Written by
- H. Lalfakzuala

Aizawl khawpui zan boruak mawlh mai hi

Kan Aizawl zân lam boruak hi mi tam tak ziakte ka hmu a, sawrkar leh Central YMA hmalaknate pawh ka chhiar ṭhin. Tun aia ziaawm dan hi awm thei tur hian ka ngai tlat mai a, sawrkar lam pawh hian tun aia sawt zawk hian hma an lak theih hi ka beisei tlat a ni.

Tun hma kum 1980–1990 chho velah zân lamah hian prison van hi Aizawl khawpuiah Tuitling Bar (Zemabawk dai) thleng thleng khan magistrate hovin an tlan kual (an round) ṭhin a. Zu zawrhna hmunahte lutin, zû hmuna awm zawng zawngte nen an rût hmiah hmiah a. Police patrolling-te khan zân lama ṭhalai rual awm khawmte kha a hmunah kal chilhin, zu rim nam kha chu prison van-ah an khung hmiah hmiah zel a, a tukah court pawh thleng lovin an chhuah leh changte pawh a awm a. Court an thlen pawhin magistrate-te’n pawisa an lo chawitir mai ṭhin.

Kea kawng kalte pawh tlema pai deuh kha chu an din chilh a, prison van hnungah an nem lut hmiah hmiah mai ṭhin a. Zu rim nam tawh chuan man hlauh vang pawh khan kan fimkhur tlang êm êm a ni. “Pu Chama'n a phal leu,” tih hun laite khan amah Pu Chama ho khan an taima ṭhin khawp a. Chumi zawhah “Pu Lalmawia'n a phal leu,” tiin Pu Chama kha Pu Lalmawia'n a rawn thlak leh a. An hun lai kha chuan an hming pawh kha lâr rem rem tak a ni.

Khang hun lai khan Police lam pawhin lirthei an ngah lo va, prison van pawh 2/3 bak an nei lo, mahse, an rim tlauh tlauh khawp mai. Vawi khat lai phei kha chuan Flying Squad, Rajdoot bike panga vel kha an nei a, chhun leh zanah an tlan kual ṭhin a. Khangho pawh kha zu rim nam leh thilsual titu tan chuan hlauhawm ve tak chu an ni.

Khang hun lai, 80s–90s hun lai khan zan lama khati khawpa police leh magistrate ten Aizawl khawlai venhim nan leh thianghlim nana ṭan an la kha thil sâwt tak a ni.

Tun hunah phei chuan khang hun lai ai daih khan suahsualna a pung nasa tawh a. Damdawi ti leh hmeichhia mipa inzuarte bakah, biker pangngai lo tak tak leh mi dang venthawnna nei map lo te, mahni ina haw lova remchang changa riak mai mai nasa takin an pung tawh a. Lirthei chesual leh insual rawn lah a tam ngiang ta mai.

Hengte avang hian kan Home department lam hian ṭan han la se, magistrate ho hian Aizawl khawpui hi prison van nen han fang kual leh ta se, khawm rup case-te hian awm ṭha duh lo ang chite hi han khawm leh ta se, kan khawpui zan boruak hi tun ai hi chuan a ziaawm ngei ngei hi a rinawm tlat a ni.

Police department pawh tun hma aiin an lianin an changtlung vek tawh bakah, mi leh sate an ngah zawk fe a. Zu rui an mante pawh Civil Hospital Casualty-a kalpui mai lovin, police station hrang hrang Bawngkawn PS, Zonuam PS, Vaivakawn PS, Kulikawn PS leh Aizawl PS-ah te hian medical check nei turin doctor ho pawh dah theih ni se chu, case siam zung zung a awlsam phah dawn a. Henga kan mi mante hi case siamsak kher lo pawhin vantlang hmunte tihfaitir ṭhin ni ta se, pawisa in chawitir ai chuan anmahni leh ramin kan ṭhatpui hi a rinawm tlat a ni.

A hun lai hre phate kha chuan Pu Chama (L), Police officer leh Pu Lalmawia (L) 1st class magistrate te kha chimawm viauin hre mah ila, tuna kan Aizawl zan boruak siam ṭha tur chuan anni ang mi ṭhahnemngaite kha an ngaihawm tak zet a ni. Kan police station staff-te hian tih tak takin kar khatah vawi khat tal zan lamah beihpui han thlak se, a zualpui chu kan ziaawm ngei ngei a beiseiawm.

Thil sual tite ngampa taka an vawk lal lên hian nunau ho an tiralṭi a, zan lama eizawnga chhuak ṭhinte tan a ralmuang lo tak zet a ni. Lirtheia veivâk ṭhinte tan pawh tleirawl rual aia upate pawh kutthlak rawn hreh map lote lakah kan him phah ang a, thil sual titute an tawmim hian mi pangngaite nun a lo ralmuan phah ngei a rinawm.

Police mobile-te tan pawh station tina mite’n chan bik neia an area an fan taimak phawt chuan a ziaawm phah lo thei lo. Kum 1980–1990 inkara Police department tlemtê pawhin an tih theih chu tuna mite hian an theih loh nachhan tur a awm lo; battallion engzat nge kum 1990 hnu lamah piang leh tawh ni?

- H. Lalfakzuala