Lo kan zo dawn maw?
Kan naupan lai chuan August thla tawp atanga September thla bul lamah hian lo zo thawm a awm thin. Thingtlang lo neia eizawng, fûr tluan a rim taka thawkte tana hun hlimawm a ni. Lo zo haw lam khuang leh dar nen a ri mup mup te, insiam mak a, belmang inhnawih, mipa, hmeichhe lema chang chunga lâm ten ram atangin kawng zawhin in an rawn thleng a, naupangin kan en huai huai thin. Inah ‘lozawh thingpui’ an ti a, feh ve lote pawhin an in luih luih a. Kum khata loneitu tana hlim ni a ni a, âm taka hman a phu a ni.
Kan naupan lai, middle school leh high school kan zir lai chuan Mizo lo neih dan shifting cultivation chu lo neih dan changkang lo leh hlawk lo ber a nih thu kan zir thin a. Mi ramah chuan mechanised farming kalpuiin, khawl hmanga hna thawh theih–leilet leh huan nghet thlai hmanga an intodelh thu kan zir thin. Kan Mizoram sorkar pawhin hun rei tawh tak atangin kum tina ram ngaw ṭha hâl chhiat a, thingtlang loneih (shifting cultivation) chu bansan a, kum tina insawn ngai lo tura ram pakhata huan thlai nghet chinga eizawnna siam chu mipuite min kawhhmuh thin a ni.
Kum 1990 chho atangin sorkarin NLUP duangin kalpui a ni a. NLUP tum lian ber pakhat chu, ‘Ramngaw vât chhiaa thingtlang loneih bansan a, hmun ngheta leilet leh huan thali kumhlun chin hmanga loneitute eizawnna thlak’ a ni. A hlawhtling hman viauin a lang. Kum AD 2000 a lo her chhuah meuh chuan ram pum ang pawhin lo zo thawm a awm ta mang lo. ṬThenrual ṭha sawma lo zawh tur nei pawh an awm mumal tak loh vang a ni a, thingtlang loneih chu thawm a dai hman hle.
Kum 9 kal ta vel kha niin ka hria, Hmunṭha khua hian an khaw panna kawngpui (PMGSY road) hrûlah in zau auin lo an nei a. Lo zawh a lo hun a, a huhoin lozawh pui an nei ta a. Khatihlaia Agriculture Minister hoin Serchhip District Agriculture hotute nen pui takin programme an siam a, an lam mup mup mai a, a nawm hmel khawp. Ram pumah media hmangin thehdarh a ni a. Thingtlang loneih ‘A ṭhing’ ti ṭhinte tan pawha awhawm hmel takin an chhuah ta.
Kha vang kha ni maw, tun hnuah hian sorkar hotute uapna hnuaia lozawh pui neih hlimthla kan hmu ta zauh zauh. Kum 2024 khan Agriculture Minister hoa lo zawhna hmunah Minister chuan thingtlang loneih chawi lar zel tum a nih thu a sawi ta hial. Lo zawhnaa Chief Minister feh te pawh kan hmu ta hialin ka hria.
Kum 2025 a lo thlen meuh phei chuan lozawh thawm a ring lehzual ta! Media lama kan lo hmuh danin, September 5-a Kanghmun khua lozawh pui neihah Agriculture Minister hoin minister 6 leh MLA pakhat an tel a. Heti zozai VIP an tel chuan sorkar officer tam tak an tel ngei ang. Hmuntha khua pawhin lozawh pui an nei bawk a, Minister leh Agriculture Dept. hotute uapna hnuaiah lo an zo niin a lang. Hei mai hi a la ni lo, kan Chief Minister khua Tualpuiah phei chuan sorkar sensoin lozawh pui an nei niin media lamah kan la hmu ta zel! Kumin 2026-ah phei chuan sorkar huaihawtin pui zawk leh changtlung zawka thingtlang lozawh te kan la tum ta deuh deuh!
Tun hnaia kan sorkar leh loneitute tuamhlawmtu Agriculture Dept. berin a kalphung thlaka leilet aia thingtlang loneih a chawi lian nia a lang ta hi a makin a pawi hle. Hman ni lawk khan khaw pakhatah chuan leilet ram neia leilet siam ṭhin, kumina leilet siam ta lo chhungkaw 32 lai an awm thu an sawi. Ram pumah engzat tak awm ang maw? Hei hi kan sorkar leh Agriculture department ten ram tihchhiatna ṭha ber leh kumhlun si lo sawhthing chin mipui min zirtir ta tlat te, kuthnathawk tana hlawk lo ber nia an sawi thin thingtlang loneih mipuite zirtir leh tihlar tum ni awm taka lo zawhnaa sum tam tak senga official programme an siam ta tlat mai ṭhinin a nghawng chhuah a ni ngei ang. Ram hmasawn tum, intodelh leh changkan tum ni a insawite hian kawng bona thûk zawk kan zawh mek a ni lo maw?
- H. Lalrinawma