Written by
-Prof. Malsawmliana

Ro min relsak ang che

Mizote zingah hnam rilru hi engtik aṭanga lo awm ṭan nge ni ang tiin inzawt ta ila, pipute hun aṭang daih tawhin kan ti rual ṭhup mai thei. Ṭhenkhat chuan Mizo rilruah hnam rilru putna lian tak a awm sa kan ti bawk ang.

Kum 1935-a YLA (a hnua YMA) a pian khan hruaitute kha Zosapte leh kohhran hruaitute an ni deuh fur a; chanchinbu pawh Kristian Tlangau kha an ṭâwm a, issue tinah YLA Thubelh a awm ziah a, YLA pualin thuziak te, YLA thu tharte leh ngaihdante an chhuah ṭhin a ni.

YLA-ah eng hla nge sak chi?

He zawhna hi thingtlang lam aṭangin a lo chhuak a ni awm e. YLA hruaitute kha Zosapte leh kohhran hruaitute an ni fur si a, thiltih khawmnaah lengzem hla sak an hreh a ni mai thei. Ni 6.12.1945-a YLA hruaitute ṭhukhawm chuan YLA tana hla lenglawng sak rem chin leh rem lo chin an thliar ta a; ‘hla lenglawng' tih hian sakhaw hla (sacred song) ni lo tawh phawt chu huap theiin an hria a ni.

Sak rem chin–hla thu pawi khawih lo, zahmawh lam kâwk lo, inngaihna thu leh mi ngaihhuat theih thu a tel lo. Thil ṭha ti tura infuihna, ram leh hnam leh khawtlang duhawmzia, lui leh tlang, rannung leh thil ṭo, etc. mawizia leh ngaihnatawmzia lam te a ni.

Sak rem lote–hla thu pawi khawih, zamawh lam kâwk, inngaihna sual lam thu tel, mi ngaihhuat theih tur ang chi te.

Kum 1947-a YLA Conference-ah hla sak tur chungchang an inhrilhfiah a. “Thingtlang kohhran ṭhenkhatte’n hla lenglawng–lengzem zai lamte hi YLA-in in thehdarh a ni tiin, YLA-in hemi kawngah hian an mawhphurh tih thu te hriatna a lo awm a, chu chu hetiang hian ngaihdan tlangpui kan nei–Kan sawi tawh ṭhenkhat dinhmun hrang hranga thil tih hrang hrangte Mizote’n kan la hrethiam lo deuh hi kan buaina a ni. YLA danin YLA inkhawmnaahte lengzem zai sak tur a siam lo va, mahse, mite’n amah emaw, a rualin emaw pawn lamah YLA thu ni lovin eng hla pawh an sak chuan YLA-in mawh kan phur lo va, kan khap thei hek lo. Chung chu mimal mawhphurhna zalenna a ni zawk…” (YLA Thubelh 1947)

An mamawhna phuhrukna tur leh khawvel Indopui Pahnihna boruak kara hnam rilru chawh thawh nan YLA chuan kum 1947-ah ‘Hnam hla inphuahsiak’ a buatsaih ta a; endiktu Rev. Liangkhaia, Pu Hrawva leh Pu Mûka te an ni.

Hla inphuahsiakah hian mi 10-in an hla phuah an thehlut a, chung zingah chuan Pu Rokunga hla phuah 'Ro minrelsak ang che’ tih chu pakhatna a ni a, Mizo hnam hla atan thlan a ni zui ta a ni.

A kum leh 1948 YMA Day June 15-ah Sikulpuiah lawman sem a ni a; khatihlaia District Superintendent, Bawrhsap LL Petera nupuiin Pu Rokunga hnenah lawmman atan Rs 15 a hlan.

Hla phuah intihsiak hnuah a thlûk tur inphuahsiak an buatsaih leh a, Papuia chu a thlûk siam thiam ber lawmman Rs 15 hlan a ni. Amaherawhchu, Papuia’n a thlûk a siam hi an hmang zui lo a nih hmel a, tuna ‘Ro min relsak ang che’ tih thlûk kan hman tâk hi chu amah Rokunga siam a ni.

-Prof. Malsawmliana