Written by
- Prof. Malsawmliana

YMA Day a lo thlen hian

“Rual tin khûm zaleng insiam, YMA sakhming an ko” tia YMA sakhming chawia Mizo fate hla ropui min hnutchhiahtu Pu V. Thangzama tel lovin kumin YMA Day chu kan hmang dawn chu a ni ta mai si a, a ngaihawm vung vung hle mai. Amah awm tawh lo mah se, YMA a awm chhung chuan a hming hi a dai tawh lo vang.

Hmanah pipu zaleng rual, sa leh ral thuam anga do,

A chhing zo tur zaleng rual awm thei reng hian ka ring lo;

Hranghrui leng zamual an liam, ami’n tuai tharte an cho,

Rual tin khum zaleng insiam YMA sakhming an ko.

Kumin hi YMA kum 91-na a lo ni ta reng a, kum 100 kan hlat ta lo hle mai. YMA kum 100 tlin lawmna tura project lian neih tum tan chuan lo inhmakhua a hun viau mai.

YMA dintu Zosap leh kohhran hruaitu hmasa te, Mizo pa râwn kai tak tak ho kha an hmathlir a thui mang e. YMA (a hming hmasa YLA) an din lai khan an rilrua lian ber chu, Mizo hnam hmasawnna tur leh Kristian nun mila Mizo khawtlang nun kaihhruai a ni a. A din tirh laia khawtlang tana pawl ṭangkai leh hmachhuan ber khan kum 91 a lo tlin hnuah pawh a zepui hi a la hloh lo va. Mizo hnam hmahruaitu leh kan innghahna a la ni reng hi YMA ropuina leh a dintute hmathlir thuizia tarlangtu a ni. Ṭhangthar YMA member-te hian an hlutzia hi kan theihnghilh mai ang tih a hlauhawm.

Hruaitu hmasate’n an sawi fo ṭhin chu, ‘Pathianin Mizote ro hlu min pek zingah YMA hi a hlu berte zinga mi’ tih hi a ni. Tun dinhmunah hian YMA member 5,07,412 kan ni tawh a, mipa 2,96,005 leh hmeichhia 2,11,407 kan ni. YMA Dan Bu-in YMA member lak dan chungchangah kum bithliah a nei lo va, ‘Mizo tupawh, tleirawl/rawlthar chin chung lam’ ti ngawtin a dah a, hei hi kum 14 vel niin kan ngai ber a. Branch tinah member lak dan a inang diak diak lo. Engpawhnise, member-a inziak lut lem lo pawh Mizo an nih chuan member-ah kan inngai vek mai a ni.

Tunah hian district pakuaah YMA sub-headquarters pakua a awm mek a, group 49 awmin, branch 831 a awm a. Mizoram chhungah branch 774 a awm a, state pawnah 57 a awm thung. State pawnah hian group pathum – Manipur, Shillong leh Tripura group a awm a, Bangladesh-ah branch pakhat a awm. Tunah hian state pawnah YMA din duh an awm chho zel bawk.

YMA hian hma a sawn zel a, branch leh member pawh a pung chho zel a, hnam inpumkhatna atan pawh ke pênna pawimawh tak a ni. Hnam dang hian YMA indin chhoh dan leh Mizo hnam tana a pawimawhna hi mak an ti a, an zir ṭhin. Khawvel hmun dang aṭang leh India ram hmun dang aṭangin YMA hi an zir a, mak an ti a, Mizo khawtlang nunah hmun a luah dan hi ropui an ti ṭhin. Heng zawng zawng hi YMA hruaitute vang a ni lo va, member-te leh Mizo mipuite ṭanhona, hruaitu hmasate hmathlir thui tak vang leh Pathian malsawmna a ni.

YMA nihna (identity) hlu tak chu ‘tlawmngai pawl, politics rawng kai lo’ a nihna hi a ni a. YMA member-ah political party mi kan awm lo thei lo va, mahse, YMA huang chhungah hian politics lam mi pawhin party rilru an pu lut ngai lo va, YMA takin thil an thlir thei ṭhin hi YMA ropuina leh hlutna a ni. Politics rilru inrawlhna avanga hruaitu lo ni chho an awm a nih pawhin an tlo ngai lo.

Zosapte leh kohhran hruaitu, khawtlang hruaitute’n uluk taka an lo din a nih avang leh, tun thlenga a thiltum zingah pawh ‘Kristian nun dan ṭha ngaihsan’ tih a la tel reng avang hian YMA hi kohhran nen innghêng rialin a kal chho zel a, a inhlat tak tak ngai lo. YMA huang chhungah hruaitute kan infuih ṭhinna ber pawh, ‘YMA hruaitu chu kohhran hlat mi a nih a rem ṭhin lo va, kohhran bêl mi a ni tur a ni’ tih a ni ṭhin.

YMA thuvawn, ‘Ṭanpui ngaite ṭanpui’ a nih tlat avangin khawtlanga ṭanpui ngai an awmin YMA a tlanchhe ngai lo va, a thim a var pawh thlu lovin ṭanpui ngaite pui turin a che chhuak ṭhin. Mi dang kutah a dah ngai lo a, mi dangin YMA kutah an dah zawk ṭhin a ni. Lusûnte hnêm turin a pên chhuak ṭhin a, chhiatni-ah lusûnte tan inhnemna leh innghahna a ni ve ṭhin. Khawtlangah chhiat tâwk an awm chuan YMA chuan íhé lovin a hun ruahman lâwkte pawh a ṭhulh rih mai ṭhin. Tunlaiah khawtlanga chhiatnia kan inngaihsakna tlahniam ta leh mitthi in/khawhar ina lang ngai lo kan pung ta zel hi infuih thar a tul hle.

YMA chuan khawtlanga sualna chi hrang hrangte hi mi dang kuta dah mai lovin, a huai takin a hmachhawn ṭhin a, Mizo hnam himna chu a ngaih pawimawh ber a ni. Mahni in lum pawh thlahlel hlei thei lovin zan khaw tairêk thlengin sual do hna a thawk ṭhin a, theihtawpin humsual daite tan kawng dik a kawhhmuh ṭhin. Kum 2025–2027 chhung hi YMA chuan kumpuan atan ‘Ruihhlo do’ a puang a. Kan ramah ruihhlo avanga harsatna kan tawh nasatzia leh kan chhiatpui nasatzia hi enliam mai mai chi a nih loh avangin YMA chuan ruihhlo a do reng piah lamah, nasa lehzualin a do chho ta a. Tunah hian a bik takin a lo lut zel tur ven (supply reduction) kawngah Excise & Narcotics department, Police Department leh Assam Rifles te nen theihtawp chhuahin hmalak mek a ni. Mipuite hian ruihhlo do kawngah hian tih theih kan nei vek a, kan che chhuak vek thei lo a nih pawhin, hma latute thlawpna lo pek te, ṭawngṭaipui te, thurâwn pekte hi kan mawhphurhna a ni.

YMA hian kuang bik a nei lo va, Mizo hnam leh khawtlang nun ṭhatna tur thil chu a ngaihven a, a hmà zel ṭhin a. Chutihrualin, YMA tih atana mawi leh mawi lo erawh a thlir thiam ṭhin.

A din tirh aṭangin YMA hi Mizo hnam tana pawimawh, hnam hmahruaitu leh Mizo khawtlang nun khalhtu a nih avangin a zuih zawnga a kal a rem lo va, a vul zel theih nan kan hlut deuh deuh a ṭha âwm e.

Lanu lêng leh kan val rual, Zoram par chu nangni hi,

In par tin vul a mawi zual, in par zu lah a thlum si;

Hnam tin dâwnpui ka nuam e, khuai ang lawiin lo leng se,

Dâwnin an ma bil lo'ng e, kîr zai reng an rêl lo'ng e.

YMA Day chibai vek ule.


- Prof. Malsawmliana