Written by
- Dr. C. Lalrampana

ZORAM ṬANG FAN FAN

Hla phuah thiam Rokunga'n kum 1940 bawr vela kan Zoram nawmzia leh a ngainatzia tarlan nana a phuah ‘Kan Zo tlang ram nuam’ tih hla a phuah hi a ropui ngawt mai! He hla hi Zoram mawizia leh a nawmzia fakna hla a ni ber. Rokunga'n, “Zofate ram, tlang leh lui, nunphung ze mawi tak takte a fak a, kan Zo tlang ram hi chhawrpial rûn ang a ni. Hahdam taka kan lenna, khuang leh ṭingṭang nena kan fak leh chawimawi, pangpar mawi leh thlifim tamna ram kan nih avangin a mawi kan tiin nuam kan ti,” a ti a ni.

Kan Zoram hmun sang hi a mawi hle. Fiara tui thianghlim kan inna, tlang tinah thing zar leh romei zâm karah ṭhalaite rilru kaptu leh lungkham nei lovin kan inhmu khawm ṭhin. Aw, kan lênna ram hi a mawi tak zet a ni. Hmânlaiah chuan pipute lasi leh khuavangte nen lêng dunin, hlauhna awm lovin Zoram dung leh vang kan fang ṭhin a ni, a ti zui bawk. A van ropui tehlul em!

Zofate tan chuan ram hmangaihna leh kan Zoram chhuang taka hla hmanga kan puan chhuahna ṭhin a ni a, sikul leh kohhran lamah pawh kan sa nasa ṭhin. Zoram zîmte hi a dung mel 200, a vãng mel 100 lek pawh ni se, India ram state 35 leh UT 8 awmnaah hian hmingthanna chi hrang hrang kan nei ve a ni.

India-ah literacy rate sang ber state kum tam tak chhung kan ni tawh. Bamboo State of India tih hmingthanna, mau kan ngah avangin kan lar hle. Kum 1986-ah remna thuthlung kan nei a, tun thlenga zalenna tluantling kan neih avangin ‘Peaceful State’ tia sawi ṭhin kan ni. ‘One of the Cleanest States in India’ tia hriat kan ni ṭhin leh kan ni mek hi a va han chhuanawm tehlul êm! Highest Forest Cover Percentage nei ṭha ber state zingah kan tel reng a; India rama state tê ber zinga mi ni mah ila, zirna, ramngaw humhalhna leh nunphung lamah hmingthanna hrang hrang kan nei. ‘One of India's Happiest States’ tiin survey ṭhenkhat leh report ṭhenkhatin an sawi.

‘Silent City’ erawh chu Mizoram state hmingthanna a ni lo. Aizawl emaw, Mizoram pawh official emaw popular nickname lar tak anga ‘Silent City’ tia koh kan nih a hriat loh. Hmun ṭhenkhata advertising emaw article pakhatin an lo hman ve mai a ni thei ang. The Land of the Highlanders, The Bamboo State, The Land of the Blue Mountains, Ginger Capital of India leh The Peaceful State te hi Mizoram hmingthanna lar leh hriat lar berte chu a ni.

Ka'n tarlan duah nachhan chu, a chhe zawng hlira India ram pum huapa ‘ber’ nihna ṭha lo tak tak leh, ‘smuggling state’ ang hiala kan lan mek avangte leh eiruk tamna ber state anga sawi fo kan nihnate thlirin, hmingthan mawina kan lo nei ve nil nial a ni tih kan hriat tlan nan leh ṭhangtharte'n a chhe zawng hlira kan Zotlang ram nuam hi an sit mai loh nan leh, kan Zoram nuam leh mawi zanlai thlifim tamna ram hi an hmangaiha an chawi vul zel theih nan a ni e.


- Dr. C. Lalrampana