Jail tâng damlo damdawi in aṭanga tlan chhuak ṭhinte hi

Engtin tin emawa kawng hrang hranga Mizoram chhung hmun hrang hrang atanga jail tâng tlan chhuak ṭhin zawng zawngte ni lovin, jail tâng ṭhenkhat damlohna avanga Mizoram hmun hrang hranga damdawi ina entir leh damdawi ina admit, tlan chhuak tawh hi kum 2000 aṭang ringawt pawh khan he thu ka ziah lai April 2026 thleng hian mi 28 an ni tawh. Chu'ng zinga 19 chu man leh tawh an ni. Chu'ng jail tâng tlan chhuakte avanga hremna tuar police pawh 23 lai an awm tawh a ni, tih hi SP Crime office min hrilh dan a ni.

Mizoramin mahnia police inrelbawlna hran kan neih hnu, 1972 UT kan nih hnu aṭang kha chuan jail tâng damlo damdawi in aṭanga tlan chhuak leh a tuartu police chhungkua tam tak an awm tawh ngei ang. An tlan chhuahna hmun leh an tlan chhuah dan pawh mak tak tak inang lo a tam ang. Tâng damlo tlan chhuah vanga police ṭhenkhat hremna tawrh dan pawh a inang lo hlawm ang a, an hna aṭanga bàn tawk hial pawh an awm mai thei bawk. Mahse, chutiang thil kimchang chu tunah chuan ka hre mai thei bik lo. An tlan chhuah dan chipchiar leh police hremna tawrh dan chipchiar vel lam chu ka ngaih pawimawh leh sawi ka tum ber pawh a ni lo.

Pathian min siam danah hian mihringte hi kan han inhriatpawh hnaih deuh leh kan han inchûlnêl deuh hi chuan, hun rei lo te chhung pawh ni se, kan lo inngainain kan lo inring tawn thuai zel mai a, kan lo inkhawngaihin kan lo inlainat hman zel a ni. A ṭhen phei chu kan lo inngaizawng hman a, kan lo inhmangaih hman thuai thin a nih hi. Chu chu hringnun awmphung a ni. Mizote phei chu kan Kristianna bakah, kan Mizo nunzia hrim hrimah hian mi dang ngaina hma leh ring hma em em mai kan ni. Mi dang khawngaihna leh lainatna nei nghal thuai mai mi, mi dang chunga râwng taka khawsak leh khirh taka khawsak duh lo leh, mi dang tihhrehawm chu hrehawm ti tlat ṭhin kan ni.

Chuti ang mi kan nih avang chuan Mizote hi mi dang lakah kan inhawng zau hma em em ṭhin a. Nimahsela, chumi avang tak chuan mi tam tak chu kawng hrang hrangin kan lo chesual tawh ṭhin a, kawng hrang hranga bumna leh chânna kan lo tuar tawh ṭhin a ni. Chumi a nih chhan chu, thil kan hriat tawk thin loh vang leh, thil kan ngaihtuah chian thui ṭhat duh ṭhin loh vang leh, a engamah hmaa mi dang kan rin nghal ngawt ṭhin vang a ni.

Jail tâng zingah damlo an awm ve fo va, pawn lam damdawi ina entir leh admit an ngai ve fo a ni. Jail tâng an la nih miau avangin damlo pawh ni se, police venna hnuaia tih vek a ngai tho a. Jail hung chhung pawn lam a nih avangin ven uluk an ngai lehzual zawk nghe nghe a ni. Doctor-in a en lai loh phei chuan kutkawl, handcuff buntir reng tur niin an sawi nghe nghe. Mahse, sawi tawh angin Mizote chu mi khawngaihna nei hma leh mi dang ring nghal mai zel kan ni si a, chutia ṭhian ang maia a fâla lo inbiak leh lo inkawm a, lo titi fo takah phei chuan kan lo inngaina thuai a, kan lo inring leh thuai mai zel si ṭhin a ni.

Tâng a vengtu police tan pawh mahni mihringpui, mahni Mizopui, mahni ṭhian ang maia an kawm melh melh damlo lehnghal ni bawk chu, mi zinga kutkawl buntir reng chu a lo hrehawm ve ṭhin si a, eng emaw changin an kutkawl bun an lo phelhsak fo tawh a ni. Mahse, chu tak chu bum hmang misual jail tâng rilru chhia chuan bum nan leh tlan chhuah nan an lo hmang ta ṭhin a ni. Police naupang deuh leh a rilru ṭha zual, mi khawngaihna ngah tak mi apiang chu bum nuam an ti a, an lakah an fing phakar thiam a, tlan chhuah dan zawn nuam an ti thin a, an tlan chhuak fo rêng a ni.

Hetia jail tâng damlo damdawi in aṭanga an tlan chhuah ṭhin hian, a veng tura an dah police duty chuan a tawrh ngei ngei a lo ngai ta ṭhin a. Chu chu tih dan tur dik tak, mahni mawhphurhna, mahni duty hlen chhuak zo lo, dan bawhchhia an nih miau avangin hrem ngei ngei tur an ni.

Chumi lai tak chu a ni, hrem tuar police-te khawngaihthlak em emna lai chu. An sual vang ni hauh lo, an ât luat avanga an rilru ṭhat vang leh mi an khawngaih luat avanga anmahniin an tuar ta tlat ṭhin si hi a pawi ṭhin em em a ni. Hremna an tawrh dan hi kan hre ve vek lo a, mahse, hrem dan chi hrang hrangin an hrem ṭhin a ni. An hna aṭangin bân êm tawk lo pawh ni se, suspend chu an ni hrim hrim a. An suspend dan pawh chi hrang hrang a awm.

Tun hmaa ka lo hriat ve dan phei chuan, an jail tâng tihchhuah chu a tichhuaktu chuan a man leh hma chu a hna a zawm leh thei lo ni te khan ka lo hre ve thin nghe nghe a. Suspend nih lai ni bawk si, khawi hmunah nge a awm tih pawh hriat loh misual tlanbo mahnia man tum chu a buaithlak duh khawp ang. An hna aṭangin bân lo mah se, suspend nih hrim hrim kha an hna atan a pawi thui em em a, an kaisanna tur atante leh an thla tin hlawh pung, increment thlengin a nghawng thei a, anmahni tan leh an chhungkaw tan a pawi em em bakah, a zahthlak hrim hrim bawk. An hna an zawm leh a nih pawhin, an awmna post sawn a ngai thin bawk a, chhungkaw tan buaina hlir a ni.

Kan nau police pakhat pawh heti ang hremna tuartu hi a ni. Kum 2025 December thla khan ruihhlo vanga man Manipur lam mi, TB natna vei chawrche zet chu damdawi in aṭangin a tichhuak a. Kan nau sawi dan chuan, damlo mahni pawha insaseng ṭha hlei thei lo, bathroom vela hruai tur pawhin a nupuiin a awmpui ve reng a nih bakah, thla khat vel lek tân hmabak nei tawh a nih bawk avangin a tlan chhuah duh ring lovin handcuff ka phelhsak a, thingpui ka in laiin an nupain an lo bo ta daih a ni, a ti. Ani pawh suspend a ni ta a ni. Mite hlim hun lai Krismas thlaah pawh an hlim ve thei ta lo a nih kha. An chhungkuain rilru hah takin an awm a. Mi hrehawm tih em em laiin kei lah ta pek chuan, “I duty i ngai pawimawh hmasa ber lo va, kutkawl i phelhsak a, dan i bawhchhia a, mahni hna ngai pawimawh lo i nih avangin suspend ringawt lo, i hna aṭanga bân tlak i ni zawk asin,” ka lo ti hrep lehnghal.

Aw le, ka sawi duh chu hei hi a ni. Jail tâng zingah damlo an la awm zel ang a, mahse, mahni mihringpuite ni ve bawk, damlo lehnghal ni bawk si chu damdawi in leh mipui zingah misual jail tâng cheia chei reng leh ven uluk em em a, kutkawl buntir reng chu harsa ti tâwk an la awm zelin a rinawm a. A harsatna chin leh a buaithlakna chin pawh a awm reng a. Jail tâng tlan chhuak pawh an la awm leh zel a rinawm a, police leh an chhungkuain an la tuar zel ang tih a rinawm a ni.

Chuvangin, damdawi in zawng zawngah hian jail tâng damlo awmna tur bik ward/room hi a bik taka siam, security ṭha taka siam, damlo kalh hnan mai theih hi siam mai hi a ṭha ka ti. Thil harsa pawh niin a lang lo a, sawrkar hi siam turin ka ngen a ni. Tichuan, jail tâng tlan chhuak vanga Police department buaina te, a tichhuaktu police leh an chhungkaw tawrhna leh mangan ṭhinnate hi a ziaawm ngeiin a rinawm. State dangin la ti lo pawh ni se, a ti hmasatu nih a ṭha a, min rawn entawn zawk mai dawn a ni. Tin, mi ramte chu keini angin inkhawngaihna leh inlainatna nei ve hek lo, mahni hma chauh ngaihtuah thin kha an ni bawk a, damlo pawh ni se, an thlung bet reng thin pawh a ni ang chu. Kan nau rilru nâ leh rilru hah thinrim bawk pawhin, jail tâng damlo ka ven leh hun chuan, eng ang pawha na awmin lang mah se la, khumah ka thlung bet reng tawh ang, a ti nghe nghe a ni.

Aizawl SP Pu Zosangliana, IPS pawh hian heti lam hi a lo ngaihtuah ve fo thin tawh a lo ni a. State dang tih dante pawh a lo ngaihven deuh tawh thin a, Mizorama damdawi in hotute pawh a lo sawipui deuh tawh a ni awm e. Mahse, damdawi in lam chuan jail tâng pawh ni se, natna hrang hrang nei an ni a, an natna ang natna nei vete awmna ward-ah zel an awm a ngai alawm, tih lampangin an sawi a ni awm e. Mahse, hei hi chu kei leh SP hi chuan chhuanlam mai maiah kan ngai. Kei tak phei chuan thu tlingah ka ngai lo. An duh phawt chuan famkim leh fel takin an siam thei ang tih ka ring tlat.

Chuvangin, mi tam tak leh chhungkaw tam takin an lo tawrh phah tawhna, Police department buaina titamtu ni bawk, jail tâng damlo damdawi in aṭanga an tlan chhuak ṭhin tihziaawm nan, damdawi ina jail tâng damlo awmna tur bik ward/room fel tak hi sawrkar hian siam dan han ngaihtuah teh se. Eng thilah pawh hian a tawngtu leh a tuartu dinhmun leh an rilru tur chu mahnia kan inchan thiam zel phawt chuan ngaihtuahna dik kan neih theih phah ṭhin si a.

- K. Hmingthankaia