Written by
- Dr. R Lianhnuna

Kan hmangaih thihna, an bula awm lehzualna

Bible chuan, kan taksa hi Pathian min pek, Thlarau Thianghlim in a ni a, mahni ta kan ni lova Isua Krista thisena lei kan ni. Chuvangin, kan taksa hian Pathian chawimawi turin min hrilh (1 Kor 6:19-20).

Quantum khawvelah chuan thil zawng zawg hian nihna pahnih an nei vek a. Thil them tê (particle) leh tuifawn anga chetna (wave). Lung (stone), particle awm khawm hi kan hmu thei a, kan khawih thei bawk. Dilah lung vawm lut la, tui a tihfâwn chu awmna bik nei lovin a insem darh a; tuifâwn chu i hmuin i khawih thei a, a tifâwntu thahrui erawh i hmu thei lo a, i khawih thei lo.

Werner Heisenberg-a chuan, "Thil a awmna leh a chet nasat zawng dik tak a rualin a teh kawp theih loh," a ti. Thil chu a tak a len poh leh tuifawn ang nihna chu a lang tlem ve zel.

Nunna nei taksa siamtu chu cell a ni a, mihring hi cell pakhat aṭanga insiam a ni. Cell chu ṭhang lianin an inphel pung zel a; pakhat chu pahnihah, paliah, pariatah, etc. Mi pakhatah hian cell tluklehdingawn 30-37 vel awma chhût a ni a, cell chi hrang 200-400 vel awma chhût a ni bawk. Cell pakhatah atom tluklehdingawn 100 vel awma chhût a ni.

'Quantum Particle-Wave Duality' sawifiah dan chu hetiang hian kan dah thei:

* Taksa (particles) leh tuifawn ang (wave form) kan ni.

* Particle +wave = Energy

*Taksa + tuifawn ang (thlarau) = Thahrui.

'First law of thermodynamics–Energy cannot be created or destroyed, only transferred or converted from one form to another'. Tui chhuan so a daih hian a satna thahrui a bo ta ni lovin, thahrui dangah a inlet zawk a. Keimahni (thahrui) hi a bo thei lo, thahrui dangah kan inlet thei.

Mihring hi thihna hneha tho leh Isua Krista chuan nunna petu Pathian nen kan frequency herh milin min thlun zawm a. Kan taksa a len em avangin kan intlun zawmna chu hriat fiah a la har deuh a ni. Kan taksa hi leia phûm a nih hunah tuifâwn ang nihna chu lo lang fiahin, Pathian nen kan inthlun zawm dan pawh a fiah tawh zawk ang.

Ringtu kal hmasate (thahrui danga inlet) Isua Krista zara a siamtu Pathian nen frequency herh milte chuan nasa lehzuala Pathian hre chiang zual deuh deuhin an leng dun reng tawh ang. Kan lei taksa Pathian in leh a chennaah hian an cheng dun ngei ang, Pathian awmna apiangah amah fakin an awm ve dawn si a.

Pathian kan mamawh tih kan hriata kan auh nasat apiangin min awmpuina nasatzia kan hre fiah tulh tulh ṭhin. Pathian faka hlim taka a kianga awm reng chu kan hnenah an awm ve ngei ang. Kan hmangaih kal hmasa chu a hmangaih nasatu apiangte’n kan lenpui nasa zual dawn a. Amaherawhchu, mi hausapa pawn tisa khawvela a chhungte tan an ṭhatna tur a dil sak angin, kan ṭhatna tur chu min la duhpui a rinawm. Pathian hriatpui tlaka hlim leh lawm taka nun kan hman an duh ber ngei ang.

Taksa thawhlehnaah chuan nupui, pasal, hausa, rethei, piangsual, etc an awm tawh dawn lo tih chhinchhiah ila. Van thengreng pharh duaia kua, engmah awm theih lohna, mahse, engkim tlak luh bona hmun, black hole-ah pawh singularity a awm theih loh avangin puah darh hun a awm thin; tho leh taksa pawh a ropui zual ngei ang.

- Dr. R Lianhnuna