Dik lo takin sawrkar hnaah min la

A sawi tur dap chawpthlak em mai min lo ti ngawt teh suh u aw. Ka dam chhung nuna thil pawimawh ve deuh mai leh puan chhuah ka châk em em ṭhin, ka lei hringnuna puan chhuahna hun remchang ka lo zawn ve reng a nih avangin hetia ka han puang chhuak hi ka thâwl ve hawk phah asin. Chumai bakah, tute emaw tan inenfiahna tur leh zir tur ṭha takte pawh a lo ni maithei bawk. Ka sawi tur chungchang hre pha hote kha an la dam ve nual bawk si.

Office hrang hranga dawr nuam lo deuh te, hawihhâwm lo deuh tak ṭhin te, dawrtute bula mâwl taka ṭawng ching te, mâwl taka lo intifing bik riau ṭhin te, hna thiam mang lo leh thawk ṭha peih lo ṭhin te, office timing ngai pawimawh lo leh kal loh mai mai ching ṭhin te, awm ṭha duh lo ṭhinte leh neitu rilru pu thei tlat ṭhin lote hi han chhui chian tak tak hi chuan, dan ang thlapa dik tak leh fair taka lak ni lovin, eng emawti deuh mai maia lak leh chu hna chu thawk ve ta mai mai an lo ni duh ṭhin khawp asin. In office kha han chîk chhin teh, sawrkar leh mipui tana ṭhahnemngai lo deuh nia i hriatte kha chutianga lut ve mai maite pawh chu an lo ni ve reng maithei asin.

Kum tam tak kal tawhah khan group C post pakhatah hian ka interview ve a. Interview Board khan eng subject nge i tuina, tiin min zawt a, keiin, Political Science ka ti a. Tichuan le, chutihlaia international politic event vel chu min zawt ta alawm le; vanneihthlak tak mai khan ka hriat zawng tak hlir mai a lo ni a, a nuam hi ka'n ti khawp mai a. Hun eng emawti hnuah chuan appointment letter ang deuh chu ka dawng ve ta a. Mahse, kha appointment letter-a an ziah dan tak kha ka hre chiang tawh lo va, ka lo dahṭha tawh bawk si lo va, a pawi khawp mai. Ka la hriat dan deuh rêi ruai chuan, chumi hna i dilah chuan i tling a, officiating-a thawk tura koh i ni e, tih kha a ni ta berin ka hria.

Kha'ng hun lai kha chuan sawrkar hnathawk ho khan chawlh rei deuh hlek an lak rêng rêngin an chawlh chhunga an aia thawk tur an chhungte emaw, an hotute duhsak zawng emaw, mi tu pawh qualified kha chu an thawhtir zel mai ṭhin a. Dil emaw, interview emaw pawh a ngai chuang lo. Chuvangin, kha'ng hun lai kha chuan chhungkaw khata hlawh double lak duh vang emaw, tute emaw duhsak vang emaw pawh khan earn leave lak kha an ching fo rêng a ni. Kei pawhin chutiang chuan a hma pawhin department dangah hna dang ka lo thawk tawh a. Mahse, tuna he hna ka dil ve hi chu department dang daih, officiating-a thawh tur pawh ni lo, sawrkarin dan ang thlapa hna thar pariat a lak tur advertisement pawh a chhuah thlap kha a ni si a ni.

Ka lehkha hmuh bawhzui chuan chu department chu ka pan ta a. Chutah le, chu department-a lo thawk senior ho leh thil kal vel dan lo hre ve vektute ho chuan min lo thinrimpui hlawm ta khawp mai a. Khati ang kha chuan zawm duh reng reng suh, khing rawh, sawi buai rawh, interview-ah pakhatna i ni, min lo ti ta. A ṭhenin, pahnihna a ni zawkin ka hria, an lo ti bawk. Kei kha engine nge maw min mawlh ni, chutia han sawi buai leh vel chu ka huphurh ta tlat mai a. Engtin mah ti ta chuang lo chuan, an tih dan dan hian zawm phawt mai ang tiin ka zawm ve ta a. Khatih hun laia chinchang hre pha hote kha chuan mâwl min lo ti ngawt ngei ang le. Tichuan, mi pakhat an suspend ai chu min thawhtir ve ta a ni. Mahse, an suspend ber pawh chuan rei lo teah a hna a rawn zawm leh tak hnu pawh chuan min la thawhtir ta zel tho va. Tute emaw ṭul vak lova an suspend emaw, chawlh la an awm emaw chuan chu'ngho aia thawk angte khan order chu an han siam leh ang lawi thûl si a. Suspend leh chawlh la an awm miah loh pawhin ka thawh dan ngai reng chuan ka thawk zel tho va. Sawrkarin officiating-a thawh a khap hnu pawh khan ka hna chu a ngai rengin ka thawk ta zel tho a ni.

Chu mai a ni lo, sawrkar hnathawk nghet pangngai ang tho khan min enkawl a; basic pay leh increament nei vekin hlawh ka la a, GPF leh insurance min cut a. TA/DA ka bill thei a, MR ka bill thei a, house rent allowance min pe a, casual leave leh earn leave ka la thei vek tho. Keimah ber mai kha ka han awm ṭha duh lo em em mai leh ta nghal a. Ka dil angin Aizawl pawnah min dah a, Aizawl pawn aṭanga Aizawl ka kal chángin ka haw thla leh lawk duh ṭhin lo va. Aizawlah min detain rawh u, ka ti a, min detain a. Aizawl ka nin hnuah keima thuin ka awmna lamah ka chhuk leh daih ṭhin a. He lamahah a rawn zawm leh tawh tih report rawh u, te kha ka ti deuh reng mai ṭhin a ni. Headquarters lama min duhsak deuh nu assistant pakhat pawhin, mi awm ṭha duh lo Kaia min ti tawp reng a. Ka awm ṭhat duh loh lutuk avang khan vawi khat pawh ka pay an withheld hial reng a ni. Mahse, kei erawh chuan hna thawk ṭha ka inti tho. Ka mawhphurhna leh ka duty apiang chu hunbi pawh awm lovin ka ti zel a, mi dang tih duh loh leh tih ngam loh leh tih peih loh apiang ka ti zel a, mi dang kal ngam lohnaah te ka kal zel a. HPC hràn em em ṭan tirh lai pawh khan HPC area-ah pawh thuawih takin ka kal zel tho mai. Kan hna kha mi duhsak leh tlawn hlawh chi kha a ni a, mahse, kei chuan pawisa leh eng therhlo mah ka la ve duh ngai lo.

Chutiang vel chuan chu sawrkar hna ka thawh dan a ni a. Mahse, ka ngaihtuah chian chang chuan, sawrkar hian eng chhawrin nge min chhawr ang le, tih chang chu ka nei ve bawk ṭhin. Tun hnua ka ngaihtuah let leh châng hian, khatihlaia ka thawhna department hotute leh sawrkar kha chu kei min chhawr danah khan an lu a hai ve duh ṭhin khawp ang le, ka ti ṭhin.

Aw le, khatia interview vela ti ṭha pawl, pakhatna, pahnihna i ni min ti vel chung sia officiating ang deuh roh, ni tak tak chiah bawk si lo, mahse, a nghet ni chiah bawk si lova sawrkarin min lo chhawr ve rengna chhan, mahse, docunent ziaka hmuh tur awm lo, rin dan rinthu thuruk langtlang deuh mai chu maw, khatihlaia minister pahnih laina hnai tak khan kha kan hna dil kha a dil ve miau mai si a ni. Chu minister pahnihte laina mai bakah khan a ṭhianpa a la awm ta cheu bawk. Tichuan, chumite pahnih chu an titling ta a, kei kha chu interview-a ti ṭha ka lo nih bawk si avang leh, an tlintirte kha tling lo nasa lutuk an nih bawk si avangin, kei leh department mite hmaizah vang leh, sawrkar leh minister-te mualpho hlauh bawk si avang chuan phuah chawpin sawrkar hna kha min lo thawhtir vel ta mai mai a lo nih hmel tâk chu. Khatihlaia kha department hotu liante lú kha a hai ve ṭhin ngawt ang le. Keini kan lo rui mâwl vel mai mai ṭhin te pawh kha an vanneih phah ta zawk pawh a ni ta ve ang.

Tichuan, chu minister-te laina ṭhianpa nen chuan Aizawl páwnah kan han awm dun zui leh ta nghal a, hahthlak tak chu a ni. Puitlingin naupang a zirtir ang chiah hian engkim mai chu kan inzirtir hi a ni ber mai; a bak chu sawi thui lo mai ila. Amaherawhchu, thawk dun ta na nâ nâ chu kan inkawm ngeih zui ta fu tho.

Sawrkar hna chhetê tê rei lo tê ka thawh kual ve chhung zawng leh vawiin thlenga thil ka chhût cháng hian, office hrang hranga dawr nuam lo deuh leh hna thiam mang lo deuhte leh, awm ṭha duh vak lo, thawhpuite’n an hlauhtlawn emaw, ména an thlak vel mai mai vanga engtinmah an zilh duh loh, an enliam mai mai emaw, a ruk taka an lo nuihzat leh hmuhsit ruk tlat, tu emaw mi mâwl lo awm ve ṭhinte hi chu dik tak leh fair taka lak an lo ni duh lo ṭhin khawp mai tih hi ka hmuh dan chu a ni.

Ka hna chu post nghet ni tura an dil ngar ngar hnuin Planning lam aṭanga phalna an hmuh hnuin a hming maiin min interview leh ta a. Amaherawhchu, result an siam mek lai chuan keimah chu ka lo inbàn ta daih mai si a nih chu! A chhan chu, kan hotu pakhatin a duh dan anga report ziak tura min tih anga ka ziah duh loh vanga kan inngeih lo kal chho zel chuan hotu lian lama mi hêk zing lutuk chu ka ning ta a, office ka kal duh ta lo va. Vawi eng emaw zat min thlêm chung leh, ka thawhpuite pawhin office kal leh tura kan ina min rawn thlêm leh chung pawh chuan ka chapona chuan min hneh zawk ta si a, ka kal duh lo hlen ta a ni. A hnuah min bànna order chu an tichhuak a; anni min bàn hma daih khan keimah leh keimah ka lo inbàn daih tawh si a.

Ka thawhpui ṭhinte, a bik takin ka batch-pui zawng zawng deuhthaw chu ka bàn hnu rei vak lovah pension pawh hnaih hman lovin hma takah mual an liam zung zung ta mai si a, an ngaihawm ṭhin khawp mai. Mite’n engati nge i hna i bansan ngawt mai le, i tiuiawm lutuk, min tih chánga ka chhan dan chu, “Kha hna kha bànsan lovin thawk zel ta ila chuan, vawiinah hian hetia biak tur hi ka awm tawh lo ang, kum khat pawh a ral hma khan leiṭhaah ka chang tawh ang,” tiin ka chhang ṭhin. “Ka chapo lutuk vang a ni ber e,” tia chhan chang pawh ka nei tho bawk.

Khatia a tira kan interview ṭum khan a tling lo ni ngeia lang mi pahnih kha an lak tak si-ah chuan, keimah ni lo tu takin tuar ve ang maw? Kei kha chu engtin tin emaw khan ka thawk chho ta kha a ni a. Kei ni lo, mi pakhat tu emaw khawvel kha chu a hriat miah lohvin an tihchhiatsak ngei dawn chu a ni si a, tiin ka ngaihtuah ṭhin. Ka interview nawn leh khan min la nghet dawn chiang tawh ni khan a hriat a, mahse, ka báng leh ta daih mai bawk si a, ka aiah khan tu tak chu vannei ni ta ang maw, te ka ti ve ṭhin bawk. Ka bàn hnu khan ka hlawhte kha an la siam zui zel tho lo maw? Tu emaw chuan hun eng maw chen chu ka hmingin hlawh an lo la la reng tho lo maw? Ka GP Fund leh ka insurance te kha engtin tak chuan awm zel ta ang maw, te ka ti mai mai ṭhin.

Aw le, dik tak leh fair taka sawrkar hnathawk tur lak hian tu emaw tan leh tute emaw chhungkaw tan chuan malsawmna leh thawvenna ropui tak, an tan khawvel êng a thlensak thei ṭhin a. Dik lo leh fair lo taka sawrkar hnathawk tur lak hian tu emaw nun leh a khawvel a chhiat vek phah thei a, tute emaw chhungkaw khawvel chu hrehawm tak leh thim takah a chantir thei a ni.

Dik lo tak leh fair lo taka sawrkar hnathawk tur lak hian sawrkar hnain a tawrh phah thei a, office dawrtu mipuiin hrehawm an tih phah thei a, office administration-in a tawrh phah fo tihte hi hre tawh ila. Tun ZPM sawrkarin sawrkar hna reng reng dik tak leh fair taka a la chho zel ta ang hian kan kal chho zel a nih ngai chuan, sawrkar hna leh a thawktu pawh an zahawm sawt tawh ang. Sawrkar hnathawkte pawhin tih tak takna nen, neitu rilru pu tlat chungin hna an thawk zel tawh ang a, department zawng zawngin hma an sawn lehzual zel tawh ang a, office hrang hrang pawh dawr an lo nuam lehzual zel tawh ngei ang.

Kum eng emaw zat kal taah khan nula pakhat, architect office-ah hian ka ṭhianpa SDO nen kan leng a, chu nula pa chu Mizoram district pakhata DC ni lai a ni a, a nu pawh departnent pakhata director a ni bawk. Amah lah chu nula hmelṭha em em mai, architect a la ni zui a. Mahse maw, a incheina chu ka en ṭhin a e, a va han simple ngawih ngawih tak em, makeup leh tlereuh engmah a inbel hek lo! Ngaisang lutuk hian ka thlir vawng vawng ringawt mai a ni. Thingpui i in ang u, a ti a; mahse, thingpui la tura peon koh ka hreh em mai, te a la ti zui leh ta nghal. Peon-in thingpui chauh a rawn dah ta a, nula chuan a bag a zen rak rak a, in aṭanga a pai bakery chhang a rawn phawrh ta a nih chu! Awi awi awi, ka va han ngaisang lehzual tak em. A room aṭanga kan chhuak chuan hmeichhe pakhat, a nghet lova LDC thawk lai ni ngei tura ka rin chuan sa thin a lo ei ṭân ṭân lai ka'n hmu zui leh kher mai bawk si, chu architect nula ka ngaihsanna chu a va tizual leh tehlul em ve le! He nulate chhungkua leh an hming, an veng pawh hi ka hre vek nâ a, anmahni ka lo be hmasa ta si lo va, an hming ka sawi ta lo mai a ni e. Anmahni chuan an lo inhre tho maithei a, an haw êm lo ang chu maw.

- K. Hmingthankaia