RED CARD

Red Card sawi apiang hian ṭhiante khelhna Republic Bon Team kha rilruah a lo lang nghal zêl mai a. 90’s chhova Aizawla football khel ṭhin leh tuipuitute chuan titi khawm nikhuain kan sawi bâng lo chu a ni e. Ṭum khat phei chu si 3 phur saa khel an ni bawk a, yellow card leh red card a sùrin a súr an tih chu! Football inkhelhna mualah chuan red card hmuh hi thil ṭha lo tak, chak lohna thlentu hial pawh ni thei a; chak a nih pawha khelh leh hun thlenga hremna thlen thei a ni.

Chutihlaiin, red carpet rap phakte erawh mi ropui leh changkâng, kan ngaihsante an ni lawi a. Red Bull energy drink lam ni se, taksa châu chhâwktu ṭangkai tak a lo ni ve leh zêl a. Red light area han tih ang chite phei chu keini Kristian ram angah chuan a tin pawh kan tin zâwn ngam loh, “Ṭhiante chu an kal a, ka kal ve lo,” kan tihna hmun ang kha an ni leh daih a. ‘Red’ ṭheuh ṭheuh kha, a thu zawmtu azirin a inang lo viau hlawm mai.

Tun ṭuma kan ‘Red’ khel tur tak erawh Excise & Narcotics Department, Govt. of Mizoram-in thuchhuah a siama red card lam a ni. He thuchhuaha kan hmuh angina, kum khat chhung atan damdawi kaihhnawiha zu kawl leh in duh tan Rs 5,000 sênga red card dil theih a ni tih a ni a; dilna form man pawh Rs 50 a ni nghe nghe. Heti ang a nih tâkah chuan sawrkhârin zû a zuar, a zuar lo, tiin inhnialna bul kan ṭan leh ta hluai mai chu a ni e. Nikum lamah Mizoram Kohhran Hruaitute Committee-in Mizoram Liquor Prohibition Act 2019 tihdanglam chungchangah an duh dante sawrkhârah an thlen tawh nâ a, kan ramin a mamawhna leh ṭhatpui dan tur kawngah fanin an awm ve ta a ni ang e, thâwm pawh an chhuah ta bik lo ve.

Zu chungchanga inhnialnate hi chu tâwp hleithei lo tura ni rêng mai a. A in mite leh sum hai luhna tur ngai pawimawh mi tan chuan zu han zawrh leh hluai hi sawrkhâr sum bâwm atan leh a intute tan thil samkhai leh ṭha tak a ni. Zu khap ti chungin khawi lai kilah emaw, langsar deuh takin emaw hmun tam takah hmuh tur a awm tho tho va; zu ṭha aiah zu chhia a inlâr nasa kan ti a. Chuvangin, a in mite’n zu ṭha an in theih nan leh sawrkhâr sum bâwm lamin tam taka a lo hlâwkpui theih tur a nih avângin îp deuh tak chung pawha han zawrh titih chu thil ṭha ve tak a ni.

Khawvel ram changkâng zawk leh kan tunlai nun thlirin, zu zawrh hi mi tam takin kan châkna a rei tawh a. “Kan thiam ve mai ang… kan thiam hman ṭêp a… tûn thlengin la zuar ila kan thiam tawh ngawt ang,” tihte hi a ri ring ṭhin hle. Ram pâwn lam aṭanga khualzin min paltu an tam tâk avangin zu zawrh hi mamawh hle tawhin kan inhre zual bawk a. Mimal zalenna–a duhin an inang a, a duh lovin an in lo mai ang, tihte pawh hi kan thunawn a ni zing ta.

Khawvel ṭhang zel milin zû tih zalen kan châk viau tawh a, zu fak mawina lam thu Bible-a mi pawh kan sawimawi thiam narawh e. Thufingte-a kan hmuh angina, boral mêk leh pachhiate chu an hrehawmna leh lungngaihna an theihnghilh theih nan rakzu pe tura thurâwn kan hmu a; mihring mihrinna zâwnah chuan rei lo tê atana na chhâwkna ṭha ve tak a ni ngei e. Mahse, kan mihring rilru hi a mak khawp a, thi mai turte’n rakzu an in emaw, lam ta se emaw, mak kan tih turzia hi! Pachhiate’n an harsatna leh pachhiatna theihnghilh nan zu an han in lahin, “An retheih nen nen, a la in ve khanglâng a, khawngaih tlak pawh a ni lo,” kan ti leh ang lawi a. Bible thu inziah leh zirtirna te hi kan man fuh hlei thei lo a ang.

Paula’n a nau Timothea hnenah, “I pum avâng leh i damloh fo avângin uain tlêmtê hmang ṭhin ang che,” a tih leh hriselna kaihhnawih avânga pek chhuah tur kan Red Card sawi mek hi a inzûl hle mai. Chaw ei thei lo tan chaw ei tuina, muhil thei lo tan mut tuina, sil leh na ṭhêm ṭhûm nei tan sil rehna a ni. Rilru nâ leh pachhiate tan nachhawkna a nih bawk avângin hetiang chhan hrang hrang lam hawi harsatna nei kan tam dawn a ni. Thâwk khat laia anxiety leh depression a lâr aia nasain zu in theihna kawng natna/harsatna nei kan pung chho hle turah pawh ngai teh ang.

Kohhranho chuan an mite chu rakzu hmanga pachhiatna leh harsatna theihnghilhtir ai chuan, nachhawkna permanent–Isua nghawngkawl bah nuam zawk an hmelhriat theih nan zu in lo turin an lo ti ve mêk thung a. Chaw ei tui nan chaw ei thei lo khawpa an in a hlau a, mut tui nan mu thei lo khawp an in leh, sil rehna turin an in-in na zo vang tihte pawh a hlau a ni. Tin, Bible-ah hian, a chunga kan sawi bâk khi chu zu han fakna lam hawi hmuh tur a awm hran lo va, a khapna lam hawi a tam zawk daih avâng leh mihring hrisêlna tichhe thei, chhungkua leh khawtlâng tibuai thei leh thlarâu thlenga Gehena lama hnûk lut thei a nih vângte pawh a ni ang, kohhrante’n heti fakauva a do ṭhin ni.

Kristian ram kan intih miau avang hian kohhran hian kan khawtlâng leh ramah hmun a luah thûk lo thei lo. Sakhaw zalenna ram ropui India rama chêng ni mah ila, Kristian sâkhaw humhimna leh inzirna thehdarh kawngah pawh kan kal na rêng a. Ram tina Chanchin Ṭha thlen tura thupek kan nih miau avâng hian thimtham zingah pawh indap chawpa chêt dan kan ngaihtuah zel a, chu chu ringtu huaisen, rinna kawnga pasalṭhate zia, kan ngaihsan rawn a ni. Sakhaw thil kan lak lungrun em avangin phâk ang tâwka thu zawmtu nih pawh kan tum nangial a; eiruk sum emaw, kohhran duh loh dana thawh chhuah thil pawh ni se, kohhrana sâwma pakhat pek kan ṭhulh chuang lo. A dik a dawk thlu hran lovin vânram kai hrâm kan tum a, phâk ang tawka hmai phih fai hrâm hrâm duh kan ni.

Kohhranho pawhin an beramte kelpa-tiltawlhah an ṭang zo vang tih hlauin theihtawp chhuahin a vil ve reng a, a inthlahdah hman lo. A ṭhenawm hnena zu in tur petu chung a pik tih thu hre rengin zu leh a kaihhnawih thil zuar lo turin a do zel a ni. Khawi lam aṭangin nge thlêmna leh tlûkna lo kal ṭhin tih te chu kohhran mipui uluk takin a zirtir a; taksa damna a pawimawh rual rualin, a aia pawimawh ‘thlarau damna’ chu damna kim a nihzia, kan beisei tur pawh a nih thute hi min zirtir báng lo.

Tisa thil lama mi ṭhahnemngaite’n zu zawrh leh inkhâwm tihtlêm kan thlâkhlelh êm êm laiin ṭhenkhat lahin, ‘Lalpa sum ka ngainêp a, rangkachak tangka nen… Vanram chu ka thlang zâwk e’ kan lo ti ang lawi a. Heti ang a nih rau rau chuan, kan lum leh lum law law ila, kan vawh leh i vâwt law law ang u, tih mai tur nge ni.

Pathiannia kan duh, a tûk aṭanga a chawlhkâr tluana kan duh leh tâk si loh te, chawlhkâr tluana Pathian duh zawng leh duh loh zawng pawh thliar lova kan ham pawlh vek hnua Pathiannia kan han danglam ta viau te hi eng emaw ti tak chuan a ṭha ve hrim hrim; tih loh ai chuan. Kristian kan nih miau avâng hian kan sakhaw thurin zawm lah tih mâkmawh a lo ni a, Kristianna lah hian tisa thilte a do rân mai bawk si a! Kan ram intodelh lohzia hriain mi ṭhahnemngaite’n kohhran inkhâwm tihtlêm thlengin kan lo aupui ve ngial a, a sâwt chuang hlei law. Kristian niin chênbeh deuh takin kan awm reng dawn nge, tisa takin kan nung ang a, thlarâu lamah kan pa chhe deuh zâwk dawn ni le.

Tunah pawh kohhrante’n zu zawrh kan duh loh em em lai hian, rin aiin zû a tlângnêl chak hle lawi a. Chapchâr Kût leh kût phuahchawp hrang hrangah zufâng, buhzu han tih ang chite kan zuar langsâr a, ualau takin kan in ngam ta hle a ni. Tunah hian kan thlai thar ṭhenkhat aṭanga a zû siam tumin sawrkhar pawhin ruahmanna a siam chho ni te pawhin a hriat a; rakzu leh a sen chi tih êm a nih loh chuan kan ngai zû lo deuh te pawh a ni ang e.

Kan khawhawi leh chîm chin a sang deuh deuh a, zu in mite harsatna leh sawrkhâr sum mamawhna pawh kan chiang chho ve zel a. Kohhran leh sawrkhâr lamte pawhin zu chungchanga an ngaihdan an thlak ve ta te pawh a ni ang e. Engpawhnise, tun ṭuma mi hi chu red card rau rauvah pawh red card ṭha mi, football inkhelhna muala next match âwl phahna tur lam hawi a ni lo turah ngai ang.

- R. Lalfakawma, Seling