Written by
- K. Hmingthankaia

ZPM tun hun leh nakin hun tur

Kha leh chen kha ZPM party leh an sawrkar fakna kan lo sawi zing ta bawk a, kan han fak nasa leh lutuk thin khan êk pawh nei ve lo ang mai dawn dawn khawp te khan kan han chhuah thin kha a niah. Chu'ngte avangte pawh chu a ni tel ve thei tho bawk mahna, kum 2026 AMC inthlanah chuan hneh takin ZPM chu an lo chak ta bawk a. Tunah chuan, fimkhur thuhlaa lo inven lawkna tur warning angrengin ZPM negative lam leh eng eng emaw sawi ve tawh thung ang aw.

Tun hmaa party pahnih Congress leh MNF insawrkar chhawkte khawsak dan mipuiin kan ning lutuk leh politic tuinû leh party ruihchilhna thlarauvin a tihbuai ve loh, khua leh tui ṭha mi rilru fimte mangang leh beidawngte rûm ri leh an ṭawngṭaina avanga ZPM party hi lo piang a ni tih hi sawi nawn leh thin ang. Kan ram leh hnam awm dan avanga mangang leh beidawngte khan hmun hran hran, mahni awmhmun ṭheuh atangin Pathian kan au va, kan theih dan danin kan theihna hmun hmunah kan au chhuak bawk a nih kha. Chutiang mi, a hmaa inhre sa lo leh inthurual sa pawh ni lote kha khawimaw lai laiah te kan kal khawm ṭhin a nih kha. Chutichuan, a tawi zawngin, Pathian remruatin ZPM hi a lo piang ta a ni tih hi ṭhangthar zelte pawhin an la rawn hriat atan ka'n sawi nawn leh ngat a nih hi.

Mahse, ZPM pawh hi thlarau thianghlim leh vantirhkoh awm khawm an ni bik lo va, tun atana a hmaa mite aia ṭha deuh hret khawvel political party pakhat ve mai kha an ni. Chuvangin, engtik hunah emaw chuan tuna mite fak rawn leh inthlana chak pur pur an nih ang hi chu an ni reng bik dawn lo. Lehlam pawlin theihpatawpin ṭan an la ve reng dawn a, an chhiatna turin theihtawp an chhuah ve reng dawn a ni. Chu chu a mak lo, khawvel politic awm dan a ni. Mahse, ZPM hi chu an chesual hle a nih loh chuan tun dinhmunah chuan chuti maia han tlahniam duai thut thei tur chuan an la lang hrih lo a, mahse, zawi zawi chuan an la tlahniam ve ngei ang. Chuvangin, an thlamuang sual ang tih a hlauhawm khawp mai.

Political party ṭha tak anga daih rei, mipui fak leh duh rawn, inthlana chak leh sawrkarna siam rei thei nih an duh chuan tun aṭang hian an fimkhur hle a ngai a ni. Party hian hniam lam leh tlakchhiat theihna tam tak an neih zinga pakhat chu, chhung lam aṭangin a nih theih ṭhin avang hian ZPM pawh hian an chhung lam hi an bih chian a ngai hle ang. Ka rin dan leh hmuh dana an tlakhniam leh an chhiat theihna bul inṭanna tur pakhat ni ve thei tho tur chu, pawn lam aṭanga beihna ringawt ni lovin, anmahni chhung lam aṭanga inṭan a ni ve mai ang tih a hlauhawm khawp mai.

Sawi tawh angin, khawvel political party pakhat ve tho an ni a, an memberte pawh mihring ve tho, mamawh leh duh nei, beisei nei ve vek tho, mahni ṭheuh hmasawn leh changkan duh ve vek tho, mihring dang ang bawka duhamna leh hmasialna nei ve vek tho an ni a. Tin, lalna leh thu neitu nihna, ropuina leh chungnun duh ve vek tho an ni. Mahse, an la tharlâm deuh avangin anmahni thlangtu mipui hmai an la zah avang leh, an la inthunun theih hram hram avangin heti lam hi chu tunah chuan chuti takin an la tilang lutuk lo niin a lang a; mahse, hei tho hi an la buaina hmasa tur chu a la ni ve thei tho a ni.

Chuvangin, an party hotute leh MLA leh minister-te hian tun aṭang hian an party chhungkua leh an member te, an unit chhungkuate hi an ngaihven thiam a ngai khawp ang. Ka lo hriat thawi ve deuh dan phei chuan tunah pawh hian khawimaw lai laiah chuan ri deuh neuh neuh chu a awm ṭan deuh tawh hial lo maw?

Chuvangin, tun aṭang hian an party chhung boruak hi an en ngun loh chuan ZPM party pawh hian daih rei lovin, hma takah an chhe leh mai ang tih a hlauhawm em em a. Anmahni aia ṭha mi dang an lo lan leh tawh lawk loh phei chuan tun hmaa kan duh tawh lohte bawk kha an lo lang leh dawn si a, duh thlan tur hre lovin mipui kan mangang leh dawn a ni.

Sawrkar ta na nâ nâ chuan ni tin thla tin kum tin ram leh mipui hmasawn nan eng eng emaw an tih a ngai reng a. Chutiang hnathawk tur chuan mihring tute emaw an ngai ṭhin. Chutiang hna thawk tur chuan party zawng zawngin an mi leh sate an duhsak ṭhin. Chu chu a mak lo. Political party kalphung, mahni party sawhngheh nana party zawng zawngin an tih dan a ni. Mahse, chu chu fimkhur taka an kalpui loh leh an tih nasat lutuk thin avangin an chhiatpui leh thei tho va, zalen lutuka thei sem taka an sem thin avangin mipui mit a kham a, an mi leh sa zingah chang ve mang lo leh chang tlem bik an awm lo thei si lo va, chu'ng mite chu an lungawi lo va, an chhiat phah leh tho bawk thin a ni.

Chuvangin, ZPM pawh hi political party ve tho an nih avang hian an party sawhngheh nan leh an inlungrual tlan reng theih nan an mi leh sate hi uluk takin ngaihven se. Fimkhur tak leh felfai taka an tih a, mipui mit tikham lo zawng leh an intiam ang ngeia an hna a ṭhat phawt chuan, lo sawisel theih tehchiam pawh a ni bik lo ang. Political party kalphung kha a ni tlat si a. Sawi tawh angin hna chu a thawktu an awm a ngai si a.

Mahse, an party chhungah inzirtirna leh inthununna ṭha tak an neih hmasak a ngai ang. An fimkhur loh va, an tih leh lutuk emaw, an tih zalen leh lutuk chuan an chhiat phah ve thei tho dawn a ni. A âwm tawk chu an hre mai ang chu. Pawimawh em em chu, duhsak bik leh thlauhthlak bik awm ṭhin hi party chhiatna bul a ni. Tin, party mite duhsakna awm chi leh chi loh thliar thiam a ngai khawp bawk. Thil pawimawh lutuk chu, party chhungkuaa buaina lo inmun ṭanna chu duhsak bik neih vang te, party hruaitute leh MLA leh minister ten tute emaw kuah ngheh bik tlat an neih thin avang leh, tute emaw thlauhthlak luih tlat an neih ṭhin vang a ni. Tin, MLA bial khat chhungah hian veng duhsak bik leh thlauhthlak deuh bik anga inngai veng an awm em, tih pawh hi ngaihtuah thin a ṭha khawp mai.

Chung lam aṭanga a nuam chin leh thil ti thei inti taka engmah ngaihtuah thûk ṭha duh lem lova thawveng taka an khawsak lai hian, an chhung lamah ngêt a lo awm ṭan ru reng ṭhin a, tute emaw chu rilru na tak leh vui takin an lo awm ṭhin a. Chutiang atang chuan party leh sawrkar chhiatna pakhat chu a lo inṭan ta ṭhin a ni. Hetiang hi ZPM party pawhin an la hmachhawn tur leh, tunah pawh an tawn ṭan mek pawh a ni tawh hial mai thei a nia aw. Tunah pawh hian Aizawl chhung khawimaw lai bial hi chu tuna an awm dan anga an kal zel chuan MLA inthlan leh huna candidate lama buai deuh nak tur bial te hi an awm ang tih a hlauhawm. Mahse, chu pawh chu insiam ṭhatna hun a la awm e.

Khitiang zawng zawng baka thil pawimawh dang pakhat chu, a ngiala nganin ka sawi ang; ZPM party leh ZPM sawrkar hi mipui siam dik tak, mipui ta dik tak a nih avang hian party hruaitute leh sawrkara mi pawimawh, MLA leh minister te pawh hian mipui lakah awm dan an thiam a ngai bik hle a ni. Sawi tawh angina, he party leh sawrkar lo pian theih nana mahni phak tawk ṭheuhva theihtawp lo chhuahtute hi veng tinah mi tam tak an awm tih leh, vawiin thenga ZPM hi a kal sual palh ang tih hlau leh, kan duh loh hnute khan an lehthal leh mai ang tih hlau em ema ZPM tana ṭhahnemngai taka theihtawp chhuah rengtute an awm reng tihte hi hre reng se. Chu'ng mite chuan a ruk takin ZPM hi an inti neitu em em a ni tihte hi hria se. Mahse, chu'ng mite chu an lo hre ṭha duh mang miah lo va, an party hruaitute leh an unit hruaitute thleng hian an lo huphurh lawk ni awm tak hian an lo be ṭha duh lo lehnghal em? Party hruaitute leh MLA leh minister te nen han inhmuh nikhuate hian eng emaw tia biak ve te pawh an phut ru ve deuh maithei. Chutiang avanga vui ru deuh chu an lo awm nual tawh maithei. Chutiang chu an insiam ṭhat vat loh chuan party insawhngheh zelna tura thil pawimawh tak a la ni ang.

Tin, thil pawimawh lutuk pakhat, a tir tê aṭanga ZPM tana lo beitute kal kân a, hman ni lawk, a nuam china lut tlaikhawhnu zawkte duhsak zawk leh ngaihsak zawk an awm em? An thlauhthlak luih tlatte vui thawm chu a ri rêt rêt ṭan em? A theih chin china a rualkhai thei ang bera an tih loh chuan an daih rei lo ang.

Thil pakhat, therhlo beisei vang chauhva ZPM party-a intât lut, kalphung hlui zia ang deuhva secretariat vela teihawi ṭhin mi tlemtê tute emaw han hmuh thin hian, ZPM sawrkarah chuan inhmeh lo ka lo ti deuh ṭhin a, a ngei pawh ka lo ngei deuh thin a ni. Mahse, khawvel political party-te tih dan leh mihringte tih tur pakhat kha a ni ve miau si a.

Aw le, khiti khian han sawi chiam mah ila, a tak takah ZPM hi a chhe ta viau emaw, tlakhniam lam an pan ta tihna emaw pawh a ni lo va, duhsak leh duhthawh luatah fimkhur thuhla atana sawi mai chauh ka ni. A tak takah chuan ZPM party hi mipui tam zawk hian kan ram hruai turin kan la duh ber che u. Tuna in kal anga rilru hrisel tak pu chunga engkima Pathian râwn chung leh Pathian ṭihna tak tak nen fimkhur taka an kal zel phawt chuan, India rama party pakhat sawrkar rei ber record pawh an siam thei hial maithei a. Isua lo kal leh thlengin kan ram hi han hruai law law teh se.

ZPM hi kalphung thar, danglam bik tur anga an insawi avanga mipuiin beisei taka an thlan an nih avangin, ZPM mi leh sa zawng zawng pawhin kalphung hlui party mite tih dan ang bawka politic leh ram rawngbawlna hi sumdawnna leh intihhausak nan chiaha hman tur emaw an tih a, an thluaka sum an luhtir a, duham leh hmasial viau leh, therhlo beisei ringawta an khawsak chuan, anmahni an buai phah ang a, hotute lu an tihai bawk ang a, an inti hrehawm mai mai ang. An beisei ber pawh chu beisei tur nei thei lovin an sawrkar reng lo phah thei tih hriat a ṭha a ni. Chuvangin, kalphung tharah chuan rilru hrisel tak pu chunga fim tak leh mawi taka tiha a âwm tâwka khawsak thiam a ṭha ang. Chu chu an daih rei theih phahna tur a ni bawk ang.

Amaherawhchu, tuna an dinhmun ang renga awm reng tur emaw an intih a, a tuate pawh a lian ber aṭanga a tê ber thlenga an inthlahdah chhoh vaih emaw, khi'ng ka thu sawite khi an bengkhawn ṭhat duh loh luih a, insiam ṭhat duh loh emaw chuan, an rin aia hmain harsatna an tawk thei a ni. 

- K. Hmingthankaia