Chakna avangin kum 80 pawh
Ram changkang kan tih hoah hi chuan mihring hi an dam rei thei khawp a, changkannain a ken tel ve deuh a ni ber mai e. Vai milian hote pawh hi an dam rei thei khawp mai, kum 80/90 an hawlh hlawm ṭhin. Vai chekhnawk ho hi chu ka hre chiah lo a, an khawsak dan han en hi chuan an ṭawp ve leh chhawng, natna chi hrang hrangin a bawm duh hmel ka ti.
Khawvela dam rei kan hriat ho hi a tlangpui thuin sipai emaw, sakhaw mi tak an lo ni duh. Kan hriat ṭheuh angin Japan, sap ram kan tih hote an dam rei. Mahse, dam rei kan han tihah hian kum 80/90,100, etc. tih vel bawr a ni tlangpui; kum 200, 300, etc., tihte hi chu mi tuman ngaihtuah pawh kan ngaihtuah chhin ngai lo a nih hi. Nia, dam rei hi Pathian malsawmna a ni a, hetihlai hian malsawm tlaka kan nun ve ngei erawh chu a ngaih ka ring.
Mizote kan dam rei em aw? A rei tawh deuh a, ka hriatna kha chawhrualin kum 60 pawh tling lo niin ka hria. Zualko hrang hrang ni tina han en hi chuan kum 70/80/ vel hi kan awm ve leh zauh ṭhin, a bak chu ṭhalai thi kan tam thei hle. Kan pipute kha eng chen nge an dam ve ṭhin ang aw? Kei chuan dam rei vak lo turah ka ngai. Thianghlimna kawngah te, damdawi lam thiamte pawh an awm miah lo, an inthawi ṭhin tih bak chu. Mahse, vawiinah pawh hian kan la dam rei chuang lo, inenkawlna ṭha tak tak, doctor thiam tak tak awm tawh mah se. Kan khawsak duh dan, ngainat zawng, ngaihsan zawngte han ngaihtuah neuh neuh hi chuan Mizote hi hrisel lo awm rêng nihna lai kan nei. Hriselna lam hi kan hre viau tawh a, mahse, a zawm lam hi kan ti teh chiam lo tlat mai. Mi tih atan kan ti emaw ni chu ka ti.
Bible-a mite ho hi in lo thlir leh teh ang. An dam rei em em a, kum 300, 400, sang dawn laite an dam hlawm. Engati nge an dam rei theih le? Damdawi eng mah a la awm lo a, doctor-te phei chu a hnai lo lutuk. Heng hun lai hian ziak leh chhiar a la awm lo a, calendar pawh an la nei lo. Mahse, Bible hian kum chuti zat chu a dam a ti mauh zel mai si a. Dâwt chu sawi awm loh tak a nia. Babel in sang an sak lai khan an ṭawng an zuk tihhransak ta vek a, an chhunzawm thei ta lo a nih kha.
Mihring dam chen pawh hi Pathian hian min bituksak a, chu chu vawiin thleng hian kan la hmang ta zel a nih hmel e. Pathian hian dam rei a, kan hun leh nun te hlim taka hmang turin min duh em em, mahse, keimahni hian kan pên kawisan zel avangin hrehawm takin kan dam chhungte kan hman phah ṭhin; kan nun te pawh hi keimahni bawk hian kan titawi leh mai ṭhin.
Eng tin nge kan dam rei ve theih ang? Chhan thiam harsa tak chu a ni ve e. Kan taksa hian ni tin chaw, tui, exercise te a mamawh ṭhin. A hmasa berah chuan, kan taksa hi na thei, chhe thei, thi thei a ni tih chiang takin hria ila. Duat taka kan enkawl loh chuan kan tuar dawn a, duat taka kan enkawl chuan mifing tak kan ni ve mai. Tichuan, nakinah min la duat let ve dawn a ni.
Sawi leh sawi hnu, hunbi kan neihte pawh hi a pawimawh; mut hun, thawh hun, ei hun, in hun te. A pawimawh berah chuan kan taksa tana ṭha lo–zuk leh hmuam, zu, ruihhlo te ti loin fihlim thei ila; kan taksain a mamawh hunah doctor-te pawh râwn thuai thuai ṭhin ila. Pawisa i ui lo vang u. Thil engkim kan khawihna kan kutte pawh silfai i uar zel ang u. Kan taksate kan enkawl uluka kan duat viau chuan chung Pathian khian mal min sawm ngei ang.
Mizote zingah cancer, AIDS, zunthlum, thisen sang, etc., tam ta lutuk hi chu kan inenfiah a ngai. Kan khawsak dan (life style) te hi tihdang lam a ngai lo maw? Kristian kan nih avang hian kan hrisel tur a ni a, dam rei bawk tur kan ni. Mahse, vawiinah kan letling hlawk mai a, a va zialo ve. Pathian thuawih kan inti a, mahse, kan nunah hmuh tur a awm leh si lo. Hetiang kan nih reng chuan sual hian min ngam tual tual ang a, nakinah chuan kan inchhirin tawng a chen leh si ang tih a hlauhawm.
Kristianna leh hriselna hi thil kal kawp tlat tur a ni a, a kal kawp loh chuan Pathian hian min hnawl mai ang tih a va hlauhawm ve. Pathian nung betu nih mana hnam hrisel lo nih kha chu a inhmeh lo hle mai. Aw le, engpawhnise, kan thupui ’Chakna avangin kum 80 pawh’ tih hre reng ila, dam thleng ve ngei turin ṭan ila sauh sauh ang u.
- Lalchhandama Colney,
Phone – 9862982321