Written by
- Berjis Desai

Prime Minister pahnih chanchin


Jawaharlal Nehru kha May ni 13, 1952 khan India ram Prime Minister thlan tlin hmasa ber atan lak luh a ni a, May ni 27, 1964-a a thih thleng khan Prime Minister a ni a, ni 4,397 chhung PM a ni. August ni 15, 1947 khan Nehru chu interim sorkar hotu a ni a, Constituent Assembly Provisional Parliament hnuaiah mawhphurhna a nei bawk. Vawiin hian Narendra Modi chuan Prime Minister a nih hun chhung ni 4,398 a tlinna hmangin Nehru-a hun chhung a khûm ta a ni.

Modi leh Nehru, kan Prime Minister ni rei ber pahnihte hi inang lo tak an ni. Seilenna, ngaihtuah dan, rin dan, mizia, hnathawh dan, nun dan phung leh politics ngaihdanah an inpersan hle. Nehru chu English sawrkar leh Irish zirtirtute enkawlna hnuaiah, a pa ukil hausa takin in lian tak, pindan 42-ah chhiahhlawh tam tak nen an awm a. British mi hausate’n an fate an kaltir ṭhinna Harrow leh Trinity College, Cambridge-ah a zir bawk. A autobiography-ah chuan, huan, tennis khelhna, tuichenna dil leh sakawrte a neih thu te, a naupan lai chu venhimna khauh tak hnuaiah a hman thu te a ziak a.

Modi erawh chu a unau dang pangate nen railway station-a thingpui dawr te tak te a pa enkawlna hnuaiah, in thim leh tâwt tak, electric pawh awm lo, ei tur pawh harsa taka nei ṭhinin a seilian a. Zirna ṭha lem lo, mahni ṭawngin zirtirnate a dawng a, radio leh chanchinbu pawh an chang pha lo. Modi te chhungkuaah chuan ha nawhna, toothpaste, inbualna, ek in leh tui herh hawna pawh a awm lo va. Kum 17 mi a nihin ama duhna lam kawng zawh turin in a chhuahsan a, a kir leh ta lo a ni.

Nehru naupan lai khan a pa’n sap uain sen chi, red claret a in lai a hmu a, thisen emaw a tih hial thu a autobiography-ah a sawi a. Modi naupan lai chuan a nu’n mi dang bêl silna atan darthlalang pawlh vut a hmang lai a hmu ṭhin a, chu chuan a kut a ti thî fo ṭhin.

Nehru-a Sap ṭawng thlûk dan fiah tak chuan mi chungnung zawkte a hîp a, anmahni zinga mi angah an ngai. Ram pawn lama a lan danah a innghat nasa a, a ngaihdan Fabian socialist thlirna aṭangin ram a thlir a, chu chuan ram tan chhiatna a thlen nasa hle. Kashmir-in India a zawmna a tihkhawtlai a, mipui duhthlanna a tiam a, UN-ah a kalpui a, Indian Army-te chu Pakistan-in an luah tawh, Pakistan occupied Kashmir (PoK) la let turin phalna a pe duh lo. China a rinna aṭangin Aksai Chin hmun pawimawh tak chu kan chân a, ram ro, ṭangkaina awm lo tiin a sawi hial. Indus Waters Treaty (IWT) pawh Pakistan lam tan hlawk zawk turin a ziak a, tui za zela 80 chu Pakistan chan tur a ni a; tui tlemte vanga buaina siam a ngaih loh thu a sawi a ni.

Kum 72 hnuah Modi chuan Kashmir-a special status chu Danpui hmanga a tihtawp hna harsa tak a thawk a, chu chuan Pakistan-in dâwt a thehdarhna tur kawng a dâl nghal a ni. IWT pawh huai takin a titawp a, chu chuan hel pawl inluling lutuk tur a titawp nghal. Sipaite chu engpawh thleng thut thei laka inring renga ram veng turin a chah a. Chuti chung pawh chuan mi thiam, mi fing inti ṭhenkhat chuan Modi ang leilung fate, Sap ṭawng dik tak thiam lo chu an ngaithei chuang lo.

Modi chu hnathawh kawngah mi inzir mi tak a ni a; a ngaithla a, a hre chak a, a chipchiar ber thlengin a zir chiang ṭhin. A chhui zui a, a teh a, thutlukna a siam chauh ṭhin a ni.

Nehru chuan thil a zir chipchiar lo fo a, hma lam hun thui tak a ngaihtuah lo fo. A thinchhia a, a rilru puthmangin thutlukna a siam fo niin a hriat a. Ngaihdan nghet tak nei siin, a rorelte erawh chu a ṭha tawk lo fo ṭhin. A ngainat em em JRD Tata-a’n interview-a a sawi danin, Nehru chuan sum leh pai chungchang sawipui a peih lo va, a pindan tukverh aṭangin huanah panda lian tak tak infiam a en mai mai ṭhin a ni.

Nehru chuan Soviet model Five Year Plan a kalpui a, ram siamṭhatna, tuikhuah leh industry lian lam a ngai pawimawh a, hmasawnnain mipui nawlpui a thlen dan tur a ngaihtuah tawk lo. Modi erawh chuan sakhua thliar lovin, welfare state ṭha tak a siam a, retheihna tihtlem a nih theih nan hna a thawk a. Mipui mamawh leh ṭul thila sum pek chhuah kawngah a inphal zau a, gas, mahni ina tui herh haw theih, in sak ṭanpuina, retheite tana health insurance, Jan Dhan bank account hmanga sum leh pai inrelbawlna, nau nei ṭanpuina, faina leh hriselna, hmeichhe tana inthiarna hranpa te a buatsaih a ni. COVID-19 avanga harsatna lian takah pawh Modi chuan ‘whole of government approach’ hmangin a hun takah lockdown puangin ram a chhan chhuak a ni.

Pathian awm ring lo inti Nehru chuan President Rajendra Prasad-a’n Somnath Temple siam thar a hawn tur nasa takin a dodal a, All India Radio chu President thusawi pawh pe chhuak lo turin thu a pe hial a. Modi erawh chuan hnam nunphung tihharhna tur project tam tak a kalpui thung.

Modi hi chhungkaw nun nei meuh lo, ṭhian kâwm ngai lo, chawlh nei ngai lo a ni a. Ni khatah darkar 16 aia tlem lo hna a thawk a, kum 25 chhung lai mai ni tin, kar tin, kum tin châwl lovin ram rawngbawl hna a thawk tawh. Sangh Pracharak leh BJP hruaitu a lo ni tawh ṭhin a, a vaiin kum 55 zet mipui rawng a bawl tawh a ni. Heng hun chhung hian chau hmel a pu ngai lo. A hnathawh dan hian chakna a pek thu a sawi.

Modi hi khawvel hruaitu zingah thawkrim ber, thil tinrenga kuthnu nei, a chipchiar ber thlenga hriat tum ṭhin a ni a. Thupui hrang hrang, inpersan tak tak hre thei leh inthlak zung zung thei mi a ni. “Inthununna hi ka thisena bet a ni,” a ti hial.

Mahatma Gandhi khan Congress Provincial Committee mi 15 zinga 12-in Sardar Patel an thlan chu hnâwlin, Nehru a thlang zawk a, chuvang chuan Nehru kha Prime Minister a ni. A hnuah Nehru, India chhungkaw rorelna bul tumtu hmasa ber chuan Indira rochun tur a ruahman lawk vek a ni.

Modi chuan BJP chu inthlan tam takah a chakpui a, mahse, amah chu kum 51 a nih hma chu din a tum ngai lo. Gujarat Chief Minister ni tura an party-in a ngen hnuah chauh a ding a ni. Modi leh politician dang tam tak danglamna chu a tum a thianghlim hi a ni a, thuneihna um zui a tum ngai lo. Gandhi ang bawkin, rawngbawlna leh inpekna hi Modi thupui ber a ni.

Narendra Modi hi kum tlemte chhungin mi ropui tak a la ni ang. A hnu lama Prime Minister lo ni tur te chu eng party pawh ni se, entawn tlak khawpa hruaitu ṭha a ni a. Modi-a hnathawhte hi sorkar lo la awm zel tur tan tehfunga hman tlak a ni tawh dawn a ni.

(He thu ziaktu hi Modi’s Mission bu ziaktu a ni)

- Berjis Desai