HNATHAWHA PATHIAN CHAWIMAWI
Pathian chawimawi hi kan bat a ni a, mi zawng zawng tih tur pawimawh ber a ni. Nu chhûl aṭangin ṭap chungin kan piang chhuak a, naupang engmah hre lo leh ngaihtuahna mumal pawh nei loin kan lo seilian a. Mi pangngai anga kan lo chhuak te hi Pathian vang chauh a ni a, a venna leh awmpuina vang chauha vawiin hun thleng thei kan nih avang hian, amah fak leh chawimawi hi kan tih tur pawimawh ber a ni.
Vawiinah hian ṭhenkhatte chuan natna hrehawm tak an tuar a, oxygen bûr nena inchhawpin an marphu chauh ente pawh an awm bawk ang. Chung zawng zawngte chu ngaihtuah ila, kan duh dan dana kan kal a, kan ṭhu a, kan la che vel thei hi Pathian hnena lawmthu sawina chhan tur pawimawh tak a ni bawk. Natna tuar pawh ni ila, Pathianin engmah hi chhan nei loin a siam lo tih angin amah kan hnaih phah theihna tura a ruahman pawh a ni theiin kan tana ṭha tur zawk pawh a lo ni thei. Thihna hial pawh tâwkin, lo hmachhawn mah ila, Pathian hnenah chuan vui tur kan ni chuang lo a, kan tana ṭha lo turin ruahmanna engmah a siam lo ang tih hi kan ring ngam bawk tur a ni.
Nimahsela, chutianga Pathian malsawmna tam tak kan dawn lai chuan amah chawimawi dan turah hian kan ngaihdan a inang ta lo a. A tam ber hi chuan kohhran kaltlanga Pathian chawimawi hi dik berin kan hria a, ṭha ber pawhin kan hria a. Chutiang bawkin kohhrana chanvo neih leh nihna neih chu intihtheihna atan taka lo hmang pawh kan han awm zel bawk. Lemchang chung tea kohhranah rawngbawlna neite lehzel kan han awm bawk a ni awm a. Hming bula Reverend, Upa, Evan tihte chu ropui riaua lo hriate pawh kan la awm ta zel te hi a ṭha vek e. Hengte hi ka sawisel hauh lo nâin, hengte hian Pathian min hnaihtir phah se chu a ṭha ngawt ang a, Pathian min hnaihtir nge min hlattir phah zawk tih pawh mi tam tak hi chuan kan ngaihtuah meuh pawhin a hriat loh a, luakchhuak hlui khawpa lo insuih titiìk peih pawh kan awm a nih hi.
Heng kan nihna leh chanvote hian ram ropui min thlenpui tak tak lem chuang lo. Khawvel politics bawlhhlawh ang maia sakhaw rawngbawltu nih theihna atana pu chûam neih hial a lo ngaih takah phei chuan chunglam hian engtin tak lo ngai ang maw tih tur a lo ni hial ta zawk a. Kohhran office pawh ṭawngṭai thianghlim ngai khawpa a lo bawlhhlawh tawh chinah phei chuan chunglam malsawmna hi beisei ngam chi loh law law zawk a nih hmel a ni. Heng vang hi a nia piangthar lo tan chuan kohhrana rawngbawltu nih hi thil chakawm tak a nih loh.
Amaherawhchu, hengte kan han sawi avang hian kohhran hian Lalpa a hawisan e, kawng a bo e, tihna erawh a ni hauh lo; rawngbawltu fakawm tak tak kara mi tlemte fel lo awm avang hian kohhran hmel a lo bâl ṭhin e, tihna mai chauh a ni zawk. Chung mite chuan sum thianghlim an la ei leh zel bawk avang hian an sim loh a, an bansan loh phei chuan an tawrh tur chu a rapthlak bik ngawt ngei ang le. Cheng sangkhat rûtu leh mi nu uiretu chu a hremna a inang thei ngai lo ang hian, sakhaw rawngbawltu ni chunga sual zakkêp neitute chu a hremna a inang thei hauh lo ang le.
Chanvo sang leh zahawm tak an chan tâk avanga Pathian hnaih ta riaua inhria an lo awm a nih pawhin keini sawi phak a ni hauh lo ang a. Nimahsela, chu ai chuan mahni nihna ang anga Pathian duh dana thianghlim taka nun a hman a, taima taka hna a thawh chuan chunglam malsawmna pawh a dawng zawkin a rinawm. Pathian hnaih tihah pawh hian mahni inngaih aia mi dangin min ngaihdan hi thil pawimawh tak zawk niin a hriat a. Sitting room banga ‘Lalpa, i malsawmna hlu kan engkim chungah a lang’ tih thuziak târ chunga pa berin zu a ruih reng emaw, kuttling loa sum a lak luh reng tho si chuan awmzia a awm lo mai thei. Kan mimal nun leh chhungkaw nun zawng zawngah hian Pathian awmpuina kan mamawh reng tih hi hriat hmaih chi rual a ni lo.
Kohhranah leh khawtlang mai ni loin, ram rawngbawlna thlengah pawh chanvo sang leh ropui tak tak kan changin kan chelh a ni mai thei e. Chung zawng zawngah chuan kan theihna aia Pathian hnathawh a lan theihna tura amah kan hnaih lehzual a pawimawh fo a, ṭawngṭaia inhlanna hun kan nei hman lo a nih pawhin rilru ṭawngṭaina tal kan neih fo a pawimawh a ni. Ṭawngṭaina hi he leia thiltihtheihna sang ber leh ropui ber a nih tlat avangin kan kut mawhphurhna pawimawh tak tak a awm lai leh awm loh lai pawha ṭawngṭaina kan neih fo a pawimawh. Chu ṭawngṭaina avang chuan kan hnathawh pawh a tluan phah theih bakah, finna min pek phah ngei bawk ang. Ani chuan, ‘Ka mite chuan inngaitlawma an ṭawngṭai a, min zawn a, an awm dan sualte an hawisan chuan van aṭangin ka lo ngaithla ang,’ a ti a ni.
Khawvelah hian eng nge min din chhan hi ni ang tih ngaihtuahna nei miah loin keini chuan kan tisa duh zawng leh nuam kan tih angin kan tlan mai thei. Mahni taksa pawh hrehawm khawpa sum leh pai kan zawnte leh rual pâwl hman lo khawpa lehkha kan zir vak te hian kan hlawhtling kher chuang lo thei. Naktuka ka hlawhtlin theihna tur atana min tiam thei tumah an awm lo a, hlawhtling tura kawng pawimawh ber zawk chu taimakna a ni. Nimahsela, taima apiang an hlawhtling vek chuang hauh lo a, a chhan chu chunglam remruatna a pawimawh zawk tlat si a.
Engti mi pawh kan ni ang a, zirlai kan ni emaw, sundawng kan nih pawhin emaw, chunglam aṭanga min hmu rengtu malsawm duh zawnga hun kan hman phawt chuan lawmna leh hlimna chhiar sen lohin min lo hmuak thei reng a. Hei vang hian kan hnathawhna kawng hrang hrangte hi Pathian chawimawina atan a lo tling vekin a lo hman theih vek a ni.
- Mahmuaka Chhakchhuak