Written by
- Lalduhmawia

Jail vs Prison & Correctional Home

Mizoram sawrkarin tun hnaiah Mizorama Tân In hming a thlak a, 'Jail' tih chu 'Prison & Correctional Home’ tih a ni ta. Hemi chungchang leh a kaihhnawiha Dr. K. Remruatfela'n "Jail tâng zawng zawngte hi misual an ni vek kher lo" tih thupui hmanga Vanglaini July ni 30, 2026-a chhuaka a ziah kha i han sawi zui teh ang.

A hmasa berah chuan, 'Jail' tih hming (thumal) hi hmasang aṭanga khawvel puma an lo hman tawh a ni a, India ram leh Mizoramah pawh kan lo hman tawh a ni. 'Prison & Correctional Home’ tih hi a sei deh duah bawk nen, mipui thinlungah hian thlâk a harsa viauin a rinawm. Thlak a harsat ka rin thu ka sawi avang hian 'Prison & Correctional Home’ tih hi a ṭha lo, 'Jail' tih hi a ṭha zawk ka tih hrim hrimna erawh a ni lo.

Dr. K. Remruatfela khan "Jail tâng zawng zawngte hi misual an ni vek kher lo" a ti a, a dik a ni. Chutihrualin, "Jail tâng zinga a tam ber chu misual, dan bawhchhia leh pawikhawihtute an ni," tih pawh hi a dik âwm e.

Tân in hming thlakah hian a hming tharah 'Correctional Home' tih a tel a, hei hian mi tângte nun siam ṭhatna a ni tel tih a kâwk. A ṭha em em mai. Mahse, Tân In hi tângte nun insiamṭhatna hmun a nihna ai hian, misual te, dan bawhchhia te, pawikhawihtute hremna hmun a nihna hi a awm chhan a nih zawk hmel a. Hei hi kei leh mi tam ber thinlunga lian zawk a nih pawh a rinawm.

India ram leh Mizorama dan chi hrang hrangte hi han chhiar ila, dan bawhchhetute, pawikhawihtute hremna chungchang a tel deuh zel a, 'Punishment' clause a tel deuh zel a. 'Punishment' hi Mizo ṭawng chuan 'hremna' a ni.

Chuvangin, dan ṭawngkam aṭang pawhin Tân Ina tângte hi hrem an ni tih hi a chiang viau mai. Chu bakah, Court judgement hrang hrangah pawh hian thiam loh an chantirte chu an hrem ṭhin a, an hrem dan chu tântir a ni tlangpui. Judgement order tam takah phei chuan 'hrehawm' tih ṭawngkam an hmang kher nghe nghe a, 'Hrehawm taka tâng turin' tih a ni fo mai.

Chutihrualin, Dr. K. Remruatfela sawi angin, tuna Tân Ina awm mekte zingah an chungthu ngaihtuah mek tam tak an awm a, 'convict' an la nih loh chuan dan mitah chuan 'misual' an la ni lo miau mai a. Tâng mek zingah Court-in thutlukna a siam huna thiam a chantir tur, a la chhuah zalen tur eng emaw zat an awm mai thei. Chuvangin, "Jail tâng zawng zawngte hi misual an ni vek kher lo" a ti hi a dik chiah a ni.

Ka sawi tum ber chu, 'Jail' tih hi sawrkarin 'Prison & Correctional Home’ tiin thlak tawh mah se, 'Jail' tia sawi zel hi a pawina a awm lo, tih leh, 'Jail' tih hian a nihna nen pawh a inhmeh zawk mah âwm mang e, tih hi a ni. Tân In chu misualte, pawikhawihtute hremna a ni a, he a nihna hi a bovin a rinawm loh.

'Jail' tih aia 'Prison & Correctional Home’ tih a nih avanga tângte rilru a ṭhat zawk viauna tur ka man pha chiah lo va, a pawimawh zawk chu, a hming aiin, tângte enkawl dan a ni. A hming aiin, tângte nun siamṭha zawnga hmalakna ngaih pawimawh hi a pawimawh zawk âwm e.

- Lalduhmawia