Mizoram Presbyterian Kohhran Pathian biak inkhawm hruaina bu hi

He lehkhabu Mizoram Presbyterian Kohhranin a siam hi a ṭha hle mai, upa tam tak tan phei chuan a manhla zual awm e. Worship Committee-in a tihlen hnu phei hi chuan a chhenfakawm zual ang. He Hruaina Bu hi phek 340 laia chhah a ni a, a chhunga thute hi thupui ṭhen pui 15, ṭhen te 70-a ṭhen a ni a, appendix 15 lai a awm bawk. A ṭhatna hi sawi ṭeuh tur a awm; mahse, a ṭhat tawk lohna lai han sawi ka tum zawk a ni. Sawi ka tum chu punctuation leh ṭawngkam chungchang a ni.

1. Colon (:): He lehkhabu hi a bu pum hian punctuation hman danah a ṭha hle mai a,
ṭha lo awm chhun chu colon hman dan hi a ni. Tunlai hian colon hi chi hnihin kan hmang ta ber a, a inhlat chi hi pakhat chu a ni a; hetiang chi hi chu a hmaa hawrawp nen inhne lovin a dang nena inrual turin a piah f>ah a awm ṭhin. A chi dang chu a hma chiaha hawrawp dawt chiahah kar ^wl (space) awm lovin dah ṭhin a ni. Hemi chi hi a ni hemi bua an hman dik loh nasat viau chu ni; a bu pumah hian a hmaa hawrawp nena inkar neia hman vawi 309 thl^wt zuk han awm a, a zia lo hle mai. Siam ṭhat a ṭul a ni.

2. Mahni inhril: Thuhma-hruai 3(5) (e)-ah chuan "mahni inhril" tih a awm a, a hriat thiam theih tho naa mahni inhril kan ti ngai lo em a, mahni insawi tih ni zawk se, thlanawm zawk deuh chuan ka hria.

3. Tiam tlat: Puitling bap-tisma chang turte leh nausen baptisma chang tur nu leh pate hnena "tiam tlat e" tia chhan ngei tura "...i tiam tlat em?" "...in tiam tlat em?" tia zawh tura ziah hi siam ṭhat atan ka lo it deuh ṭhin. Duhthusamah chuan "tiam" tih ngawt ni lo hian "intiam" tih ni zawk sela; tin, "tlat" hi tel lo bawk sela. Zawh vawi khatnaah chuan tlat kan hmang tel ngai lo. I duh em kan han ti phawt a, "Duh e," a lo ti a. Chumi hnuah i duh tlat si chuan kan ti ta chauh ṭhin a ni. Chutiang bawk chuan a intiam hmasakna ber tur a ni a, tlat hmang tel lovin i intiam em tih mai tur a ni.

KṬP inneih bulletin-ah leh chanchinbu dangte pawha innei sawi nana "Tiam tlat e" an ti tih ang chia an lo chhuah ṭhin te phei hi chu a dik lo lehzual, inneihna thutiam an chham ṭhinah hian "i tiam tlat em?" "tiam tlat e" tih a awm hlek si lo va.

4. Nupui tak/pasal tak: Inneihtirtuin "I nupui tak/ i pasal tak ni turin" tia "tak" a hman tel tura ziah hi duhthu a sam lo bawk. Nupui tak lo leh pasal tak lo chu lo nei tawh pawh ni sela nupui/ pasal tak han neih leh chu phal ni mai awm tak hian a lan phah a. Tih tak an tumna lamah a tak lo ta zaw mah a. Kohhran leh Pathian chuan nupui/ pasal pakhat chauh neih tur an tih laia "nupui tak/ pasal tak" han tih kher hi a ṭul em ni? A Sap ṭawnga wedded pawh hian 'tak' tih a kawk chuang em ni? Mizo takin "i nupui ni turin/i pasal ni turin" ti ila, a takin a chiang tawk hle a ni.

5. Kan dil e: Kan Pastor-te leh Upate zinga tam tak hian an ṭawngṭai tawpah hian "kan dil e" an ti an ti mai ṭhin a. Kan ṭawngṭai hian a tirah "Aw Lalpa" tiin emaw chumi tlukpui thu hmang chuan second person biakin kan bia (address) a, a tawpah pawh second person thova tihtawp tur a nih laiin "kan dil e" tiin third person-in an titawp hlauh ṭhin, chu chu a dik loh chhan chu a ni. "Ka pa, kawr lei ka duh a, a lei nan Rs. 500 ka dil e" tih ang chauh a ni. Chuti ni si, engtia Pastor-te leh upate hian ti ti mai nge maw an nih le tiin a chhan ni thei tur ka dap ka dap ṭhin a, he Pathian biak inkhawm hruaina bu hi a chhan pakhat chu ni mai awmin ka ring ta.

Hemi bu pumah hian
ṭawngṭai dan tur vawi 53 an ziak a, a tawpah "kan dil a che/ kan ngen a che" tih vawi 40 a awm a, "kan dil e/ ngen e" tih vawi 13 a awm! Hei hi an entawn a nih ka ring. A zia lo hle mai, "kan dil a che/ kan ngen a che" tia dah vek a ngai a ni. Hmang dik loten an hman dik loh chhan a ni emaw ni lo emaw ṭawngṭai tawpa "kan dil e/ kan ngen e" tih hi a dik lo hrim hrim a, "i hnenah kan dil e" tih phei chu a dik lo lehzual.

Chuvangin, a tuate pawhin kan ṭawngṭai hian a tawpah "Isua Krista hmingin kan dil e/kan ngen e" tih hi ṭawng dik lo a ni tih hre ṭheuh ila, "kan dil a che/ kan ngen a che" ti
ṭheuh ṭhin tawh ila, a ṭha ang.

6. Heng...hi adt.: Kan Zosapten Mizo ṭawng an thiam tawk lohna hi Bible leh thu dangah pawh hian a lang ṭhin a. "Tin, Isua Krista lo pian dan chu hetiang a ni" (Mat. 1:18) tih ang chi hi kan Pastor-te pawh hian tun thleng hian an la hmang zui zel a. He Hruaina Bu-ah pawh hian chutiang chi chu a lang nual a. "Heng tih tur tar lan bakah remchang…. tih p. 28 te, "Ṭantu chuan heng Pathian thu tar lan zinga mi pakhat emaw chhiar sela" tih p. 130 te, "a hnuaia thupui tar lante aṭangin" tih p. 146 te ang chi hi tam tak a awm. Heng a bu chhung thu ka han ziah chhuahahte hian 'hi/hian' tih hi dah tel sela dik ni mai tur, dah tel loh a nih avanga sawisel ngai ta a ni. A chian lehzual theih nan han sawi belh leh ila. Hetiang chia hmangho chuan ‘hetiang hian’ tih turte hi ‘hetiangin’ an ti a, ‘chutiang chuan’ tih turte hi ‘chutiangin’, ‘hetiang hi a ni’ tih turte hi ‘hetiang a ni’ an ti mai ṭhin.

Mizo ṭawngah chuan he.... hi/ hian, chu... chu/chuan, khi... khi/ khian, khu... khu/khuan, saw... saw/ sawn tih zel a ngai; chuti lo chuan awze rim a nam tlat zel. Hetiang chi tihdik loh hi kan Synod literature tiphuaitu pakhat a ni a, pastor leh upa ziak mite hian hmang uluk sela, a
ṭha khawp ang.

Pakhat han sawi belh leh lawk ila. Kan kohhran inkhawmah hian kan chairman-te hian ṭan dar rik hnua an han din phata Pathian be tura sawmna thu an han chhiar hian 'Sam' deuh hlir hi an chhiar
ṭhin a, Sam ka ning ka ti ṭhin. Hetia Sam an chhiar zin thu hi vawi khat chu kan sawi ho va, kan zinga Pastor awm ve chuan, "Pathian biak inkhawm hruaina buah khan Sam hi an dah tam hrim hrim a, Sam-ah hian call to worship ṭawngkam hi a tam r>ng bawk a," a ti a.

He Hruaina Bu hi ka han en ta a, call to worship atana a thu tela Bible chang tar lan 279 zingah 53 chu Sam a lo ni a, a thu tel lova a chang tar lan 617 zingah pawh 67 chu Sam a lo ni bawk a. A awm sa ring mai
ṭhin upate tan chuan chhiar mai ṭhin awm tak chu a lo ni. Mahse, chairman apiangin an chhiar tam ber ṭhinzia hi ngaihtuahin a dang pawh chhiar ve ṭhin tum nachang hria se, a ninawm lo deuh awm mang e ka la ti ṭalh a ni.

P. 103-a "fel fai taka siam a, uluk leh fel tak, urhsun taka hawn tur a ni" tiha 'fel fai' hman pawh hi ngaihmawhawm ka ti. A thu hrim hrim pawh hi "ka duh deuh lampang mah mah a ni" tih ang mai niin ka hria.

- C. Chhuanvawra