Written by
- David M. Thangliana

AMC-AH KALPHUNGTHAR HMAN A NI VE DAWN LO EM NI?

Mizoramah hian khawpui enkawltu, Municipality pahnih kan nei tawh a. Aizawl khawpui enkawltu hi Corporation niin Lunglei khawpui enkawltu erawh Council a la ni rih. Tin, State enkawltu atan state sawrkar kan nei leh a, heng sawrkar pathumte hi tunah hian Zoram People's Movement party siam vek an ni.

Kum 2023-ah Mizoram mipui chuan kan aiawh a kan State enkawl turin ZPM party hi hneh takin ka thlang tling a. Mipui hnena an inzawrhna, "Kalphungthar" chu kawng hrang hrangah kan hmu mek a, duhthu chu la sâm chiah lo mah se party dang sawrkar kan lo hrawn tawhte nena khaikhin chuan mipui nawlpuiin kan ṭhatpui ṭan viau niin a hriat theih.

Mizoramin khaw lian kan neih ve dang pakhat, Chhimlam Khawpui tia kan sawi mai ṭhin, Lunglei-ah pawh ZPM party hian Municipal Council a din a, hei pawh hi Lunglei mipui chuan hneh takin ZPM party hi an chan tir a. Ka hriat zau lutuk loh vang pawh a ni mahna, Lunglei Municipal Council hian sawisel a hlawh lutuk rih lo niin a lang bawk.

Aizawl khawpui enkawl tur hian Congress chuan kum 2008–2013 inkara Mizorama thuneihna an chan chhung khan Municipal Council a din a. Aizawl khawpui hi mihring kan pun chak em avang leh vêng ringawt pawh 80 chuang kan awm tak avangin Council chu Corporation a tih len a ni a, hei hi tuna kan State khawpui ber enkawl mektu a ni.

Hmanni lawkah Aizawl Municipal Corporation a thuneihna changtu tur thlanna kan nei a. A vawikhatna atan Aizawl mipui chuan hneh takin ZPM kan thlang leh a. Tichuan State bakah Municipal pahnihah ZPM party chuan thuneihna a ta a ni.

ZMP hian a thupui, "Kalphungthar" hi State-ah a ni emaw, Municipal-ah a ni emaw, thuneihna an channaah chuan an kalpui turah Zoram mipui hian a ngai a. Hetihlai hian rin loh tak maiin Aizawl Municipal Corporation-ah chuan kalphung hlui ZPM hian chhawm nung tlat niin a lang.

Mipui nawlpui min khawihtu, lirthei hunna chungchang, Aizawl khawpui kawng sira lirthei dahna enkawl tur thlanna nei turin AMC hian tender chhuahin hmanni lawk khan he tender chhanna hi hawn a ni a. Tender kalpui dan leh tender hawnnaa kalphung pangngai hman a ni tawh dawn lo emaw tender chhangtute'n an tih laiin Congress hun lai leh MNF hun lai ang thovin Parking Area tender chu kalpui a ni a, tender chhangtu tam tak chu a barakhaih a tih theih hial awm e.

Tender reng reng hi a chhangtute hriatah an chhanna zat hi puanzar ṭhin tur a ni a. Hetia puanzarna hi AMC a thuneihna lo chang tawhtu tumahin an ti ngai lo a, he kalphung dik lo tak hi tuna AMC-a thuneihna changtu ZPM party pawh hian an thlâk danglam chuang lo a, kalphung hlui kha an la ring ta cheu mai a. Tin, AMC hian sum mamawh em ema a insawi laiin sum hailut tam tur zawngin Parking Area tender chungchangah hma an la ngai lo a. Parking Area aṭanga sum AMC a chhun luh tur hi duhthawh aiin party mi leh sa duhsakna atan hman a ni ṭhin a. A chhanna rate sang sang pe ta lo chuan enganga hniam pawh nise an duh sak a nih chuan rate hniam zawk daih pawh pek an ni mai ṭhin a ni.

Hetiang a nih avang hian ZPM party chuan AMC tana ṭhahnemngai takin Parking Area hrang hranga a chhang sang ber zel emaw, an chhanna a sàn lutuk avanga AMC-a an chhun luh tur an chhung thei dawn lo a hriat a nih vang emaw a hnawl a nih chuan, a sang ber dawttu hnenah Parking Area enkawl hna hi an pe tura ngaih a ni a. Hei hi tuna AMC lama thuneitute sawi dan pawh niin a lang, a zawtute sawi danin. Mahse beisei ang a ni ta hauh lo.

He Parking Area enkawlna tur atan hian AMC chuan a area azirin "reserved price/rate" an bituk a. He bituk rate ai hian tender chhangtu in a ti hniam tur a ni lo a, bituk rate emaw, bituk rate aia sanga a chhan ngamna rate emaw kha AMC-ah thlatin chhun luh tur a ni. An bituk hi lo hniam deuh pawh nise a chhangtu turte'n an zir chian hnua an ngamna kha bituk rate aiin a sáng hle thei a. A sáng uchuak te a lo nih chuan a chhangtu hian a chhanna ang hian AMC-ah sum a thehlut thei dawn em tih zawh chian chu thil tihawm niin tender chhangtu zawhfiah hi development works khawihtu Department-te hi chuan an tih dan a ni (PWD/PHED etc te hi chuan sum huiluh tum aiin sum sên tlêm an tùm zâwk ṭhin avangin thawk thei tura an insawina a hniam viau chuan an zawtfiah zawk ṭhin tlangpui). Mahse heti anga thil tih hi AMC-ah hian a awm ngai lo a, khawpui enkawl nana sum lut tur ṭhahnemngaih aiin sum lut tlem zawk tur pawh nise party mi leh sa induhsakna kha a sang zawk hle ṭhin a, heti ang tho hian tun ṭum AMC Parking Area tender pawh hi kalpui a ni ta a ni.

Kalphungthara kalna beiseina sáng tak nei chungin AMC-a Parking Area tender chungchang hi ka lo ngâichàng a. Ka hriat theih chinah induhsakna nasa tak lanna Area pathumah a awm a. AMC Parking Area 17-naah an chhanna zat tarlan tel loh (mahse an chhân sân dân indawta a chhangtute hming tarlan) tender nung 26 zingah a chhang hniam ber dawttu chu he area enkawl tur hian pêk a ni a. Heti ang deuh tho hian Area 16 leh 19 pawh a ni. AMC hian "demarcated parking area" Aizawl khawpui chhungah hian 52 a nei a, heng ka rawn tarlan pathum bak zawng pawh hi a "fair" lutuk lo mai thei.

ZPM party hnuaia sawrkar, state a ni emaw, urban local body a ni emaw, thuneihna chelhtute hian party hminghliau zawng leh hma ti mâwk zawngin chêt la lo se, Kalphungthar hi a vul zel ang a, Mizo mipu leh kan ramin kan ṭhatpui zel bawk ang. Zoram siam ṭhatna hun ṭha tak kan neih mêk hi ZPM party hian bawhpêl lo se a va duhawm em!


- David M. Thangliana