Ngaihdan nghet nei burho hi...

Engkimah hian hmasawnna kawng kan zawh ṭheuh a, chhungkua, khaw­tlangah, kohhran leh ram pum ang pawhin hmasawnna kawng kan zawh zel a, hmasawnna khalh ngiltu ber rilru puthmang erawh a pawimawh viau. Mihring rilru hi a dik a ngai, hmasawnna hmu reng si, mahni ngaihdan, pawl ngaihdan tia nei nghet bur ho, tawlh sawn duh miah lo ho hian hmasawnna kawng an zawh chak lo duh khawp nia. 

Ngaihdan sawhsawn duh miah lo, “Hei hi chu kan lo tih dan, kan lo kalphung a ni” ti ho hi an ngaihtuah awm hle a, an hnuaia thu zawm ṭha ho tan chuan a nuam viau thei a, dinhmun ngaia din reng rikngawt, kalphung hi i sawhsawn ve ang u tih rilru pu tan chuan rilru a chep duh viau ta ve ang. 

Ke pen ngam a hun: Miin ram a hmangaih tak zet chuan kalphung pangngaia kal chhet chhet ringawt hi chu rilru a pik mup mup mai a ni. Mipui hmaah kan politician-te an rawn in zuar a, thutiam an rawn nei ṭhin. Thutiam tihhlawhtling chu kan rilru a hmin deuh a, an thutiam tihhlawhtlin karah hian kan ram han thlir ila, ramin a ṭhatpui teh chiam hi a awm lem lo niin a lang. Kan ram intodelhna tur mamawh lian phuhrukna hmuh tur hi a la tlem lutuk tlat; a eng hna ber hi nge maw an thawh tih hi rilrua zawhna lian tak awm chu a ni. Ram rotling hna hmuh tur a vang em em mai si lai hi a mangan thlak a ni. 

Mipui pawh hi kan lungawi hma lutuk a, party mi leh sa tam tak an lo awm si a, heng party mi leh sa tam tak hi chu sawrkarna an chan chuan engtin nge ka hlawk ve ang tih ngaihtuah ringawt hi an rilru a riak ber chu a ni. Duhsakho hi hna an han pe a, hna chu an thawk ve ngei mai a, mipui chhawr theih tur hmasawnna chu a ni lo deuh ṭhin niin a lang. Party-a an lo hahna man an inpe mai ni awm tak a ni. Hengah ringawt pawh hian sum engzat tak kal ang maw? Hmasawnna tel lo induhsakna ringawtah hian sum tam tak a luangral ngei ang. 

Mi pakhat chuan hna a dil ve a, a diltu-pa hi chu party mi leh sa pawh ni lo ni awm tak a ni. Thuneitu-in a lo chhanna chu “E i hna dil hi chu ka pe thei lo che, kan party mi leh sa, thawkrim tam tak an awm a, chungho chu pek phawt an ngai” tiin a lo chhang e an ti. Party mi leh sa chu duhsak an phu e, hetiang zela duhsak kan nei reng a nih dawn chuan hmasawnna tak tak hmuh hun tur a va hla dawn em? Kalphung thlak a ngai kan ti a, a har em em si a nih hi. Party tin hian mahni thutiamah rilru nghet bur kan nei ṭhin a, thil ṭha pawh kan hria a, mahni ṭanghma haina thinlung hi kan paih bo a nih lo chuan engtikah mah ram ropui kan in thlen dawn lo. 

Politician-te chauh an ni lo, mipui lam zawk hi kan rilru a dik a ngai a, mithiam eng ang pawh nise, rilru dik lo, hmasialna rilru pu kan neih tam chhung chu kan ram hian mi ramte entawn tlak kan nei ngai lo vang. Hruaitu nih a, thiltithei nih hi kan chak em em a, mahni ṭanghma sialin kan ngiahtuahna kan seng a, dik lo taka nung siin intihzahawm kan tum si a, heng zawng zawng han ngaihtuah phei chuan rilru hi a na vawng vawng ṭhin. Kan harh thei der si lo. Kristian intite zingah dawt sawi kan tam lutuk: Kohhrana rawngbawltu kan ni emaw ram hruaitu kan ni emaw kristian kan inti vek a, dawt sawi hi kan va han hreh lo tak em! A bik takin ram rawngbawltu intite zingah hian kan tam zual. Ram rawngbawltu intite zingah hian kohhran rawngbawltu puipa-te pawh kan inrawlh nuk a, Pathian mi hman pawh tam tak an awm a ni. 

Chu Pathian ram aṭang chuan ram siamṭhat tumin Pathian thu nen an han zuang lut a, an zuanluhna khawvel insiamṭhatna tia an vei em em-ah chuan an han awm tak tak chu Pathian duhdan lo zawngin nun an lo hmang ta tak tak a, engkim mai hi a inchawhpawlh ta nuaih mai ṭhin a ni. Pathian chu sawi loh, an bula lo chetla rengte chuan an nunzia an lo hmuh hmaih si lo. Thuneihna an chan dawn phawt chuan dawt sawi an pawisa reng reng lo nia mawle. 

Ringtu intite zingah hian dawt sawi hreh lo kan tam lutuk hi a pawi em em a ni. Pathian ringtu, piangthar ṭha chuan dawt a sawi thei lo a ni. Chuvangin, ram rorelnaa kan hotute hian dawt sawi an hreh lo ṭhin hi pawi tak a ni. A pawi tak zet zet, kan fate pawhin dawt sawi hmangin nu leh pate min bum zel mai ang. Dawt hmanga hausak kan tum chuan a dik lo vang, dawt sawi hmanga mi zahawm anga kan awm chuan a dik lo ang - zahawmna dik a ni ngai lo. 

Dawt sawi hi i bansan mawlh teh ang u. Pathian thu chuan, Thima awm siin “Amah ka pawl” kan tih chuan dawt kan sawi a ni. Thutak pawh chu kan zawm lo. (I John. 1:6). Pathian duhdan zawng hre reng si a, nun tak taka zawm duh chuang si lo, Pathian thu sawi reng tho si-te hi thiama awmte chu an ni. Heng mite hi rintlak an ni lo. 

Ngaihdan sawhsawn duh loh hi hmasawnna daltu a ni: Hmasawnna daltu a ni tih pawh hre reng, thurawn ṭha tak hmu a, kaldan phung pangngai aia tha zawk pawh “ Hei chu kan tihdan phung a ni lo” tia ṭang tlatho hi mi tam tak hmuh tur an la awm a, thil ṭha lo tak a ni; ngaihdan zim tak nei, hmasawn daltu an ni. Pathian awm pawh ring lo hi mi engemawzat an awm a, hengho hi ‘Atheist’ an ti. Hengho hian Pathian awm hi an ring lo va, khawvelah hian thiltithei bik an awm an ring lo tawp mai a ni. An ngaihdan leh hmuh dan hi an ring nghet bur. Chutiang bawkin ‘Agnostic’ te pawh hi ngaihdan nghet nei bur, sawhsawn thei miah lo an ni. Pathian a awm leh awm loh a hriat theih loh a, hriat ngaihna pawh a awm lo an ti. 

Politics tual zawlah te, Kohhran leh khawtlangah te, In chhungkhur enkawlna thleng hian ngaihdan nghet tak nei, siamṭhat ngai hi kan awm a, khawvel dangah pawh an awm. Heta ngaihdan nghet nei bur kan tih hi a zawng zawngin an ṭha lo kan ti a ni lo. Kalphung ṭha lo, siamṭhat ngai a lo awm a, insiamṭhatna lam hawi duh lote hi kan sawisel a ni. Kan kal dan phung ṭha lem lo tak “Kan kaldan phung a ni a, a ngaiin kal ang” tih hi chu eng kawngah pawh hmasawn lohna lian tak a tling. 

Zoram hian kalphung thar thlak danglam kan mamawh. Ram rotling tur hi kan va nghakhlel tak em! Kan ram zimte kawngpui enkawl ṭha thei pawh kan awm lo, kan mamawh em em electric engah pawh kan la intodelh si lo. Ei leh barah lah kan la intodelh bawk si lo, hman leh tuna min hruaitu politician ram hmangaihho ṭawngkam lah hmasawn thei lovin a la ding reng mai bawk si; a pawt dingtu lah anmahni tho hi an ni. 

Hmasawnna dal ngaihdan ṭha lo nei nghet bur hruaitu kan neih chhung chuan kan ram hi thu ngai-ah kan phun kum khua tawh mai ang. Kohhran pawh pawh siamṭhat a ngai. Thil ṭha zawk turah pawh sawhsawn theih loh ngaihdan 

ṭha tia vuan nghet tlattute hi hmasawnna daltute an ni. 

- R.Zomawia, ITI