Written by
- Thangtea Thawmte

Sorkar kalphung leh mipui rinna


Mizoram political kalphungah hian sorkar thar a din apiangin mipuiah beiseina thar a awm ziah ṭhin. Mipuiin sorkar kalphung siamṭhat leh hmasawnna thar hawng tura sorkarna an chantir hi hmakhua eng zawk an beisei vang a ni fo. Amaherawhchu, thiltih fiah lo hlek emaw, mipui ngaihsak tawk lo anga lan chhuahna (public grievance) hlek pakhat teah pawh hma lam hun turah nghawng thui tak a nei thei a ni.

Tun hnaia kan sorkar hmun hnih thuma contract hna pêk dan leh sorkar hotute chet vel dàn chungchanga sawiselna leh lungawi lohna lo lang hian ngaihtuahna a tithui. Heng thilte hi politics-ah thil thar a nih lem loh rualin, system thar leh enkawlna ṭha zawk beiseia sorkar thlangtu mipui tan chuan ngaihmawh tham tak a ni. Zawh loh nghawngkawl bât a, mahni chauh ni lo, thawhpuite leh sangawizawnpui zawng zawng tihmelhemtu nih palh theihna a awm em? Rinawmna leh dikna chungchangah zawhna a awm apiangin, sorkar hmingṭhatna leh nakina mipui rinchhan tur thlengin a nghawng tel ṭhin a ni tih kan hre awm e.

Social media-ah party ṭan lam hawi thuziak tam tak karah sèlna thuziak tam tak a awm. Sorkar sèlna tam tak hi rorelna kalpui a nih dàn chungchanga thu dik pai a ni tih kan pawm thiam a ngai. Eng vanga rorel lai paihthla a, rorelna thar chantir nge kan nih tih hi mawhphurhna chelhtute’n kan inzawh nawn fo a, inbùkna atan kan hman a ngai.

Democracy kalphungah sorkar lai party mîte ngaihsak leh duhsak chin a awm ṭhin hi thil hriatthiamawm tak a ni. Tu tih loh dàn a ni lo. Mahse, thuneihna hmannaah dikna leh lang tlang (transparency) a awm loh chuan mipui rinna a nghing awlsam ṭhin. Chuvangin, contract sem, hna pek–thuneihna hmanna apiangah dan leh kalphung zawm a, sawisel tura awm lova fel taka tih a pawimawh ber a ni. Mipui hian thutiam leh ṭawngkam mai aiin, hna rah chhuak leh rinawm taka mawhphurhna la ngam sorkar an ngaizawng zawk.

Chutihrualin, sorkar hruaitute tana pawimawh em em chu, mipui rinna humhalh leh vawn nun a ni. Chief Minister, minister leh sorkar hotu zawng zawng pawhin thutiam chham ringawt lovin, a taka hnathawhna leh rah ṭha hmuh theih tur ngeia hmalakna lan chhuahtir an mamawh tak zet. Duh aiin khual kan zin nasa a, duh aiin thu kan sawi tam mah mah em ni, tih pawh hi evaluational point pawimawh a ni. Hna tihpui tling, sum leh pai fel taka hman leh mawhphurhna lak ngamna te hi sorkar chakna leh rintlakna innghahna bulpui a ni. Minister pakhat felfai tak leh ṭhahnemngai taka hnathawk ṭhin hi thlan tlin nawn ziah pawh ni se, sorkarna chelhtuah a tel si loh chuan awmzia a nei thuk lo vang.

Ram enkawlna puitling innghahna chu thuneihna emaw, sum leh pai emaw ni lovin, dikna, rinawmna leh Pathian ṭihna thinlung a ni. Heng lungphumte hi a ngheh phawt chuan mipui rinna a nghet ang a, sorkar leh hnam pawhin hma lam an pan tluang zel ang. Kan ram hmasawnna tluantling (sustainable development) atan sorkar hotute pawhin sum leh pai aiin dikna dah pawimawh a, mipui rinna humhalh leh mawhphurhna lak ngam hi ngaihlut berah nei se, chu chu tlo taka sorkar leh zel theihna a ni ang.

Mi pakhat ṭawngkam, "In hetih chuan, kan duh emaw, duh lo emaw, 2028-ah chuan kan sorkar leh ngei a ngai dawn a nih hi," a tih reuh hi ngaihnawm tak ni mah suh se, mipui sentiment leh vawiina kan sorkar kalphungin a political future a hrilhzia tilang chiangtu a ni awm e.

- Thangtea Thawmte