Written by
- Lalremtluanga

Assembly Committee leh R Lalrodingi

Tun hnai maia Tourism Department director chungchanga MZP hmalakna avangin Pi R Lalrodingi beihna chi hrang hrang social media-ah a tam hle mai a. Chuta langsar tak pakhat chu, Mizoram Legislative Assembly pasarihna (7th Mizoram Legislative Assembly/ State nih hnua inthlan vawi sarihna) hnuaia Committee on Estimates report pakhat, Bamboo Development Agency (BDA) chungchang a ni. He report-ah hian khatih laia BDA General Manager Pi R Lalrodingi chu a chhe thei ang ber a sawi a ni a; BDA enkawltu ni tlak a ni lo, a ti deuh tawl mai a ni. He thu tak hi social media lama he report thehdarhtute chuan an uar hle a ni.

Mahse, kha report kha uluk deuh hleka zir chuan Committee pawh khan Pi R Lalrodingi hi thiam loh chantira khenbeh hi an tum lutuk ve bawk a ni tih a hriat theih. Khati khawpa an sawichhe chung pawh khan action lak tak tak leh i phei chu a awm hlei lo a, action lak pawh chu an rawt chuang bawk hek lo. Thil nih dan tur ve reng a ni ang emaw, mak tih ve theih deuh chu a ni. A sawn erawh chu Committee rawt vang ni loin, amah leh officer ṭhenkhatte huphurh an nih avangin sawn an ni hlawm.

Khatih lai khan Industries department hmachhawp, cheng vaibelchhe 18 man project, Modified Industrial Upgradation Scheme hnuaia Upgradation of Industrial Estate Zuangtui kha a rawn chhuak a, officer pawimawh tak pathum an per nghal ṭhawt mai. Kha cheng vaibelchhe 18 man project pawh chu vawiin thlengin engmah vak a ni ta lo a ni. Assembly Committee hian BDA an chhui chiam angin he project-te hi chhui ve se a ṭha ngawt ang. A chhan chu 2015 kha chuan cheng vaibelchhe 18 chu a tlem miah lo. Mahse, tunah hian kha project-a hmalakna engmah en tlak leh sawi tlak a awm lo chu a nih hi.

BDA hmalakna Committee-in an zirchiannaah khan Pi R Lalrodingi hi angel ang a felfai leh thianghlim a ni e tih thu chu a awm hauh lo; mihring a ni a, ama tlin lohna emaw, a hnuaia thawkte fel loh vang emaw, an mi rinte lo rinawm loh emaw, tlak loh emaw, a nih loh leh an aia lal leh political boss ten chunglam aṭanga an ṭhuai thlak avanga fel tawk lote pawh a awm ngei ang. Chung chu chanchinbu iloa chipchiar taka han sawi leh khel chiam a ṭul tawh hauh lo ang. Kum 10 chuang kal tawh thil te pawh a ni bawk. Thil ṭhenkhat erawh chu tun hnua an rawn tharthawh takah hian sawi ngei ṭulin a lang a ni.

Committee-in thil fel lo an sawi ber hi chu BAFFACOS sum hmanna chungchang a ni. He BAFFACOS sum hmanga BDA hnathawh vanglai hi 2004-2006 kha a ni a, hetih lai hian Pi R Lalrodingi chu BDA-ah chuan 2008 May thlaah a awm chauh a ni. Hetiang a nih avang hian BDA zir chiangtute hian a fuh lo lai leh a siamṭhat theih dan tur hmuh chhuah tum lem loin, thiamloh chantir tur ngawr ngawr an zawngte pawh a an phah hle a ni. An report han en hi chuan Pi R Lalrodingi’n a enkawl hnua BDA-in pawisa an lak luh dan an tarlang ṭha fu a, a hma lam hi record mumal a awm lo nge, a lang ve lem lo. A bikin BAFFACOS sum an dawn leh hman dan phei chu tarlan a ni lo. BDA sum dawn dang erawh hi chu an tarlang ṭha viau. Tarlan ni se a nasa viau mai thei.

Chutihlai chuan a hlawhchhamna lam an ngai pawimawh viau a, chutah Pi R Lalrodingi an puh vak ta ngawt mai a ni. Assembly hi a zahawm viau laiin tuna an zir aia thûk leh mumal zawkin lo zir se ṭha tur a ni a. Dik tak chuan BAFFACOS hun lai kha chuan DOEACC (tuna NIELIT ni ta), Zuangtuiah hian Joint Director-in a awm a ni. Tun aia taima zawkin Committee hian han zir na se zawng, a mawhphurtu dik tak an hre ngei ang maw le. Dik leh dik lo lam aiin man theih hnaivai vai man an ang ta deuh a; hetiang hi chu, an thatchhia e tihna ni loin, thatchhia leh chak lo te tih tur a ang.

Social media lama thu thehdarhtute, Mizoram Cockcroach intite thleng hian Committee report uluk takin zu han chhiar chhuak miah lo va maw le. Pi R Lalrodingi hi project engmah khawih tawh lo turin a recommend an han ti a. Thil reng reng hi nger lam nei sa ni lo, a nih dan dik tak zir peih hi a ni kan ramin a mamawh. Report-ah kha chuan BDA General Manager thlak ṭul an tih thu a uar theihpatawpin an sawi tlut tlut mai tih tur chauh kha a ni.
Project chungchang report-in a sawi kha chu, BDA enkawltute hi chu project enkawlna lamah nihna pawimawh pek tawh loh ni se tih mai kha a ni (The Committee, therefore, recommends that the officials responsible for managing BDA should not be given any responsible post dealing with projects in future). Eng emaw ti zawnga ngaihtuah chuan a 'mamuli' the tawp deuh. BDA zir chiangtu Committee hian BDA chu Industries department-ah chhûn luh ni se an ti a, an tih awm tak pawh a ni ang. State Bamboo Mission an zir tel miah loh pawh Environment and Forests Department-ah chhûn luh ni se tih an rawt tel. Tichuan, state-ah hian Bamboo Development Agency pakhat chauh a lo awm ang, an ti a. Industry department chu nodal department ni lo se te an ti bawk. An report hian an duh dan chu ngaihruatin lunglen chu a hril ve thei deuh awm e.

Committee khan General Manager kha an tum angin an han chhuah chhe viau ngei mai a. Mahse, a chungah executive director (ED) a awm tihte hi an hre tho ang emaw. General Manager hian financial power a neih loh avangin ED thu loin pawisa an hmang thei lo tawp a. Chairman a awm tih te chu an hria niin a lang, Chief Secretary aiin MLA ni se tihte an sawi. Mau ngaih pawimawhna aiin legislator-te’n regular office an neih theihna tur leh sum bawm mumal an neih ve theih dan tur an ngaihtuah mai mai pawh a ni ve thei tho. Mau ni lo thil chi hrang hrang BDA-in an lo khawih tel ṭhin kha mak an tih hmel fu a, mahse, a chhan dik tak han zawn hram hram te pawh an tum lem lo ni chuan a lang. Directorate-in ti turin an ti tih a ni a, chhui thui deuh se chhan mumal deuh a awm ang, an duhtawk hma deuh.

Pi R Lalrodingi hian BDA General Manager a nih laiin project pahnih a thawk ve hman a; pakhat chu Upgradation of Export Promotional Industrial Park (EPIP), Lengte kha a ni a, NEC (North Estern Council) fund a ni. BDA hotu ni mah se, he project buaipuinaah hian a inhnamhnawih lem lo. Indian International Trade Fair (IITF), New Delhi-a Mizoram Pavilion Director nia ni 20 chhung a zin bo hlana office lamin hma an lo lak a ni a, thil fel lo eng eng emaw a awm avangin NEC lamin a vawi khatna bak pawisa an rawn pe duh ta lo a, an titawp zui a ni. Chuvangin, EPIP, Lengte chei ṭhat tumna hi chu eng teh ual ang tur a ni lo ve hrim hrim.

A dang chu Export Import Business Training Centre (EIBTC) niin ASIDES sum hmanga sak a ni. Committee hian sawi pawr tur an hre tehchiam lo a ni ang. Assembly Committee-in BDA an chhui chiam hnu, report an la peih hma sia Pi R Lalrodingi, officer pawimawh dang pahnih nena sawn chhuah an nih khan, BDA General Manager a nihna anga a hmachhawpte chu chhunzawm mumal loh ten a awm ta hlawm a ni. EIBTC pawhin ngaihsak leh ngaihven a hlawh zui ta lem lo a, Committee-in an tlawh lai hian 80% vel thawh zawh tawh a ni a, a bak chhunzawm ni loin tun thlengin a awm ṭawl rih chu a ni.

Ani Pi R Lalrodingi pawh Mizoram hmun hrang hranga a thên kual hnuah North Eastern Council (NEC)-ah a zu then lut a, Mizoram hian khuta a awm zar pawh kan zo ve viau a nia. Tuna amah beitu MZP te pawh hi a zarzotute zingah chuan an tel a tih theih awm e. An ZOFEST hmanna tur sum an dil khan an belhbul ber pakhat a ni a, khatihlai kha chuan anni pawh a hnenah hian an lawm ve viau ni awm tak a ni.

Assembly Committee on Estimates hi a pawimawh tak zet a, a thu pawh an thu. Chuvangin, tum nei sa rânin thil an ti emaw ni le tih theih tur ni loin, thil fel lo emaw ṭangkai lo emaw te chinfel a, ṭangkai leh awmze nei nihtir hi tum ṭhin se. Assembly committee ber âwn lam nei sa a ang tia puh theih deuh titih tura a awm fo chuan ram leh house/assembly a zahawm thei ngai lo ang.

- Lalremtluanga