Mi ṭhenkhat party-a lut ṭhinte hi an va pamhmai ṭhin tak em

Eng emaw sawi dawn apianga mahni chanchin sawi tel ve zel hi nuam ka ti laklawh tawh tlat. Ka upa tulh tulh a, ka hrât tawlh tawlh ta a nih hi. A pawi lo ve, kan liam mai dawn si a; koh kir theih tawh si loh nunhlui ngaihawmte chu lunglen hnema'n kan sawi mai a ni ang chu. Mi ṭhenkhatin, ‘Tun hma chuan a rui mai mai ṭhin alawm' an tih fo hi a dik rualin, rui hlum law law ta si lo chuan eng eng emaw tih kan lo nei ve nil nial a ni tih hi ka sawi ve duh hrim hrim.

Kolasib ka tlakthlak tirh khan politic lam reng reng hi ka ngaihtuah pha lo. Chhungkaw bul ṭan tir ka ni a, hma lam thlirin ka thawk nasa em em a, ka nupui fanaute tan chauh ka inpumpek a ni ber e. Pathianin mal min sawm a, ka hawina lam apiang pawh ka tluang viau zel. Kolasib ka luh tirha ka hmelhriat hmasa, Congress pachal Pu C. Dingliana chuan Congress-a lut turin min sawm ta tlat mai a. Politic lam chuan ka nuih a tihzat thu leh ka hawisan tawh thu ka lo hrilh. Mahse, beidawng duh lova mi thlêm zan tin takah chuan, 'Ka lo inngaihtuah ang e' ka ti ve ta hial.

Chutia rilru fim taka ram leh politic lam han ngaihtuah takah chuan, kan ram development, hmasawnna dik leh pawimawh hmasa tihlawhtling tur chuan PC party kha a lo ṭha ber dawn a nih hi tiin thutlukna ka siam ta tlat mai a nih chu. Tun hmaa kan lo huat leh kan lo do em em thin PC party zuih ral lam chu ka zawm ta a ni. Pu Dinga chu a hrilhai angreng nachungin, ṭawngkam thiam leh politic thiam a ni bawk a, fiamthu thawh nan min hmang hlauh ṭhin a, ka nupuite pawh a tizak lek lek ṭhin.

A hminga Aizawl mi lo nih vena leh chinchâng hre deuh tura min ngaih der avang chuan engkim maiah chuan mawhphurhna ka la a ni chho ta zel mai a, secretary nih theih zawng zawng hi chu ka ni kawp vel vek mai ṭhin. Party zuih ral meka a changtupa chan han chan si chuan, ṭhahnemngaih hi a na em em mai a. Chhungkua ka thlahthlam tial tial a, party ka ruih chilh tulh tulh a, eizawnna a tlahniam tial tial a, party ka dah sang tual tual a ni ber mai.

Zoram pum mipui sûkthlêk te, kan party dinhmun te, mite min hmuh dante chu kan ngaihtuah phal lo. Engtikah emaw chuan kan party chu hna thawk theiin a la dingchhuak leh dawn a ni tih rinna avang chuan, rilru zawng zawng, hun leh thâ zawng zawng, neih zawng zawng ka seng ral ta a ni. Tun ṭum chu kan tling ngei tawh ang tihna rilru tak tak nen hian eng inthlan pawh kan chuh ve zel a, result a lo chhuah apiangin kan tling lo nasa telh telh zel chung pawhin kan beidawng thei chuang miah lo. Khatihlai khan mite khan min nuihzat mai ni lovin, min lo khawngaih ngawt ang tih hi ka ring ta a ni.

Vawi khat VC inthlan lo awm leh chu kan candidate-te an ṭha bawk a, beisei takin kan chuh leh a; result erawh a ngai tê bawkin, kan nil leh ta. Chumi tlaia ka haw phei chu ka inngaihtuah ve deuh ta a. Kan dawr a tlaran tial tial a, eizawnna dang pawh ka thlahthlam tial tial si a, kan tling thei bawk si lo, ka ti ve deuh ṭan ta a. Mahse, kei party ruih chilh hi politic leh party-ah chuan ka la beidawng miah lo. Mahse, kan chhungkaw hma lam hun tur chuan min tilungngai ve ta deuh a ni.

Chutiang vel ngaihtuah chunga in ka thleng chu, kawtlaiah kan nu leh a ṭhiannu chuan hlim takin min lo hmuak a. Lehkha pakhat hi min entir a, hmana Aizawl lehlânga kal paha ka dil, ka dil tih pawh ka hriat tawh loh group C post hna zawm tura kohna, appointment letter a lo ni a. Mahse, an rin ang chuan ka hlim ve vak ta tlat lo; politic-ah ka la beidawng lo va, phuba lak ka la tum tlat a. 'Ka zawm kher lo vang,' ka ti a. Kan nu leh a ṭhiannu, Agri. Dept-a thawk chuan zawm tura min tur nasat em avangin ni thum hnuah chuan ka han zawm ve ta hram a; lak thar mi 8 zinga zawm tlai ber ka ni ta a ni.

PC party pawh chu a ral ta nge nge a, engtin tin emaw khan an inhawt khawm chho zel tho va, Janata te kha an han inti chho va, mahse, kei chuan ka ngaihtuah zui tawh lo. Hun a lo kal zel a, mi ṭhenkhat hian a rûk têin, PC party i din thar leh ang u hmiang, an rawn ti leh ta. Ka sawrkar hna lama ka lo lungawi loh lai a ni bawk nen, ka lo phûr leh nghal em em mai a. Tichuan, ka hna pawh chu ka bansan leh ta a, ti hrih phawt mai ang.

Tichuan le, ka nupui pawh râwn miah lovin kan vawk vulh zinga lian ber chu ka'n thawh tawp phawt a. Kan lo ruahman ruk dan angin, 'Naktukah Meidum khuaa Pu Sangliana (Pu Ṭhena fapa) ONGC hnaah inhlawh hnatlan paha ruaiṭheh nghal tur a ni a, a duh apiang kal theih a ni e,' tih thu chu kan han than ta a. Rin aiin kal an tam ta phian. Hna thawh tur awm tak tak hek lo, a hmingin kawng dung kan vai thuak thuak a ni mai a. Kan thil tum chu kan sawi ta a ni. Tichuan, kal lama kan tihlan ngam miah loh PC party flag chu haw lamah chuan kan zâr phe chho leh ta vut vut mai a, PC party chu a lo ding leh ta. Mahse, tualṭo party tlu tawh kaihthawh leh tum chu eng nge a nih tih chu vawiin thlengin kan hriat tak hi.

Party politic hi chu a lo hahthlakin a bawlhhlawh em mai a, rin thu leh dâwt thu, âwm ang deuh leh ni ve thei awm deuh tawh phawt chu, party dang mualpho theihna tur leh tihchhiat theihna tur hi kan zawng ngar ngar a, kan chaw tui ber a ni a, kan sawi taima em em mai ṭhin a nih hi. Setana lawm zawng hi kan sawi mawlh mawlh ni berin ka hre ṭhin.

Vawi khat pawh Pu Ṭhena'n Bairabi-ah public meeting a nei dawn a, a hma niin ka chhuk a. Zana public meeting nei tura mipui hîp nan chhun lamah vawk talhin ruai kan siam a, kei kha Pu Ṭhena nen a ruala chaw ei tur ka ni. Pu Thena hmaah sangha an rawn dah a, ka hmaah vawk sa; Pu Ṭhena hmaa sangha kha ka ban ve ngam si lo va, vawk sa chu tlem ka ei ta a. Zana public meeting neihna hmun tura mei an lo chhêm ka ai ve lawk chu nikhaw hre lovin ka tlu ta mai a. Party dang ho chuan a rang rangin, 'An secretary ber nikhaw hre lo khawpin a rui tlu dêr e' tiin thu an lo than chiam hman a ni.

In pakhata min bawihsâwm hlanin public meeting-a Pu Ṭhena thusawi chuan, “Tun aṭang chuan Kaia leh chumi ... chu ka zinnaah an kal ve tawh lo vang," a lo ti hman lehnghal a. Min bawihsawmtute’n Kolasib-a ka nupui an lo han phone chuan, "Vawksa a ei em?" a lo ti nghal chat a, “Ei e,” an ti. "Chuvang ngei chu a nih chu," a lo tih avangin, eisual damdawia min enkawl hnu chuan ka pangngai leh ta a. Mahse, nikhaw hrelo khawpa zu rui than chuan min thantir ta tho. Khatihlai khan zu-in min la tibuai lo va, bakah, Pu Ṭhena bulah tu nge zu in ngam ang.

Aw le, mahni chanchin sawi hi chu a nuam bawk a, a sei ta hle mai. Mi tinte hian Pathianin min pek, kawng bik theihna leh danglamna kan nei ṭheuh a, hmang chhuak thiam leh thiam lo kan awm. Chu kan kawng, kan theihna, kan danglamna leh kan ropuina chu hmang chhuak thiam apiang leh hmang nasaa hmang pung zel thiam leh peih a piangte chu mi hlawhtling, mi vannei, mi ropui leh mi zahawm an ni ṭhin. Pathianin ram khat leh hnam khat tan tute emaw ruat bik a nei ṭhin a, chutiang mite chu political party huang chhung aṭang ni lovin, mi dangte tana ṭha tak leh hlawkthlak tak, ropui tak leh zahawm taka thawk tur leh ti tura a duan, talent a pekte an awm a ni.

Sakhua leh kohhran lam thil emaw, Pathian thu lam emaw, thlarau mi Pathian ṭih mi emaw, vantlang leh khawtlang tana ṭangkai tak leh entawn turtein emaw, sawrkar hna thawhnaa chhuanawm leh rinawm tlat turte emaw, ram leh mi dangte tana thiamna ṭha tak leh danglam bik nei turte emaw, zirtirna leh fuihna lamah emaw, thu leh hla lama mi dangte mamawh phuhru turte emaw, thil thleng leh chinchang mi dangte hrilhfiah thiam turte emaw, mi dangte mamawh leh an hriatna leh finna lama tihmasawn tura chanchinbu lama hma la turte emaw leh, a dangte hmangin Pathianin mihringte hi an kawng tur ruat bik a nei ṭhin.

Mihringte zingah hian chungchuang bik leh danglam bik an awm ṭhin a. Chutiang mite chu an rethei emaw, an hmel ṭha lo emaw, eng ang dinhmuna ding pawh ni se, kan thinlung zawng zawngin kan zahin kan ngaisang a, kan thla an timuang a, anmahni pawh kan thlahlel ṭhin a ni. Englai pawhin kan chung en a, kan ngaisang em em ṭhin. Chutiang mite chu ram khat leh hnam khat bil tana ruat an ni a, ram leh hnam an tiropuiin an tizahawm ṭhin a, anmahni avangin ram leh hnamin hma a sawn ṭhin. Anmahni aṭangin entawn tur tam tak kan zawngin kan hmu ṭhin a, an dam chhung leh an thih hnu thlengin, kumkhuain an thlahte thlengin ngaihsan leh zah an hlawh tawh ṭhin.

Nimahsela, chutiang mi bik Pathian ruatte pawh chu Setana hian a bum ve fo va, mite thinlunga a tak taka an ropuina leh an zahawmna zawng zawng chu khawvel ropuina lem rei lo tê thlakhlelh vangin kumkhua atan an tichhe ṭhin. Inti politician rilru bawlhhlawhho hian chutiang mi ṭhate chu an panna lai tak, thlêm an awlsamna lai tak tur hriain, ropuina lem leh zahawmna lem tawktarh hmang chuan Setana tirhin an thlêm ta nghauh nghauh ṭhin a. Mihringte hian Mosia ang lo tak hian, Aigupta ropuina lem leh rei lo tê sual nawmna hi kan lo hnar phal leh thin lo va, Setana hian thlêm thluk theih a lo nei leh mai ṭhin a ni.

Hetianga party politic-a thlêmtute che u hian in tun hun leh in hma hun tur pakhat mah an dáwn lo, an ngai pawimawh lo. Politic-a lalna chan theih nan chuan mi chhiatna tur pawh pawi an ti lo. In dam chhung leh in thih hnu, in thlahte thlenga zahawmna leh ropuina tur hi chhe vek mah se pawi an ti lo. An duh ber chu, nangmahni hmingṭhat zar zo a, an party sawrkar theihna tur, duh tawka politic lalna chen vel chiah kha an suangtuahna thlen san ber a ni.

Party politic aṭanga rawngbawl tura Pathian ruat chu an awm ngei ang; chu'ng mite chu an dam chhung leh thih hnu pawha fak hlawhte an ni. Nimahsela, thil dang atana Pathian ruat mi ṭhate, party politic-a in awm chiah hian, in sawi rîk rual leh in luh rual hian mi zawng zawng, in va awmna party mi leh sate nen ngei khan, an thinlunga a tak taka ngaihsanna nung leh zahawmna nung an neih ṭhin che kha kumkhua atan nawh rehin a lo awm nghal ṭhin a ni.

Nangni mi ṭha leh fak hlawhte u, mi vervêkte avangin rei lo te ropuina lem awtin in hming ṭha sa tibawrhbângin tichhe duh suh u. Party politic aṭang lo pawhin i dam chhung hi nuam tak leh nghei hauh lovin i hmang tho ang a, nang leh i thlahte tan fakna, chawimawina leh hlimna tluantling a awm zawk ang. Lâr leh chungnun kan duh luatah hian mahni kawng lo leh kuang lo thleng thleng kan dai luih thui ṭhin avang hian hniam takah kan awm thei a nia.

Politic-ah lalna i chang emaw, chang lo emaw pawh ni se, i awmna party-a mite pawhin ṭan viau ang chein lang mah se la, mi zawng zawng, i awmna party mite nen ngei khan tun hmaa an thinlunga hmun i chan ang kha i chang tawh lo. I tun hma thil avang leh hmaichhan a nih vang emaw, tuna i nihna vang chauhin emaw a derin an zah ang che. An party i chhuahsan emaw, an chhuahsan emaw hnuah an bei chiam ang che. Zahawmna lem a ni tawh tlat.

Mi zawng zawng duh rawn, sawisel kai lo, an sawisel phal loh che khan, rêl leh sawichhiat i hlawh tawh ang a, ṭhenkhat chuan an ui thu che an sawi ang. I dam chhungin i siam ṭha tawh lo vang. Term khat emaw, a aia tam emaw i hlawhtling a ni thei, mahse, i tawp rual rualin tun hmaa miin ngaihsanna dika an ngaihsan ṭhin che kha, mi pakhat, mi satliah ve mai enin an en tawh che ang a, hnahthel ro pakhat ang lek i ni thei tawh. Nangmah pawh chhungril takah chuan i ro ngawih ngawih tawh ang.

Heng thute hi rei tak ka lo vei tawh a ni a; tute emaw rilru tihnat ka hlauh avangin ka sawi duh ngai lo. Kum 2023 MLA thlan vela thil awm dan khan min veitir lehzual. Kum 2024 khan ziah ka tum lai takin ka veite zinga pakhat chu, a pawi thui hma leh amah a intihchhiat tak tak hmain a inlamlet ta hlauh mai a, ka lawm teh asin. Tunah pawh eng eng inthlan emaw kan la hmachhawn zel dawn a; Setana'n mi ṭha she chhiat tur a rawn zawng leh dawn tih hriain lo inveng lawk rawh u.

He'ng thute hi mi zawng zawng tana sawi ka ni lo; a chunga kawng bik tih ka sawi huang chhunga awm zawng zawng tan pawh a ni lo. Mi bik mi tlemtê, hun kal tawha tute emaw, mi bik ka ui vang leh, tute emaw tan a pawimawh takin tia sawi ka ni. Mahni duh dan danin kan awm thei e. Politic chu eizawn nan leh hausak nan a ṭhat em hi. Tumah kan indem thei lo e; 'Ka nun chu ka thu' kan tih ṭhin kha maw.

Party leh politic tih velte hi chu keini ang, eng atan mah leh tu tan maha ṭangkaina nei lo, thiam nei bawk si lo, mimawl intifing, ṭawng tam ve ringawtte tâl chiamna tur ni awm tak a ni a; mahse, chutiang mi chu tu party mahin min duh leh bawk si lo. Mahni kuang lo nawr lovin, "Unaute u, a kohna leh thlanna che u-ah chuan taihmak lehzual chhuah ula, chutichuan, engtikah mah in tlu lo vang."

- K. Hmingthankaia