Written by
- Prof. C. Lalhriatpuia
Mualpui Bethel

Ringtu nun hi indo nun a ni em?



Phil 1: 29-30: Krista avanga amah in rin chauh ni lovin, amah avanga in tuar pawh phal a ni si a; indona, keimaha in hmuh ṭhin, tunah pawh keimahah a awm tih in hriat, chumi ngei chu in neih ve tak hi.

Mi ṭhenkhatte’n, “Mi tupawh kan pianthar chiah hian thlarau lam indonaah kan lut nghal a,” tiin a chunga Bible chang (Phil 1:30) khi an la chhuak ṭhin. Kan rin hma chuan Setana ta kan ni a, sual inhriatna pawh kan nei hleinem. Kan pianthar chiah hian keimahnia thlarau thianghlim chuan sual nih min hriattir thin a, keimahnia sual tih duhna la awm reng kha keimahnia thlarau thianghlim nen khan a indo ta a, tiin Rom 7:14-24 thu an chângthlan a. Chuta keimahnia thil pahnih awm chu kan vulh len zawk zawk (Thlarau thianghlim meuh pawh kan tihnun chawp ngai angin) a dingchang ṭhin tiin thiam takin an sawi ṭhin. Israel fate Kanan-a an luh kha tehkhinin, Josua’n Israel fate Kanan ram a hruai thlen hnu pawh khan indona a la tawp lo va, chutiang chiah chuan keini pawh thlarau lam indonaah kan lut chiah a ni an ti ṭhin. Hei hi, thu awihawm leh pawm nuam tak, ni mai awm a ni. Mahse, a dik chiah em tih Bible atangin in chhui dawn teh ang.

1. Philipi bung 1 thu hi ngun taka kan chhiar chuan, Paula hian Rome emaw, Ephesi khua emaw zawk, Lung In a tan laia a ziak nia ngaih a ni. Ringtute chu Isua ring tur chauh ni lovin, amah avanga tihduhdahna pawh tuar tur kan ni a, chhel takin i tuar zel ang u tiin a fuih a. Chang 30-a ‘Indona’ a tih hi Greek ṭawng chuan ‘agon’ tih a ni a, chumi awmzia chu–harsatna, inbeihna, intihsiak, intlansiak emaw sawina a ni a, mahni leh mahni inbeihna ni lovin, mi dang (opponent) nena inbeihna sawina a ni.

A chang hma lam leh a chang refer (Tirh 16:19-40) kan en chuan, heta ‘Indona’ a tih hi Juda-te nena an inkar a sawina a ni. Juda Kristiante khan Paula chanchin ṭha hril kha an haw em em a (serhtan a ṭul lo a tih avangin), tihbuai mai pawh ni lovin, tihduhdah bakah tihhlum hial an tum reng a ni tih kan hria. He lai thuah pawh hian Juda-te’n an hêk avanga tàn ina tàntir mek a ni a. Chutiang bawk chuan a chanchin ṭha ringtute pawh Juda-te laka tihduhdah leh nghaisak an tuar mek a, chhel taka chungte chu tuar chhuak tura a fuihna a ni. Mahni thlarau lam nuna indona sawina ni lovin, thlarau lam thua indona (chhandamna an sawi dan inang lo) avanga taksaa tihduhdahna (harsatna, egon) an tawrhna a ni zawk. Chuvangin, chhandamna chu Isua thihna leh thawlehna rin avanga chan a nih thu kan hril laiin, mi ṭhenkhatin, sabbath ni serh leh ei tur thil dang dang tih loh chuan chhandamna a chan theih loh an ti ang deuh hi a ni awm e. Thlarau lam thuah kan Indo mek reng a ni.

2. Hebrai 4:8-10 ah chuan, “Josua chuan anniho chu a chawlhtîr tawh si zawngin, chumi hnuah chuan ni dang thu chu a sawi lo vang. Chutichuan, Pathian mite tan chuan Chawlhnia chawlhna a la awm ta fo va. Tu pawh Pathian chawlhnaa luta châwl ve tawh chuan Pathian tih ang khan a hnathawhte chu a chawlhsan ve ṭhin,” tih kan hmu a.

He chângah hian piangtharte dinhmun leh Josua’n Kanan ram a luhpui kha tehkhin chi a ni lo tih kan hmu. Josua’n Kanan ram a luhpui khan an hmelma tam tak an la awm a, an do zel a ngai a, an hneh chawp zel a ngai a, an tihchimih theih loh avangin buaina an tawk fo ṭhin tih kan hria. Kanan-ah khan chawlhna tak tak a la awm lo tih a chianna chu, ‘Pathian mite tan chuan Chawlhnia chawlhna a la awm ta fo va,’ a tih khi.

A chunga kan hmuh ang khian, ‘Chawlhnia chawlhna’ a tih tak khi a pawimawh em em a ni. Kan pianthar hmain, thuhriltute’n Bible ziak angin, misual kan nih thu leh tumah Pathian tilawm thei kan awm loh thu te, chatuana thi tur kan nih thu leh chu sual tak chu kan sim loh chuan Vanram kan kai theih loh thu te min hrilh ṭhin a. Chu sual simna awm chhun chu Isua Krista rin hi a ni tih min hrilh a. Chu thu kan hriat chuan, thinlung taka Pathian hlauhna leh sim duhna kan nei thin (Pathian hnathawh duhin tihna). Sual sim duhin theihtawp kan chhuah a, mahse, kan ngaihtuahna sual a bo miau loh avangin Pathian hlauhna a reh thei miah lo.

Rom 7:24 thua, “Mi rethei ka va ni tehlul êm! He thihna taksa lakah hian tuin nge mi chhan chhuak ang?” tih hi mihring pianthar hma dinhmun chu a ni a–chawl thei miah lo nun hi. Amaherawhchu, Ezekiela 36:26-28-ziak anga Lalpa’n an thinlung sak thinlung thar, tisa anga nem (ama thlarauva a thuam) a pekte reng reng chuan Isua krawsa thihna rin avangin, an chakna leh duhna te chu khenbeh sak/lak bosak an lo ni a, Pathian chawlhna (Chawlhnia chawlhna tak tak)-ah an lut ve ta zawk thin a ni.

Mahni nun inhua a, felna duha thawkrim te, Lal Isua’n, “Ka hnenah lo kal ula, keiman ka chawlhtir ang che u,” (Mt 11:28-29) tih changtute hi ‘chawlhnaa châwlte’ chu an ni. Helai thu hi kan hriata kan chan loh chuan, chawlhnaa luh dan kawng reng reng a awm lo va, kan dam chhungin sual leh ṭha indo reng nun, chawlhni hmel hmu lovin kan hun kan hmang liam dawn a, a rapthlak em em a ni.

Chuvangin, piantharna dik takah chuan indo nun a châwl a, thlarau lam ṭhatna tinrengin Pathianin a kaihruai tawh thin a ni. Phil 4:7 thu ang hian, chu thinlung thar chu Isua Kristaa ven a nih tawh avangin sualin a nung thei tawh lo va (Jn 3:9), khawvel thilte chu ropui taka hneha ngamtu an lo ni ta zawk thin a ni (Rom 8:35-39). Ringtu nun indo nei reng reng chuan hneh tawh tih a awm thei lo va, hmasawnna tak tak a awm thei lo va, a hahthlak em em a ni. He leiah pawh hian a nih thin hi. Hnehtu zawk an awm tawh chuan indona hi a tawp tawh ṭhin a, a hnehtu zawk duh dan angin inremna an ziak ṭhin. An la indo chhung chuan hnehtu zawk an la awm lo tihna a ni.

Tin, indona ram reng reng hi ram nuam, ram ralmuang a ni ngai lo va, tuman tlawh pawh an chak ngai lo; ram ralmuangah zel a ni awm ve an châk ṭhin. Chutiang chiah chuan thlarau nunah pawh a ni; sual hnehtu nun neitu (thinlung thar, Pathian pek neitu) chu nun ralmuang neitu a ni a, amahah tlukna a awm ve lo (Jn 5:4). Pathian thil tum thlarau raha nunna chu a ni.

Chu chawlhnaah chuan thlamuanna dik tak, Pathian thlamuanna a awm a, chu chu chatuan daih a ni a (thla 3- 4 vel daih lek a ni lo). Chu chawlhnaa chawl vete chu piangthar (thlarauva piang nawn)-te chu an ni. Chu chu ka chang ve tawh em tih inzawt ila, kan la chang ve lo a nih chuan hun ṭha kan la neih lai hian Lalpa i dil mawlh mawlh ang u.

Lalpa’n a thu malsawm rawh se. Amen.

- Prof. C. Lalhriatpuia, Mualpui Bethel