Written by
- PC Thang Zikpuia

Khawvel hmaah Mizo ṭawng chhawp chhuah a ni

Mizo tlangvâl chhuanawm tak (Nazareth Lalṭhazuala)-in MMA ring chhûnga hnehna ropui tak a chan hnuah reporter chuan Sâp ṭawngin a interview nghal a. Reporter zawhna chu hre thiam reng chungin Mizo tlangval chuan Mizo ṭawng ngatin a chhâng a; a chhànna chu a coach-in Sâp ṭawngin a lo lehlinsak a ni. Mi tam tak tân chuan hei hi thil ho tê angin a lang maithei a; mahse, sociolinguistics leh cultural identity lam aṭang chuan a awmzia a zauin a ril hle a ni.

Ṭawng hi communication tool mai a ni lo a; hnam nihna, chanchin kal tawh vawn himna leh rilru puanna pawimawh tak a ni. Mi pakhatin khawvel hmâah amah leh amâ hnam a entîrna atâna a mother tongue a hman hi “linguistic pride” tih niin, “cultural assertion” pawh a ni bawk. Chumi awmzia chu, “Ka hriat thiam loh vâng ni lovin, ka nihna (Mizo identity) ka zah (cherish/respect) avângin ka hnam ṭawng ka hmang,” a tihna a ni.

Globalization hunah hian English chu international lingua franca a nih avângin mi tam takin mahni ṭawng an hnutchhiah zêl ṭhin a; mahse, mahni ṭawng humhalh chunga khawvel thil thleng pui thama inhmelhriattîrna siam theih hi “cultural confidence” entîrna pawimawh tak a ni. MMA fighter (Mizo tlangval)-in English a hre thiam reng chunga Mizo ṭawng a hmang tlat hi “linguistic insecurity” ni lovin, “linguistic self-respect” a lantîrna zâwk a ni.

A coach-in a lehlinsak zel bawk avangin multilingual interaction ṭha tak min hmuhtir a, chutah chuan Mizo ṭawng chu hniam zâwk anga ngaih a ni lo a; international stage-ah pawh dah tlâk leh hman tlâk a nihzia a târ lang a. Hei hian language hierarchy tih ngaih dan—ṭawng ṭhenkhat chauh hi ropui anga ngaih dân—pawh a thlâk danglam thei a ni.

Hetiang thil hian Mizo ṭhalai zingah pawh mother tongue ngaihnatna a siam thei a, tunlai khawvêlah mi tam takin English hman theih hi changkànna entîrna anga an ngaih lâiin, mahni ṭawng zah (cherish/respect) leh humhalh chung hian khawvel hmâah din hmun ropui a chan theih a ni tih a lantîr chiang hle.

Mizo tlangval Nazareth Lalṭhazuala hian MMA ring chhûngah hnehna a chang a ni ringawt lo a; mahni ṭawng hmang chungin hnam pakhat ṭawng leh aw chu khawvel hriatah a puang chhuak a ni. Chumi avang chuan a hnehna chu “individual achievement” chauh ni lovin, “cultural representation” leh “linguistic pride” lantîrna ropui tak a ni tiin kan sawi thei ang

Mizo tlangval Nazareth Lalṭhazuala hian Mizo tak chungin hnehna ropui tak chang zel teh se.

- PC Thang Zikpuia