Gen-Z leh ram politic kalphung inthlakthlengna
Bar Council of India (BCI) Chairman leh tuna BJP Rajya Sabha MP ni bawk, Manan Kumar Mishra-a’n Gen-Z zirlai, NEET zawhna putru protest leh strike tura chhuakte chu "cockroach" (chukchu) tiin hming a lo phuahsak a. He a ṭawngkam hian zirlai leh ṭhalaite zinga nghawng lian lutuk a neih tur hi a ring phak bik kher lo vang.
CJP (Party Social Media) te an rawn ding chhuak a, hma an rawn la chho ṭan a; NEET exam paper leak avangin Union Education Minister Dharmendra Pradhan-a’n a hna a bansan hial a ngai a, sorkar pawhin zirlai leh ṭhalaite thil phut an tihhlawhtlin chhoh zel a ngai dawn ta a ni.
COVID-19 Hripui leh A Nghawng
COVID-19 hripui darh zel venna aṭangin Mizoram sorkar pawhin 22 March 2020 zan aṭang khan ram pum lockdown a lo puang ṭan a. Kha hripui kha zirlaite'n an tuar nasa hle. Vairama lehkha zir tam tak Mizoramah an lo haw a ngai a, Mizoram chhunga zirlai awmte pawhin harsatna nasa tak an tawk a, online hmangin an zirlai an chhunzawm hram hram a nih kha.
Kha hripui len vanglai 2020 leh 2021 (Kum 2 chhung) khan mi tinin social media kan khawih tam phah hle a. A bik takin Generation-Z ten online class an kal avanga smartphone leh internet an khawih nasat chhoh takah chuan, India leh Mizoram politics inlumlet dik loh dan leh dik dan te an chhiar nasa a, an hmu hnem ta hle a. Hei hian Generation-Z te zinga a tam zawk chu ‘dikna leh rinawmna, ram hmasawnna dik’ duhna lamah a tiṭhangharh ta tlat mai a ni.
2023 Inthlan Leh Gen-Z Thiltihtheihna
2023 Assembly Election a lo hnaih tial tial khan, YouTuber-ten Aizawl-a college hrang hranga zirlai an kawmnaa lo chhuak chur chur a, zirlai 80% vel zet maiin ZPM an thlawp thu an tarlang ta a. Chhungkaw pakhata unau zinga naupang ber mipa, 2006-a piang, Delhi-a Class 11 zir mek pawhin Aizawl-a a farnu 3-te chu inthlan hunah ZPM vote vek tura campaign-in; phone aṭangin a rawn nawr char char a. Chutiang tak chuan Generation-Z te chuan MNF leh INC sorkartir leh aiin Zoram People's Movement (ZPM) sorkartir kha an duh tlat a ni.
Kan ram politics-ah Generation-Z (1997 hnu lama piang) te rawn puitlin chhoh tak hian thil inthlakthlengna lian tak (system change) a rawn thlen ta a. Kum 1960–1990 chhoa party-a rinawmna nghet tak (Born Congress, Born MNF) lo pawm chho tawh ṭhin chhungkuate pawhin an ngaihdan an thlak ta a. An fate ngaihdan leh beiseina chu zahsak tawhin, tun hmaa pa berin "Chu mi party chu vote tur," tih thupek a chhuah ṭhin ang kha a tawp ta a, nu leh pa zawkten an fate duhzawng leh ram hmasawn duhna chu an zui ta zawk a ni.
ZPM Sorkar Pian Chhuah Dan Leh Tun Dinhmun
December 2023 Mizoram Assembly Election result-ah ZPM-in sorkarna an rawn siam ta chiah a. Hemi a thlen theih nachhan lian tak chu: 'Party-a ruh bur aiah kalphung thlak danglam duhna, corruption dodalna, langtlang sorkar, ruihhlo sumdawng duh lohna leh dikna Gen-Z ten an duh vang a ni.'
Gen-Z te hian vote thlak hi an ngaipawimawh em em a. Vote an thlak hian nakinah, tunah ram ṭha zawk a thlentir thei tih an inhria a, "Vote hi ram hmakhua a ni, kalphung thar thlentir theitu a ni, vote thlak rawh aw," tiin an ṭhian leh chhungte an ngen tlat a ni. An ṭan lakna hi a dika a pawimawh em avangin an duh lam chu an tichak thei ta a ni.
ZPM sorkar kum hnih leh a chanve (December 2023–July 2026)-a upa hian thil ṭha tam tak an rawn ti hman ngei mai a. MNF leh Congress sorkar hun laia thleng ngai lo hmasawnna lian tak tak leh tih dik ngaite an rawn khawih dikin an rawn khawih ṭha ngam a, heng hmalakna hian mipui leh Gen-Z te beiseina a chawk nung hle.
Ṭingṭang Hrui Herh Dik A Ngai
Mahse, kum hnih an sorkar hnu hian an chanchin hi a ngaihnawm lo chho deuh ta tlat mai. Campaign laia an sawi leh an thutiam ang ni loa thil tih an nei ṭhin tiin sawichhiatna an dawng tam ta hle. Entir nan Chief Minister-in Home Minister Portfolio a laksak leh ta mai te, Mosia leh Joshua tehkhin thu hmanga a thusawi te, VUC hmalak dan te, ZNP, MPC, leh Exodus Movement mi leh sa insem zai/thliar hrang anga chanchin awm te... Heng te hi ṭingṭang hrui ri dik lo ang maia ri mawi lo a ni a, ṭingṭang hrui ri dik thlap anga herh dik leh a ṭul ta tak zet a ni.
An ṭingṭang hrui hi ri dik tlapa an herh dik leh lo a nih chuan, kum hnih leh a chanve hmabak an hman zawh hunah thil pawi tak a thleng leh thei. Gen-Z te, an nu leh pa te, leh Mizoram hmangaihtu mipuite aiawha sorkarna siam thei hian, an hna leh mipui beiseina an tlin si loh chuan an hnawl ang.
- Lalnunthara Sailo