Written by
- Zoliansanga Tlau

SUAL NIH INHRIATNA

Father of Mizo Love Songs tia an sawi Lalzova Chhangte khan love song chauh phuah lovin, Pathian hla ṭha tak, sual nih inhriatna leh sual sim pawimawhzia, 'I sualna zawng chu simin' tih hla pawh a lo phuah reng a. Chutiangin, Lallianmawia Pachuau paw'n lengzem hla chauh phuah lovin, Pathian hla ṭha tak mai 'Ama’n engkimah min hria' tih hla a phuah bawk.

Pastor C. Saikhuma pawh khan sual nih inhriatna lian tak a nei a, hei vang hian chhandamna a ngai hlu a, vanram thlengin a ngai ngawih ngawih a ni tih a hlaah a lang tam khawp mai. A hla tam zawkah hian hetiang hi a tel deuh vek niin a lang hial nghe nghe. A hla phuah ṭhenkhata sual nih inhriatna chungchang a tarlan kan en ho dawn a ni.

Ka pianpui nungchang min timualphotu,

Ka Chhandamtu Kross min timawitu;

Misual beisei bo, hremhmun hmabak mai,

Chhandamtu ngaiin ka lo rûm e.

(Ka pianpui nungchang–Pastor C. Saikhuma)

A van ropuina hlipin a lo kal,

Kei misual ber tan a lo thi ta.

(Hmangaihna lang chhuak–Pastor C. Saikhuma)

Engtin nge maw lei leh van lal ber fa si,

Kei misual ber chhandam nan i lo kal?

(Awmkhawhar châng ni hian–Pastor C. Saikhuma)

Ka sual famkimzia leh,

I hmangaihna tawp nei lo,

I Kross-ah ngei ka lo hmu.

(Thil dang zawng zawng ai leh–Pastor C. Saikhuma)

Ka Chhandamtu'n min hmangaih vangin,

Ka hman lai sual min ngaihdam sak a.

(Ka Chhandamtu'n min hmangaih vangin–Pastor C. Saikhuma)

A hla phuah dang aṭangin lâk chhuah tur a tam mai. Tun ṭumah chuan duh tawk ta mai ila. 'Literature Zunzam' tih Dr. KC Vannghaka lehkhabuah khan Rokunga hla phuah hmasak ber leh a phuah hnuhnung ber chungchang bakah, Lalruali hla pahnih a tarlang a, heti ang hian:

"Mizo hla phuah thiam Rokunga hian kum 28 mi a nihin kum 1939 khan a hla hmasa ber, 'Van hnuai khuavel sakhming chhiarin' tih hla a phuah a. May 7, 1969-ah a hla hnuhnung ber, 'Sualin bo mah ila' tih a phuah a. A thla leh deuh lawk, July 12, 1969–ah a thi ta a ni. Mak ka tih em em leh ka rilru tina deuhtu chu, a hla hmasa ber, 'Van hnuai khuavel sakhming chhiarin' tih chang tawpnaa,

Isu, kan hnenah lo chêng rawh,

Zan tlai rei pawhin;

Lawmin tlai khua min varpui rawh,

I hming chawimawi turin

tia Isua a sawm hnu kum sawmthumah, kohhran upa hial a nih tawh hnua,

Sualin bo mah ila,

Tu dang ka thlang chuang lo;

Ka dam chhan ber ka lo hre lo,

Lalpa min ngaidam rawh.

a ti hi a ni.

“Mizo hmeichhe hla phuah thiam Lalruali pawh khan kum 1965 velah, 'Hneh theih loh nun ka nei, Lal Isua min pek kha' tih hla a phuah a. Chumi aṭanga kum 28 vêl, 1993-ah khan,

Hun kha leh chen min kaihruaitu,

Hre lo hian maw ka lo vakvai;

Sual thim zingah hlimna zawngin,

Ka tharau tuihalin a chau va

tih hla a phuah bawk. Hei hian Kristian nun hi a lo tluang reng lo va, chauh hun kan nei tih a tilang chiang hle awm e. A enga pawh chu ni se la, Rokunga chuan,

Ka thla chau a châwl ta,

I thisen luangah chuan,

A ropui dâwn mang e,

I chhandamna hmun ralmuanga,

Ka chawlh kumkhua tur chu

tiin a lei kum chhiar zo va, a dam chhung thawnthu titawpin chatuan ramah thlamuang taka châwl turin min kalsan ta," tiin.

Rokunga chungchang hi Lalhruaitluanga Chawngte-in Mafaa a thlahna thuziakah khan–Mafaa'n Rokunga kha upa a nih reng laia kohhran duh loh zawng leh Pathian duh loh zawng a tih avanga 'Sualin bo mah ila' tih hla lo phuah chhuak ta a nih a rin loh thu ka lo chhiar a. Ani, Mafaa kha chuan miin Pathian a hnaih zawh poh leh mahni sualna a lang tam ṭhin tih kha a thu vuak thlak a ni awm e.

Ni e, Pathian nena inzawmna thûk tak neite reng reng chuan mahni sualna lai an hmu lian ber a, an mamawh Isua an ngai a, an au a, an rinchhan a, Isua chu an felna niin, an hmachuan leh innghahna ber a ni ṭhin. A tlangpuiin hetiang mite bula awm hi a nuam a, a hahdamthlak fo.

Kei misual ber min tlanna turin

Van lal fapa sual rêng nei lo;

Ka thih aia thih tuar turin

An hruai ta maw kulh pawn lamah

tih hla te hi a va han mawi tak em! A phuahtu Lalbiakdika Chhangte hi kawm ka châk ngawt mai.

Isua Krista bulah chuan kan thil tih sual lam a ni ber lo, Isua Krista felna leh ṭhatna avang chuan misual ber, tling lo ber niin kan inhmu ṭhin. Hetiang rilru hi kan chhungkuaah, kan kohhranah, kan hna thawhna hmunah te hian pu thei vek ila, sual ber angin han inhmu vek thei ila chuan, tun ai hian buaina a tlem deuh ang em?

Amaherawhchu, mahni sual inhriatna emaw, misual nia inhriatna hi hman sual ve theih a ni ang. Sual intih lutukna avangin Pathian ngaihdamna chang zo tawh lo emaw, mahni indah hniamna, inngaih hniamna emaw neih theih a ni. Mahse, chu chu tuna ka sawi tum a ni lo.

Mi tin hian mahni sualna lai inhmuh chhuak ṭhin ilang chuan chapona te, mahni induhtawkna te, fel intih lutukna te hi a tlem deuh mai thei. Misual nih inhriat ringawt a tâwk lo va, sual simin Isua Krista chu kan felna leh kan mawina ber a ni tur a ni.

Inngaihtlawmna hi kan thupui ber lo ni teh se. Mi a inngaitlawm zawh poh leh mi dang sualna a hmuh lenna leh mahni intheihnghilh ṭhak khawpa mi dang sualna a buaipui ṭhin te chu simin, ama sualna a hmu lian ber tawh ang a, a buaipui ber tawh zawk ang. Tichuan, a tawpkhâwk tak takah chuan, a sualna chingfel theitu buaipui tham Isua chu a buaipui ber tawh dawn a ni. Billy Graham-a'n, "Kristiante tana pawimawh ber pathum chu–inngaihtlawmna, inngaihtlawmna, inngaihtlawmna te a ni," tia a sawi hi i hre reng ang u.

- Zoliansanga Tlau