Written by
- Lalṭhachungnunga Tlau
Ph. 9774410287

RUIHHLO DO



Ṭhian duhtakte u, tunlai kan ram dinhmun leh kan ṭhalaite khawsak danin kan khawtlang nun a tihṭawphnawkzia hi ngun takin in dáwn ve ṭhin em le? Kristian ram kan ni si a, hmun tinah Pathian Biak In lian tak tak a ding to lawt fer fur a, khawpui daifemah Gospel Camping Centre a awm thluah a. TV-ah te, Youtube chanel hrang hrangah te sermon ṭha leh nung tak tak ngaihtlak tur a tam hle bawk.

Mahse, kan khawtlang nun erawh chu ruihhlo ngaite’n kawtthler lûn laiah zahpah nei lêk lovin, khûp dul hniang hnuangin, ar pûl tur ang maia meng diar duar chungin an insehmur tuau tuau reng mai si a. Zu rui ṭawp tak tak kal ṭha thei lo lah an tam narawh e. Eng vang nge ni le?

Kumsûl tam a vei ta e. Sawrkarin theihtawp chhuahin Excise force te, Police force te, YMA, VDP, JAC, kohhran leh NGO te nen beihpui an thlak chung pawhin phûng velh an sawi ang maiin an pung hluai zawk zel mai si a. A rui mekte leh ruih tur zawng mekte an insûlpêl zut zutna khawpui hi Kristian ram za zelah, kum 2011 data-ah chuan 87.16% awmna khawpui lian ber a ni lawi si. Ram dang kan vei a, missionary kan tirh chhuah mup mup lai hian, kan ram riang tê hi chhungkua leh khawtlang huapa ruihhloin a awpbeh mek kan ni lawi si. Tu nge mawhphurtu chu ni ta ber ang le?

Ruihhlo ngaite ṭawngkam ngei ka hriat chu, “A tirah hetiang ruihhlo hlauhawm tak hi kan khawih thut bik lo a, kan naupan laiin inchhung khurah nu leh pa te, meizial, kuhva, sahdah etc. an adict hmasa a. An tih dan chu a rukin kan lo copy ve zel a, kan ṭhiante nen khawlaiah kan ti ru chho zel a, kan lo ti rei tulh tulh a, kan inrin loh karin drug addict-te bulah Setana’n min lo hruai lut reng mai a lo ni a. Addict hote lah chuan thiam takin min han thlêm a. ‘Ti ve chin mah teh, a nuam lutuk, paradise-ah i thlawk lut delh delh dawn nia’ tiin min thlêm a. Mahse, paradise a lo ni aw zawng lo, hremhmunah min luhpui ta zawk a. Kan tâl chhuak thei tawh si lo a ni,” tiin min hrilh a ni.

Kristian thurin innghahna Bible-ah chuan, dan bawhchhiat vanga mihring suala a tluk hnuah Pathianin khawvel zawng zawnga a thutak puang chhuak tura a missionary tura a thlan hmasak ber chu Jakoba chhungte, Israela thlahte kha an ni (Exodus 19:5). A hnam thlante hnenah chuan, mi zawng zawng zawm tur, a tel loa ni khat lek pawh kan awm theih loh, dan ṭha famkim–Thupek 10 a rawn pe a. Pathian kut ngeia ziakin, a aw ropui leh ṭihbaiawm takin a chham chhuah vek hnuah lung phek 2-a ziakin Mosia kutah a hlan ta a ni.

Lung phek pakhat zawka dan 4-te hi Pathian hnenah chauh a hman thei avangin engkim siamtu (creator of universe) worship-na tur bik liau liau a duan a ni a, kan mihringpuite lakah hman theih a ni lo. Dan paruk dangte hi chu Pathian hmangaihna nunpui chungin kan mihringpuite laka hman tur a ni ve thung. Pathian dan hi a zahawm a, a ṭha famkim a, a petu a ropuiin a fing bawk a. A validity chu chatuan daih a ni tawp mai a; a huam chin chu–Pathian lalna ram zawng zawngah a ni leh tawp mai. Pathian dan awm lohna chu Pathian lalram a ni lo tihna a nih vangin tute emaw zirtirna dik lo vanga lo hnawl ve ngawt chi a ni lo. Lal Davida chuan, “Lalpa dan chu a ṭha famkim a, nun a siam ṭha ṭhin,” a lo tih kha. Kan ram Kristian kohhran hruaitu ṭhenkhatte’n, “Pathian Dan 10 hi mihring tan zawm theih a nih loh vangin Isuan Kross-ah min thaibo sak tawh,” an han ti ve tawp mai hi, a pawizia chu kan khawtlang nun leh chhungkua hian kan tuar mek a ni.

(Phek 7-ah zawm a ni)

Dan 10 zinga pangana, ‘Nu leh pa thu awih tur’ hi naupang rawn ṭhang lian zel turin a zawm ṭhat chuan malsawmna te, dam reina te, nungchang ṭha nei tura kan bulṭanna a nih avangin Tirhkoh Paula chuan, “Thupek tiam nei hmasa ber a ni” tiin a lo tlangaupui ṭhin a. Ephesi 6:1 Thupek 5-na zawm ṭha chunga seiliante chuan Pathian an ṭih a, an uire lo a, ruk an ru lo a, tual an that lo a, dâwtin mi an hêk lo a, mi dang ta an awt hek lo. Tin, Lalpa Pathian chauh chibai bûkin a rawng an bawl ṭhin a. He thu hi a ni, thlalerah a kohhran din tharte hnena uluk taka a chah chu.

Deuteronomy 6:6–ina in ṭhut lai te, kawnga in kal lai te, in mut lai te, in thawh hunah te zirtir ṭhin rawh u, a tih ngei kha Lal Isua meuh pawn, Farisaite zawhna Dan thupek 10 zinga a pawimawh ber chu thiam tak leh fing takin a khaikhawm a, Lalpa Pathian chu thinlung zawng zawnga hmangaih bakah, mahni ṭhenawm khawvengte pawh hmangaih tur a ni a tih kha. Keini Kristian suakte hian Lalpa hming lam chung siin, a thupek kan hnâwl leh lawi si a, a rah kan seng mek a nih hi.

Thufingte 22:6–Naupang chu a kalna awm kawngah chuan zirtir ula, a upat hun pawhin a thlah lo vang, a tih hi Zoram Kristian nu leh pate u, mahni inchhungah tobacco leh kuhva te in tihhmuh hian Pathian dan in bawhchhiat nasatzia hi in hre lo em ni le?

Isaia 55:2–Chaw ni si loah engvangin nge tangka in sen, puar leh fânna ni si loah eng vangin nge tha in sen, tiin min zawt asin. In chhungkhurah chang lo pawh Pathian Biak In tual laiah ngei pavalai hoin meizial an hnar khuchhuah luih luih a, nu ho lahin sahdah an kawm chhuak nawk nawk a. Biak In chhung an va lut a, hlim takin an va zai leh mai a, Pathian thute an va sawi leh mai bawk a; kan Pathian hi kan zah thlawt lo a ni. Biak In chhungah ni loin, kan taksaa kan thinlung hi Pathian temple thianghlim chu a ni. Mana lei kan ni a, mahni ta kan ni lo (I Korinth 6:19). Keimahni siam chawp ruihhlo bawiha kan tâng tlat mai hi ngun taka ngaihtuah chuan a mualphothlak hle mai. Insûm theihna kan tlachham a, invawn thianghlim kan peih lo. Ruihhlo bawia tâng reng chungin drug adict ken vei lawi si a, zawngin a ngûm khâk a hmu lo a, a ṭhiante ngûm khâk a nuihzat tih hi kan chang zo ta.

Kristian ni ve lo, Hindu, Muslim, Buddish te hian fa enkawl dan zirtirna fel tak an nei ve a, chu chu ṭha takin an nunpui mai ṭhin. Vai naupang te tak te pawh hi dawr nghakah te, hna thawk turte pawn an chhawr tlak zel a, pawisa ah phei chuan Mizote aiin an felfai zawk. Milem bia pawh tluk lo hian Pathian thu hrilh kan han tum ve leh chhawng a, Kristian suakte hi min ngaisang lo hle si a, harh chhuak the ang u. Ruihhlo hi man rêm theih a nih hun chu Isua lo kal hun a nih ka ring. Chuvangin, a mamawhtute demand lam hi Setana project a nih avangin Pathian ralthuam famkima inthuamin, Pathian dan thu leh thupek hi zah takin nunpui ila, ṭhangthar dawntuai, kan tu leh fate hi ngun takin zirtir bawk ila. Lal Davida’n, “Ka thinglung zawng zawng hian ka zawng che a, aw i thupek ka kal bosan phal lul suh ang che,” a lo tih lawm lawm hi hnawl mai lovin, a chhun a zanin ngaihtuah zawk ila. Biak In leh pawn lam aiin kan inchhungah Pathian rawngbawl hmasa zawk ila, tichuan, kohhran leh chhungkua leh khawtlang a nuam ang, tia Pastor Saikhuma’n a lo phuah ang khan bul i ṭan ṭha zawk ang u. Tichuan, kan hnathawhna hmun tin – office-ahte diknain hmun a chang tawh ang.

Sam 119:126–Lalpa thawh a hun ta, i dan hi engmahloah an siam ta si a, a tih hun kan chen mek lai hian Pathian dan zawm hi chhandamna hlawhchhuah nan ni lovin, chhandam kan nih tawh avanga bawhchhe zui zel loin, amah kan hmangaih vanga zawm tur kan ni zawk tih hi hrethiam ila; hawh u, Lalpa lamah i kir leh ang u. Ngawlvei mekte chhanchhuah tuma sawrkar leh kohhran leh NGO te leh camping centre hmalakna hi tuna kan tih theih sang ber chu ni rih mah se, chhuan thar lo la awm zel tur hmakhua thlir chungin danchah dan kawng ṭha ber chu Pathian dan zâwm ṭha chungin chhung tinte’n bul ṭan ṭha leh ila, tichuan kan ram hi a dam ngei ang.

- Lalṭhachungnunga Tlau, Ph. 9774410287