Written by
- R. Laltlanchhungi

Kohhrana intluktlan lohna awm mek hi

Tun hnaiah Janis Hnamte Show-ah tuallai titia kan sawi lan tam loh em em 'Hmeichhe Theologiante Dinhmun' tih Dr. Zohmangaihi Rokhum sawi ngaihthlak tur a rawn awm a. Dr. Zohmai hian mi tam takin kohhran huang chhungah intluk tlan lohna awm, a nih dan tur reng emaw tia kan lo pawm ṭhin kha a rawn zawt let a, “A dik reng em ni?” tiin.

Thla hmasa lawkah Presbyterian Church of India Assembly thurel bawhzuiin Mizoram Presbyterian Kohhran chuan “Hmeichhe Ordination” chungchang sawihona hun an buatsaih bawk a nih kha. “Thir chu a lin laiin deng rawh,” tih a nih angin he lama beng kan chhit mek laiin kan ngaihtuahna han tizau ve dawn teh ang.

Hmeichhiate thla bi thi neih vangin an thianghlim lo em ni?

Kum zabi 21-na a hmeichhe thi neih chungchang la sawi ngai fo mai chu a inhmeh tawh lo hle. Chutih rualin mi tam takin kohhran huang chhunga hmeichhiate hnawlna ṭan chhanah kan la hmang tlat si.

Kohhran chanchin kan thlir let chuan thi neih laia hmeichhia thianghlim loa ngaihna leh chumi ṭan chhana hmeichhia hmuh hnuaihnunna hmuh tur a tam hle. Kum zabi 3-na a Alexandria khaw Bishop Dionysius-a phei chuan an hmeichhe thlabi hun laiin Lalpa Zanriah an kil ve phal a nih loh thu khauh takin a ziak a. Kohhran hruaitu ṭhenkhat phei chuan chutiang hmeichhiate chu Lalpa Zanriah an kilna inkhawma an tel ve an khap hial a. Kum zabi 6-na a Kohhran Pa te zinga mi Gregory the Great-a pawh khan na takin a dodal a, hmeichhiate taksa awm dan chu anmahni thunun theih piah lam a nih thu a ziak nghe nghe.

Hmeichhe thi nei thianghlim loa ngaihna hi kan Bible ziah a nihna khawvel, Israelte leh an hunlaia an chhehvel mite hriatthiam danah khan a innghat thui hle a. Thuthlung Hlui Bu hmun ṭhenkhatah hmeichhe thi neih laia an thianghlim loh thu (Lev. 15:19-24) leh Pathian hmaa thianghlim lo tehkhin nan a hman a nihna te hmuh tur a awm (Ezek. 36:17, Is. 30:22). Tin, Thuthlung Thar Bu-ah te ziak ni chiah lo mah se, historian lar tak Josephus-a thuziakah hmeichhe thi nei laite khawtlang leh sakhuana huanga enhranna a la nghehzia chiang taka tarlan a ni. Judate zingah thi neih chu Evi suala a tluk aṭanga hmeichhiaten anchhia an dawn anga hrilhfiah a ni hial. Chutiang chuan Pathianin hmeichhiate a siam dan, an taksa awmdan aṭanga paih theih ni hauh si lo kha anmahni hnawlna remchangah hman a ni ṭhin a. Inchhungkhur hna leh lo lamah te hmeichhiate an thi neih laia an thianghlim loh avanga thawh khap an nih thu erawh hmuh tur a awm lo. Chuti a nih chuan thi neih lai thianghlim lohna aia thla tina thi chhuak ṭhin hmeichhia awpbehna hmanrua a ni mai zawk ang em?

Nau pai chu kohhran enkawltu tan a rem lo viau ang em?

Miin kohhran enkawltu Pastor atana hmeichhia an duh lohna chhan an sawi fo chu, “Kan Pastor a rai mai ang a!” emaw “Kan Pastor-in rai chungin Bial fan a ngai ang a, nau neih chawlh te a ṭul ang a, a remchang awm lo!” an ti ṭhin. Hmeichhe tam tak fanau malsawmna leh an ni tin eizawnna hneh taka enkawl hmuh tur an awm tawh a. Kohhran Mission Field hrang hrangah naupai lai pawhin Missionary te'n hna ṭha takin an thawk a, phalsak an nih chin nau nei tura thla 6 (Mizoram Synod Contract Missionary tan kum 2025 thleng kha chuan thla 3 a ni a, tunah thla 4 ah pawhsei a ni) chawlh lak chhung kha an hna an chawlhsan chhung a ni mai a. Fa pahnih/khat chauh nei tan phei chuan an service chhunga nau neih chawlh an lak chhung hi a rei lo hle.

Pastor rai thei chu lo nei ta ila, an chawlh mamawh chhung aiawhtu siam thu–ah pawh kalphung fel tak awmsa zui tur a awm sa a. Kan Pastor zirna chhunzawm leh te, an post siam hnu kum tir lam an zirna aṭanga an chhuah hma, an aiawhtu pastor pension tawhte aṭanga dah lailawk an ni ṭhin ang khan remchang takin kohhran enkawltu chham lovin kan awm thei reng mai. Fanau malsawmna chu rawngbawlna kawnga remchan lohna a ni kher dawn em ni?

Tin, kan Pathian Thu zir chhuak hmeichhiate zingah fa lu hloha rawngbawlna a inpe tamtak “rai issue” a buai lo tur an awm bawk. Mi tam takin kan neih zawng zawng pawh kan sen hreh lohna kan “taksa damna” nei tura Doctor naupai lai enkawl nih rem kan tih fo si chuan, kan “thlarau damna” lam hna thawktu chu a lo rai thei anih pawhin a pawina a awm dawn em ni?

A khawi laiah hian nge la rem lo ber le?

Pathian thu zirna lamah thiamna a ṭhang zel a, mite'n thlirna tlang hrang hrang aṭanga thlirin, a ziah hun lai khawvelin a chim hneh tak kara Pathian Thu tak chu an zawng a. Chumi kal zelah chuan hmeichhiate chungchang hriatthiam dan a lo danglam zel a. Tunah chuan khawvel hmun hrang hranga kohhran tam takah Mipa leh Hmeichhiaten intluktlangin rawng an bawl ho thei ta.

Hmeichhe ordination chungchangah hian kan kohhran hruaitute pawhin “A Pathian thu lo” tih hi an chhanna a ni ta meuh lo. Chutih laiin khawvel hmun hrang hranga ringtute zingah mipa leh hmeichhia intluk tlanga rawngbawl hi Pathianin a phal bawk si a. Tun hnaia chhanna langsar tak chu “Kan society a la inpeih lo,” tih hi a ni. Kan Mizo Society hi kan la inpeih lo tak tak em ni?

Chu “Kan Society” ah chuan chhungkaw tam takin mipa leh hmeichhia eizawnna leh chhungkaw mawhphurhna kawng hrang hranga thawhho an thiam tawhzia hmuh theihin a lang a. Chhungkuaa Nu ber eizawnna avanga Pa ber insiamrem hreh lo an tam tawh a, fanau enkawl hi chhungkua tang ho a mawhphurhna a ni tih kan hrethiam chho mek bawk. Khawtlang hruaitu leh Sawrkar hruaitute zingah pawh hmeichhiaten ṭangkai taka an thawh theihzia an lantir chho mek a. Veng ṭhenkhatah YMA Leader leh VC/LC President hna tlin taka thawk hmeichhia hmuh tur an awm bawk. Sawrkar office, zirna in, damdawiin leh hmun hrang hrangah mipa leh hmeichhia inthliarna awm lo a, an thiamna leh theihna mila kawng hawn a nihna hmunah chuan mipa leh hmeichhia intluktlanga thawhho theih a nih zia hmuh tur a tam mai ni lovin, ngaiah kan nei tawh. Hetiang a nih mek lai hian, tute nge la inpeih lo ni ta ang le?

Intluktlan lohna hi kohhran zia a ni reng em?

Hmeichhe Ordination hi kan sawi lar ber ni mahse hemi Issue-in a huam tel chu kohhran huang chhunga mipa leh hmeichhiate intluktlan lohna, chanvo pawimawh hrang hrang aṭanga hmeichhiate hnawlna hi a ni. Veng hrang hranga Kohhran Committee-in Biak Ina Thuhriltute an ruat zingahte, Sunday School Zirtirtute leh Committee peng hrang hrang member ruat zingah hmeichhiain mipa an zat lohna a la tam hle. Chutih laiin kohhran inkhawmah erawh mipain hmeichhia kan zat ngai meuh lo thung. Kohhran Ṭhalai hruaitu OB zingah hmeichhia hmuh tur an la tlem hle. Kohhran Ṭhalai Committee member zingah chuan a pawlh mawi tawk hmeichhia an awm ve ṭan a, thu pawimawh rel lai a ngaihdan sawi ve ṭhin hmeichhia erawh kan en dan a la dang deuh.

Hei hian kohhran hmangaih a, Pathian leh a kohhran tana a kul a taia inpe zingah chanvo leh thuneihna semzai a nih lohzia a lantir a, thiamna leh theihna hman ṭangkai loh tam tak a awm tih an entir bawk. Kohhran huang chhunga hruaitu chanvo chang tur bik an awm tlata hriatna hi a tuartu hmeichhiate chauh pawh an ni tawh lo zawk em?

Chhungkua leh mimal nun a nghawng tel em?

Dr. Zohma-i kawmnaah khan ngaithlatute zinga mi, PhD Scholar pakhatin, “Kohhranah hian hmeichhiate dinhmun hi chawisan ni ta se la… chhungkua a hmeichhiate dinhmun hi a danglam phah i ring em?’ tiin a rawn zawt a. Chhungkua, khawtlang leh ram inrelbawlna thlenga ‘Kohhran Aw’ in ngaihpawimawh a la hlawh em emna ramah hian hei hi zawhna pawimawh tak a ni. Kohhran leh khawtlanga kan inrelbawl danin in chhung khur leh mimal nun a nghawng dan hi mi tam takin kan ngaihtuah thlen loh fo ṭhin a ni bawk.

Kohhran huang chhunga mipa thuneihna kan vulh len lai hian chhungkaw tam taka nu leh fanuten mipate hleilenna an tuar a. Hmeichhia an nih vanga anmahni ngaineptu, an theihna leh mamawh ngaihthahtu, mipa thuneihna hnuaiah rilru leh taksa natna tuar mek tam tak an awm tih kan ngaihtuah em? Riangvaite hnena Chanchin Ṭha hril tur leh rah beha awmte chhanchhuaktu tur zawkin mihring intluktlan lohna kan chawi vawng tlat mai si hi a dik thei reng em ni?

Tlangkawmna

Hmasawnna leh thil ṭha zawk thleng turin a dik lo lai hmuh thiam a ṭul a, danglamna thlentir ngam a ṭul ṭhin. Kohhran chu kalphung ṭha zawk nei thei tura ngaihtuah ho a, insiamrem ṭhin a nih angin kohhran chhunga mihring intluktlan lohna hi ngun taka kan ngaihtuah a hun tawh hle. Thlei bik awm lova thawhhona hi a “Pathian Thu” viau zawkin, ramri khamsak bik awm lo a, mahni theihna zawna thawktu tam zawkin inlungruala rawng an bawl ho chuan rawngbawlna pawhin rah a chhuah hnem zawk dawn lo'm ni?



- R. Laltlanchhungi