Written by
Chhungpuia Renthlei
Kum thar leh sorkar thar
Pathian hruainain kum 2019 kan lo chuangkai leh ta. Zoram mipui, Zirlai, sumdawng, kut hnathawktu, contractor, office kal mi, ram hruaitu leh kohhrana rawngbawl hna vuantu zawng zawngten he kum thar 2019-ah hian kan hna leh tih tur theuhte rinawm tak leh ṭhahnemngai taka hmachhawn theuh thei turin Pathian nen bul ṭan vek ila a duhawm hle mai. Tin, he kum thar hian Pathian malsawmna kan sorkarah thlen sela, chu malsawmna chuan kawng tin renga zoram mipuite hmasawnna thlentu ni ngei bawk teh se.
Sorkar inthlak apiang hian ruling party te hian an sorkar tirh chuan theih tawp an chhuah a, mipui te pawhin kan fak ṭhin hle. Eng party pawh nise roreltu atana mipuiten kan thlan tlin MLA te hi anmahni tawkah an tha a, rinawm pawh an tum fo thin a, theih tawp pawh an chhuah thin. Thla aliam zela, kumpui meuh a han liam hi chuan fakna thawm aiin sawiselna thawm a ring leh thin. Mipui moral hi dik se ram hmasawnna hnuk pawimawh tak a ni ngei ang.
Hetih lai hian ruling party campaigner te, sum lama sponsor tu te leh party worker te zingah mi duhawm leh pamham engemaw zat an awm thin si a. Kan sorkar lai alawm ti a over taka chet hi sorkar mualphona a ni fo thin. Heng mite hi sorkarna chelhtu party hruaitu ten an ngam meuh ṭhin si lo hi a buaithlak viau. Tin, mipui te pawh hian engemaw hleka Minister lehkha, party worker insawipui tir, Block hruaitu inti thu lutuk e.t.c tih velah kan la buai chhung hi chuan hmasawn hi a harsa ngawtin ka ring ṭhin. Tin, thil ṭul hauh lova kan politician te life culture kan virpilh a social media hmanga kan thehdarh chiam thin te hian thil ṭha aiin thil ṭha lo a thlen ṭhin fo.
Hetiang chin dan ṭha lo hi bansan a, mipui ten moral development kan neih ṭhat phawt chuan kan hruaitute hian ṭan an lak thar sauh sauh beisei ila. Eng party pawh sorkar se an tum tak tak chuan mitthlaa kan hmuh thin raltiang ramah hian engtik ni ah emaw chuan mipuite hi min hruai thleng ngei ang. Hetianga kum bul kan ṭan phawt chuan Pathian tihna thinlung tak nen rinawmna leh ṭhahnemngaihna chuan mimal nunah hlawhtlinna ropui tak min thlen ang a; chhungkaw khawsaknaah intodelh leh hmasawnna min thlen bawk ang a; Kan sorkar tharah nasa takin hlawhtlinna hmel kan hmuh bakah kan ram leh kan khawtlang nun pawh a lo mawi zual zel ngei ang le.
Rorelna ṭha (good governance) neih kan duh tak zet chuan vote thlak chauh hi kan mawhphurhna a ni lo tih hi mupui ten hria ila, kan aiawha rorel tura kan thlante hma lak dan um zui leh an tha tichak tura theih tawp chhuah hi mipuite mawhphurhna pawimawh tak a ni tih hre nawn fo ang u. Chuvangin, inthlan hnu lamah hian sawisel tawk leka uipui tuilian thlir ngawt lovin, a lum tawka hnaiah sorkar meilum hi ai ila, mipuite hian kan mawhphurhna theuh hi hlen ila a duhawm hle in ka hria.
Winston Churchill-a chuan, “Khua leh tui dik leh rinawmte hi ramin a neih theih ro hlu berte an ni” a ti a. Mi dik lo leh rinawm lo zingah sorkar ṭha a awm ngawt thei lo tih hi a chiang viau mai. Ram hmasawnna kan duh tak zeta Pathian kan tih tak zet a nih chuan Zoram mipuite hian kan rilru put hmang (mindset) kan thlak danglam a hun khawp mai.
Hlawhtlinna nasa zawk leh hmasawnna lian tham zawk thawk chhuak ngei turin keini khua leh tui zawng zawngten sawrkar hmalakna ṭha kan thlawp tlat a, dik lo lai a awm pawh a sorkar khalh ngil tura huai taka hmalak hi a pawimawh ber tih hi hre thar leh ang u.