Sawrkar leh Police-te ka'n fak daih teh ang

Zoram pum huap chanchinbu ni si-ah hian keia thu ziah ve ṭhin hote hi, keima hriat ve phak tawk leh hmuh ve phak chhun hnaivai te te leh, Aizawl chhung boruak vel mai mai deuh chauh hlir a ni mai ṭhin si a. A chang hi chuan Zoram hmun danga kan unaute lakah hian hrehawm ka ti deuh ṭhin a, ka zak deuh roh bawk ṭhin. Ka rilru tê tê chuan, Zoram chhung hmun danga kan unaute tan hi chuan han ngaihthlak leh han chhiar a va phûrawm chiah ṭhin awm lo ve maw le aw, tih cháng ka nei ve ṭhin a ni. Kan thil vei thinte pawh hi a huam chin te hi a zim ṭhin deuh em aw, te ka lo ti ve deuh ṭhin a. Zoram hmun danga kan unaute lakah hian a inthlahrunawm mang e tih chang ka lo nei ve ṭhin a ni. Chuti chung chung chuan hei, tun ṭumah pawh hian ka hmuh phak leh ka hriat ve phak tawk hnaivai te te ho bawk, thu ho te te ka'n sawi leh phawt mai dawn chu a ni leh ta si a, ménah min lo thlak leh poh mai a ni ang chu.

ZPM hi opposition hote’n theihpatawpin mipuiah sawichhiat han tum ngial ṭhin mah se, tunah hrih hi chuan mipui hian ZPM bak hi chu duh tur dang kan la nei hrih si lo tih chu an hrethiam ve tho si a. Tuna ZPM chhungkuaa boruak eng emaw lo awm ang deuha lo lang pawh hi, fim taka an kal vang leh, eng emaw hlek pawh siamṭhat ngai awm nia an hriat apiang chu langtlang taka an tihlan zel ṭhin avang zawk hi niin a lang. Opposition hote’n ZPM chhaih buai phêt an lo tum lai hian, tunlaia ZPM sawrkar chet dan vel pahnih khat lek leh tunlaia kan police-te chet dan lam hi ka'n fak daih thung teh ang.

Zirna lamah huai takin kan kal zel dawn ZPM sawrkarin an rawn ti ta hi a ropui ka ti a ni. Tute mah leh tu sawrkar mah kha kan rama zirna chungchanga ngaihtuahna thui tak tak seng ngam leh, Education department kal dan system hi dik tak leh huai taka enkawl ngam an la awm ngai loh avanga vawiina heti tak maia kan inzirtirna leh kan inzirtir dan fuh lo lutuk te, Education department hrim hrim pawh heti tak maia lo buai ta nuai nuai mai kan lo nih tak hi. Kan rama zirna lam leh a kaihhnawih fel lo lo tam tawh lutuk chu a theih dan dana tun aṭanga ZPM sawrkarin huai taka siamthat a lo tum ngam ta hi fak an phu em em a; huai tak leh ṭhahnemngai takin kal zel rawh se. A hlawhtlinna tak tak erawh chu zawi zawia lo la lang chho tur a ni ang. Heti lam hi chu kei pawhin sawi ve ka tumna hi a lo rei ve tawh bawk a, hun hranah ka la rawn sawi ve ang.

Mizotaxi app an han kaltlangpui ngam hi an tidik lutuk bawk. Khawvel changkang zel leh hma lam pana kan kal ve zelnaa kan tihmakmawh, kan la tih ngei ngei tur tho kha a ni. Nimahsela, kan han hmang chho ang a, a ṭha lo lai leh dik lo lai te, siamṭhat ngai emawte a lo awm mai thei a; tin, kan ramin hman ve kan la tlin ve hrih lo e, tiin, hman leh hrih loh te pawh a la tul maithei bawk. Chuvangin, he lam hi chu tuna lo sawi kual thui theih vak chi pawh a la ni lo a. Han hmang ve chhin phawt mai ila, kan hre chawp chho ve zel mai ang chu maw.

He thila sawrkar ka fak duhna chhan ber zawk tak chu, sawrkarin kan ram leh mipui tana ṭha tur uluk taka a ngaihtuah hnua, sawrkar thil tih tum apiang mai a dik a dawk pawh thlu lo leh, a engamah hmaa a mi ngaite ho bawkin an lo dodal ve leh rikngawt ṭhin kara huai taka sawrkarin a kaltlangpui hi ka fak lo thei lo. Lo dodaltute zingah hian dik taka thil tih dâwl lo tur leh ngam lo tur an awm ṭeuh maithei a ni. Mizo nihnaah leh India mi nihnaa chiangkuang lo pawh an awm nual maithei bawk. Chungho chu dodal kawnga ṭang nasa ber berte pawh an ni maithei. Tin, sawrkarin thil ṭha a tih dawn apianga lo dodal ṭhin, Setana ang maia thil ṭha tur apiang chu tihchhiat tuma a dik a dawk pawh thlu lova rang mangkhêna lo inrawlh ve nghal zat ziah ṭhin opposition hoin, an sawrkar laia uchuak taka an mi leh sate taxi permit an lo pek tawh hote chu nasa taka an lo fuihpawrhna nen, thawm ring tak kara sawrkar huai taka a kal ngam hi ka fak lo thei lo a ni. Ram leh mipui tana ṭha tur thil tih hi sawrkar awm chhan a ni a, chutiang thil chu huai takin a ti mai tur a ni reng a ni.

Tunah pawh, he thu ka ziah lai hian he app hmangtu taxi khalhtu ṭhenkhat chuan a la buaithlak deuh thu leh, taxi hman tuma kotute pawhin zir tur tam tak kan la neih thu an sawi hriat tur a rawn awm nghal pang a. Chuvangin, he thil thar kan han hman chhin, Mizotaxi app hi chu ennawn pah zela siamṭhat chhoh zel chu a la ngai dawn a nih hmel. Chutiang chu app dang pawh a nih fo ṭhin kha. Amaherawhchu, a engamah hmaa sawrkar lai thil tih a nih avang ringawta lo táwngpáwng dodal nghal rikngawt zel leh, tute emaw sawrkar laka huaikawm bâwl an awm hleka phûr fahran maia lo fuihpawrh nghal zat zel mai ho an lo awm ve ziah ṭhin hi chu a ngeiawm ve hrim hrim thin. Chuvangin, chutianga bengchheng satliahho sawrkarin a han paltlang ngam hi nakin zel atan pawh a ṭha ka ti ve hrim hrim a ni.

Keima tawka ka lo vei ve em em ṭhenkhat chu, chanchinbu lamahte ka lo sawi ve ṭhin vangte chu a ni kher lo vang a; hei, tunlai, tun kum 2026 kum chawhma lam aṭang hian zan lamah kan police-te chu Aizawl kawngpui tlangdungah an duty tlaivar ta ṭhin hi a lo ni àwm a, a va ropuiin a va han thlamuanthlak sâwt ve le. Thlamuanawm taka Police duty pangngaite an duty ṭhin bakah hian, misual leh mi awmṭha duh lote’n duhdah tak leh hlauhawm tak tak leh ninawm taka zan rei tak tak thlenga lirthei an khalh ṭhin veng turin Traffic Police ho pawh an lo la duty cheu a nih chu maw le. Kan khawpui Aizawl chu a va han thlamuanthlak ta ve le. Kan Police-te thil tih hi ka fak lo thei lo a ni e.

Hun rei tawh tak aṭanga ka lo vei ve em em tawh, city bus-te an stand-ah rei tak tak an ding ṭhin pawh kha tunah chuan a lo ziaawm ta deuh bawk. Hei hi Transport department leh Police department leh bus neitu pawl ACBOA te ṭhahnemngaihna leh an hmalakna vang liau liau a ni a, fak an phu a ni. City bus enkawltu thuawih tak tak an awm laia tlemtê thuawih lo an lo la awm ve leh zeuh ṭhinte pawh hi traffic police-te’n rang taka an ngaihven ṭhin ta te pawh hi a va han ṭha tehlul em ve. Hei hi Aizawl khawpui chêp tak tlemte tala lo tihziaawm ve deuh theihna leh, tihthawven ve deuh theihna pakhat a nih bakah, khawilo kal vel a lo awlsam phahna tur a ni a. Tunah chuan kan Police-te ṭan lakna azarah leh city bus-te thuawihna avangin a lo ziaawm ta. An chungah lawmthu ka sawi e. City bus-te stand-a rei tak tak an din hun lai hi engtik hunah emaw chuan kan la ngaihtuah kîr chang chuan, mak kan tih hun a la awm ngei ang.

Ka thil vei ve em em dang leh pakhat, ka theih dan dana ka lo aupui ve tawh ṭhin, kan footpath neihchhun chhun zîmtê mai lehnghala tute’n emaw nileng lenga lirthei an han dah tlat mai ṭhin pawh, hei, tunah chuan traffic police lamin an thian fai mek a ni awm a, ka lawm hle a ni. Hei hian khawimaw lai langsar lai zîmtê chauh huam lovin, Aizawl pumpuia mihring kalna tur lai awm lo léka eng thil pawh dah hnawk ṭhinte hi vil kual reng ṭhin ni se ka ti hle mai. Ka sawi tawh thin angin, a langsar lai leh ka kal tam vena lai, Hotel Ritz kawt zâwn vel leh Canteen Kual footpath mai bakah, Pu Thanzauva Building zawn, Zofa dawr kawt zâwn vela englai pawha lirthei dah ṭhinte avang hian mihring kea kalte tan a buaithlak ṭhin em em. Mizofed pump aṭanga Vanapa Hall hnuaia chhukthlakna tawp lama kea kalte kalna tur awm lo léka 2wheeler pahnih/pathum an lo hung khat ziah mai pawh hi a huatthlala ṭhin khawp mai. Heng ka sawi tak hmunahte hian lirthei inhûng leh motor dang lo kal inkarah, rem leh rem loin, hlau tak chungin mihring kan kal hram hram ṭhin a ni. Temple thlang lawk mai, Tuichhunchhuah thlen hma dawr kawt vela motor inhung ṭhin hian kea kal a tibuaithlak ṭhin khawp mai bawk. Heng ka sawi takna lai chauhte tal pawh hi police lam hian han zir chiangin han vil uluk deuh thei thin se ka ti hle mai.

Aw le, kan sawrkar leh kan Police-te chunga lawmthu sawina tur thil tam tak awm zinga tlemte chauh, khi tê chauh khi tun atan chuan ni hrih phawt mai se la; nakinah, thil dangah pawh lawmthu sawina tur âwm chi-ah chuan hreh hauh lovin lawmthu kan la sawi leh zel ang chu.

Amaherawh zawng maw, tunah hrih hi chuanin e, kan ramah hi chuanin, 'Nimahsela' tih hi a lo la ṭul leh si ṭhin zawng a nih hi le. Hetianga thil ṭha kan han tih ṭhinte pawh hi reilote atan chauh hian ni leh ṭhin lo se la ka va han ti tak em ve le. Phûr thut-ly hian reilote hi ti hluai thin lo ila, thil ṭha tih leh dan zawm te hi ngaiah i neih tawh teh ang u hmiang. Police zan duty te, city bus tlan dan te, mihring kea kalna zah thiam te, vantlang hmun zah thiamte hi ngaia neih i tum tawh teh ang u khai. Kan tum phawt chuan kan ti thei zel mai dawn si a. Bawlhlawh paih dan dik chungchang te, polite/hawihhâwm te pawh hi ngaiah neih tawh ila. Tichuan, keimahni tâwka hmasawnna a lo ni ve zel ang a, mi ram kan sawi ang te hi zawi zawiin kan ni chho ve zel mai dawn alawm.

Tih tak takna leh ṭhahnemngaih tak takna nen, inpekna leh rinawmna nena dik taka thil engpawh hi kan tih peih phawt chuan, mihring tlemte pawh hian tih theih loh leh tih thiam loh hi a lo awm thei tak tak lo va, mihring kan indaih lo alawm tih fo hi chu thatchhiat chhuanlam a ni duh fo. A hahdam thei ang ber leh a awlsam thei ang bera awm kan duh avang leh, zawmthaw taka thil tih a, hlawh tam deuh lak duh leh si thin kan nih avanga department hrang hrangin mihring kan indaih lo, an tih ṭhin pawh hi tun aṭang chuan sim i tum tawh teh ang u hmiang.

Police zan duty pawh hi tum tak tak chuan harsa lovin zan tin kumtluanin kan ti thei em em ang. Kan ram kalphung, kan ram tih dan, kan mawhphurhna liau liau a ni, ti thei ngat ila chuan, hreh miah lovin, phûr takin, buai lo leh harsa miah lovin kan ti thei em em ang. Hlawh hmuh nan chauha duty tlingtlakna mai mai anga ngai lovin, thil ṭha lo engpawh kan rama lo la awm thei tur awm ang chia ngaih theih lam reng reng chu, ram changkanga police-te tih ṭhin dan angin uluk taka mitmei ru reng ṭhin chungin, chîk tak leh fing taka rilru hmang reng chunga duty thin ni se. Tichuan, kan ramah hian thil ṭha lo leh sual a zalen lo tial tial ang. Chutichuan, Mizoram nuam, Aizawl nuam leh ralmuang a lo ni tawh ang a, ram dangin min awt tawh mai dawn a ni.

Police-te hi misual man tur ringawt leh buaina veng tur ringawt an ni lo tih hriain, mi mangang leh ṭanpui ngaite ṭanpui tur an ni tih hi kan vaiin hre nawn leh ila; tichuan, tu pawh hi ṭanpui ngaia kan awm hun chuan kan police-te hi i pun vat zel ṭhin ang u. Zan lam, mi nawlpui awm tawh loh hunah phei chuan ṭanpuitu mamawh tak tak hi an awm fo hmel bawk si.

Thil pakhat, sawrkar hnathawkte’n kan indaih lo an tih apianga ka rilrua thil lo awm ṭhin chu hei hi a ni: An hnathawhna hmun area Mizoram zimzia leh an thawhsak mihring Mizo mipui tlemzia hi a ni. A bak chu tunah chuan sawi thui hrih lo mai ang. Police indaih lo tih an sawi apianga ka rilrua thil lo lang ziah ṭhin chu: Mi ram changkangtea police pahnih khat lek pawhin hmun zau tak tak pawh an vil hneh theih ṭhinzia leh, thil ṭha lo lampang thlenna hmun apiangah rang taka an thlen hman zat zat ṭhin sizia hi a ni bawk.

Aw le, engpawh chu lo ni se, tumah hi indem khawtlai tawn tawh lovin, tun aṭang chuan mahni hmazawn ṭheuhah, mahni theihna zawn ṭheuhah, mahni mawhphurhna zawn ṭheuhah a ṭha zawnga hmasawn i tum ṭheuh tawh zawk ang u aw.

- K. Hmingthankaia