Buaina lo thleng thei laka bihrûk
Mihring nun hi buainaa khat a ni hawt mai. A chang chuan buaina mai ni lo, harsatna leh lungngaihna namenlo kan tawk ṭhin. Kan nuna harsatna leh buaina lo thleng tur hi tam tak chu a hriat lawk ngawt theih loh a, inven ngaihna pawh a awm lo. Ṭhenkhat erawh chu hriat lâwk theih leh inven theih a ni. Harsatna lo thleng thei laka inven lawk theih dan leh bihrûk dan kawng hnih chauh i han tarlang teh ang.
1. NATNA: Buainaa khat mihring nun hi mi hrisel lo leh bawrhsawmte tan a hrehawm zual hle. Natna tawrh chu a tuartu tan a hrehawm em em a, a enkawltute tan hna dang thawhna a kham bawk a, sum lah a hek em em. World Bank-in a sawi dan chuan, natna khirh pangngai tak kan tawh vanga damdawi ina kan awm hian chawhrualin kan sum khawl zawng zawng 50% kan hmang ral ṭhin, an ti.
Chuvangin, harsatna lo thleng thei tur lak ata kan bihruk hram hram theih nan, natna hrikin min ngam lutuk lohna turin la hrisel laia ‘zuk leh hmuam leh ruihtheih thil’ laka fihlim tum hi a finthlak.
Natna kan neihin taksa râl-khêl-dâr a ni tih hriain, dar chu ri ring vak lo mah se bengkhawn vat a, doctor hnena kal vat a fuh. A nat tawh lutuk hnu, kan tawrh zawh tawh loh hnu chauha kan kal chuan harsatna khur thim lehzual, kan duh hauh lohah min hnûk lut thei a ni.
Doctor-te’n 'zial zu tawh hauh suh' an tih te, 'zu in tawh reng reng suh, i in leh chuan i tlin tawh lo vang' an tih te, 'mawm leh thlum laka i insûm vek a ngai tawh' an tih fâlte kan nih phei chuan, chung chu râlkhêl dâr ri ring leh hmanhmawh a ni a, ngaihthah hauh loh atan a ṭha a ni.
2. THUROCHHIAH: India ramah hian tuna court case awm zawng zawng zingah thlahtute’n thuro an chhiah mumal loh vanga in leh ram buai case hi 20% vel a tling an ti; a tam hle mai. Kan Aizawl khawpuiah pawh in leh lo inchuh vanga buaina a tam em em a ni. Pi leh pu, nu leh paten hah thikûla an beih avanga an neih ro hlu tak tak–in leh lo chu an thih hmaa thuro an chhiah mumal loh avangin an tu leh an fate tan inṭhendarhna leh chhungkaw inhuattirtuah a chang ṭeuh tawh.
Chuvangin, nu leh pa, pi leh puten hei hi hriat a pawimawh. Kan dam lai, kan la harh fim lai ngei hian kan rote a changtu tura kan duh ngeite tan thurochiah siam a, ziak ngeia sem hi a finthlak hle. Tisual an tam tawh a, a tisualtute’n an thihsan daih tawh ṭhin avangin a tisualtu ber erawh buaina lakah fihlim mah se, a la damte tan erawh an thih veleh buaina a inṭan ṭhin. Eng tikah nge thlânah kan liam dawn kan hre si lo va, thurochhiah hi natna khuma rei tak mut hnu khera siam ai chuan, tar lutuk hma ngeia siam ngei tur a ni. Accident pawhin kan thi thei reng a ni si a.
Thurochhiah kan siam dawn a nih pawhin court-a kalpui tlak ngeia fiah leh chianga ziah tur a ni. Thurochhiahah chuan siam ni leh thla leh kum dah ngei tur a ni a, witness mi pahnih tal an awm tur a ni a, hming pawh an sign thlap tur a ni. A siam dan tak kan hre lo a nih pawhin a hre zawk emaw, ukilte emaw biakràwn a fuh hle ang.
“Mi fing chuan thil ṭha lo a hmu a, a biru ṭhin a, mi mâwl erawh chuan a tâwn ṭhin a, a tuar phah ṭhin,” (Thuf 27:12) tih hi a dik em em a ni.
- Zomawia Khiangte, Goshen Home, Biate