Written by
- Thangtea Thawmte

SAWHTHING leh KALPHUNG THAR NGHAWNG

Political party-te’n hmuh hmaih tum ṭhin mah se, tun hnaiah ṭhalaite leh neutral rualte hian ram hmasawnna ke chheh thar hi an hmuh hmaih lo. Sorkar kalphungah, kuthnathawktute thlai thar, a bikin sawhthing dah ṭawih loh leh lei khawm leh hralhna tur kawng siamsak policy hi hlawhtling taka kalpui theih a ni tih vawiin hian a fiah ta. Kan ram hruaitute hian kan beisei ṭhin 'change' kha political rhetoric (kam chhuak mawi) mai ni lovin, a takin an chantir mek a ni.

Kha chen thuneihna lo chang tawh sorkar hmasate khan loneitute harsatna leh kuthnathawktute sum lak luh dan tur kha an lo dah pawimawh ngai lo. ZPM sorkar hnuaia hmasawnna thar erawh ram hmasawnna tura ruahman thiamna ril leh hlu tak a ni ta zawk a ni.

Sorkar hmasate chêt dan thlir let hian, kuthnathawktute harsatna kha sorkar policy inrelbawlnaah an dah pawimawh lo tih a lang. Thlai thar hralh dan tur ruahmanna hmun leh a kalkawng nghet siamsak chu sawi loh, ram tana hmasawnna hnár tur ni si, sorkar inrelbawlna fel loh vanga rîral/ṭawihralah a chang ta zawk a nih kha!

Hma hruaitu puitling, hmathlir neia chêt lak thiam an neih loh avangin market danchah a ni a, sawhthing tam tak dah ṭawihin, kuthnathawktute thlan tui far zozai kha, phurritah an lo chantir kha a lungchhiatthlak.

System dik lo aṭangin ram hmasawnna hmel thar a lo lang ta. Tlangmawi nula taima Lalawmpuii (Maawmi) hlawhtlinna hi loneih (agriculture sector) khawvelah fiahna ṭha tak a ni. Kum 3 chhung lekin sawhthing quintal 1,000 chuang a lo thar reng mai a! Kum 40 deuh thaw kal taah khan hmasawn tumna nghet nei sorkar dik leh kalphung ṭha nei hrawn ngat phei ila chuan, loneih hmanga sumdawng hlawhtling leh loneitu hausa tam tak kan nei daih tawh ang. He hlawhtlinna ropui tak hian kuthnathawktute khawtlang nun leh sum leh pai dinhmun a vawrh sang a, nula Maawmi phei chuan sum fai nuai 70 chuang zet a lei chhuak hial a ni.

Sum lak luh chiah hi a ropuina a la ni lo fo! 'ZPM–Kalphung Thar, Mipui Sorkar' hnuaia Pu B. Lalchhanzova, Minister-in loneitu nula hnena chawimawina diar a hlan rup mai hi sorkar hnathawh phungah 'change' tak tak chu a ni. Rethei berte thawhrimna hlutna hria a, kuthnathawktute thar chhuah hralhna ngaihtuahsak thlap a, sorkar chawimawina leh lawmman nena ram hruaitute'n an ûm zui ngat hi chu kuthnathawktute chawikanna hlu tak a va ni em! Sorkar hmasate hun laia sawhthing vanga harsatna lian tak leh eizawnna tlakhniamna thleng ṭhin kha, tunah chuan sorkar ngeiin loneitute zahawmna leh sum leh pai lama an hlawhtlinna chu chawimawina nen an rawn chhang lêt ta. Sorkar laipui leh national market thlenga kuthnathawktute phurrit phurhpui thei sorkar kan nei ta hi Mizoram economy kechheh pawimawh leh lungphum thar a ni.

He kalphung thar hian mipui thinlung thlengin a hruai harh mek. Tun hma chuan sorkar lakah thil ngen leh beisei nei ringawt (dependency syndrome) kha kan ni a; tunah chuan sorkar hmalakna tichak turin mimal, loneitu intelkhawm, tlawmngai pawl leh khawtlang hruaitute thlengin an phûr thar a. CM Relief Fund leh chhiatna thleng laka ṭanpuina tur sum, mimal ṭhahnemngai tak tak leh pawl hrang hrang ten sorkar puihna atan an pe luih luih mai hi a ropui hle.

Mipui leh sorkar inhriatthiam tawnna leh inrin tawnna hian ram hmasawnna tura mipuite min phuar khawmtu 'Kalphung Thar' chu kuhmûm satliah loin, a par chhuak tawh a ni tih a tarlang chiang hle.

- Thangtea Thawmte