Party politics leh election thutiam
Inthlanna a awm apiangin political party-te chuan manifesto ṭha tak tak neiin, mipuite hnenah thu an intiam ṭhin. Sawrkar an siam hnuah erawh an thutiamte hlen loh leh, an manifesto anga kal lohte a tam ṭhin. An thutiamte an hlen loh emaw, an manifesto anga an kal loh emaw pawhin chhuanlam an nei zel. A chhan chu thuneihna an kutah a awm tawh avangin, mipuite chuan eng zat pawh sawi ila, maimitchhingin an duh dan angin an kal tho tho a ni. Thuneihna an chan hnuah chuan an thutiamte leh manifesto-te an hlen loh pawhin thil zahthlakah an la lo, chhuanlam an nei zel.
Kan Mizoram sawrkar hrawn mek pawh hi ‘Kalphung Thar, Mipui Sawrkar’, ‘Ram rorelnaa Pathian ram tundin’ tih slogan nei, good governance thutiam leh corruption dona platform aṭanga thlan tlin an ni a. An thiltum ṭha leh an kalphung thar turte chu manifesto-ah an ziak tlar a, ram hmangaihtute tan beiseina a thar leh a ni. An manifesto-te chu mipui hmuh leh hriat theih turin an tlangzarh vek tawh avangin sawi nawn kher ngai lo-ah dah ila.
Thil ṭha tih tam tak an nei ngei a, a lawmawm hle. Chutihrual chuan, ram hnuk khawih theih thil ṭhenkhatah erawh chuan sawrkar hmasate ai khan chuti chiama an ṭhat zawkna leh an chak zawkna awmin a lang lo. Hei vang tak hian a ni ang, ram veitu tam takte’n sawrkar hmasate leh kan sawrkar hrawn mek hi an inang vek an tih fo hi a awmna chen a awm. Revd. Dr. Chuauṭhuama Pachuau kha la dam ni se, thiltihah ni lovin, thusawia ‘distinction mark’ hmu tharte an awm leh tawh mahna. ADC-te pawhin inthlan lai chuan thutiam ṭha tak tak an nei, mahse, an thutiamte an hlen loh leh an thutiam anga an kal loh thil a tam ve a ni.
Sawrkar thar a pianin sawrkar hmasate nena tehkhin chu thil kal dan tur chu a ni ngei a. Chutihrualin, sawrkar hmasate nena tehkhin ai chuan, tehna dik zawk chu election campaign laia an thusawi leh an thutiamte an hlen em tih hi a ni. Sawi tawh angin, kan sawrkar thar hi election campaign laia an thusawi leh an thutiam chu ‘utopian’ Mizoram deuhthaw a ni. Nimahsela, an thusawi leh an thutiam ang chuan an lo ni bik loh tih hi mipui, a bik takin neutral-te, hmuh dan a ni ṭan. An party mi leh sate ngaihdan leh hmuh dan erawh chu a dang mai thei.
Mipuite pawhin kan lo beisei sang lutuk pawh a nih mahna. Political party-te’n eng party pawh ni rawh se, election campaign laia utopian Mizoram deuhthaw min dinpui thei tur anga an thusawi leh an thutiamte kan ring mai ṭhin hi, ni e, mipuite kan fin tawk lohna chu a ni. Chuvangin, election campaign laia political party-te thusawi leh thutiamte chu ring tur leh ring loh turte i thliar hrang thiam tawh ang u. Chuti lo zawng beidawnna ah kan lut palh ang e.
Sum sem emaw, sum sem lam kaihhnawih eng policy emaw tiamtu party phei chu ring loh leh vote loh a ṭha ber. Miretheite hman tangkawlhna (exploitation) a nihna lai a awm. Mi tinin sum hi an ngaina hlawm khawp mai a, chu chu politician-te chuan an tlin theihna tûrin an hmang ṭangkai ṭhin. Ram changkang ber leh hausak berah ngaih USA pawh an bang lo. An incumbent President chuan House of Representatives leh Senate mid-term election-ah anmahni party an tlin loh chuan impeach a hlau lutuk emaw ni dawn, anmahni party an tlin chuan an ramah puitling zawng zawngte chu US dollar 5,000 ṭheuh pek tûr thu tun hnaiah khan a tiam hmiah mai. Puitling zawng zawngin USD 5,000 ṭheuh dawng tûr chuan USD 1.35 trillion (tluklehdingawn 135) vel sem a ngai dawn tihna a ni a. India pawisa chuan crore 12,91,54,500 vel sem a ngai dawn tihna a ni (@ the exchange rate of ₹95.67 per USD). A tûrû bûrû hle! Anmahni party an tlin pawhin, he thutiam hi President-in a hlen thei ang tih USA-a mi thiamte chuan an ring lo. 1 Timothea 6:10-a, “Tangka sum ngainat hi sual tinrêng bul a ni si a; chu chu ṭhenkhatten an awt a, rinna chu an kal bosan a, anmahni leh anmahni lungngaihna tam takin an intina ta a ni,” tih thu kan hmuh angin, tangka sum ngainatna avânga an Kristianna phatsan lohtu engzat tak nge Kristian tamna USA-ah awm ang maw?
Political party-te pawhin hlen theih loh turte chu tiam tawh hlawm loh se la. “Dikna leh rinawmna nunpuiin kan theihna zawng zawng kan chhuah ang a, ram leh mipui tan thil ṭha leh thil pawimawh te tih kan tum ang,” tiin khaikhawm vek mai s ela. An nun hlui leh tuna an nunah dikna leh rimawmna an nei em tih kan en ang a, ring tur leh ring loh tur chu mipui pawhin kan hria mai ang. Thutiam an neih a nih erawh chuan hlen ngei tum se la, mipui rin an kai ang. Thutiam hlen chu Pathian thu zirtirna pawh a ni.
Engkimah famkim vek tura beisei chi a ni lo tih chu mipui pawhin hriain kan pawm a ni. Chutihrual chuan, ram hruaitute’n an tih theih tur an tih loh tam tak awm erawh hi chu, dâwta mipui bum an tum a ni loh chuan, mipui tham lohna a nihna lai a awm. Entir nan, kawngpui ṭha leh tlo siam tura election campaign laia kan sawrkar hrawn mek thuthiam kha, hlen theih tur thutiam a ni. Chuvangin, mipui pawhin an lak aṭangin kan beiseina a sang hle. Mahse, kawng chhiain kum thum min hmanpui chu a ni tawh mai a; eirukna vang a ni loh chuan, a tih dan tur an hriat loh vang a ni ang.
Chutiang chu sawrkar dinhmun a ni si chuan, an term tawpna tur kum hnih la awm rih chhung pawh hian, kawng ṭha leh tlo an siam thei a rinawm lo. I wish I’d be proven wrong. Ni e, an term tawpna tur kum hnih an neih chhung hian kawng ṭha leh tlo chu an siam thei ta a, he article ziaktu hi hmuh dik loh leh sawi dik lo nia ka lo lang chuan, inngaihtlawm tak leh lawm takin, “Ka lo hmuh sual e,” ka tih leh mai ang.
A tawpah chuan, kan sawrkar thar hian kum thum ram an hruai chhûng hian an sawi leh an thutiamte an tihlawhtling theih loh tam tak awm mah se, an term an hmang zo rih lo. Chuvangin he article ziaktu chuan, “an in ang vek” (all the same) tih mai chu ka la phal chiah lo. An thusawi leh an thutiam tihhlawhtlin theih tur ṭha tak takte an tihlawhtlinna tur kum hnih an la nei. Politics-ah chuan kum hnih chu rei tak a ni. An duh a, an tum a nih phawt chuan, an tihlawhtling thei em em ang. Sum lama harsatna vang a ni chuan, sum pek theitu Central Sawrkar nen thawkhona ṭha zawng sela, ramin a ṭhatpui zawk ngei ang. Chuvangin, ṭawngṭaina nen beiseiin, en chhin rih phawt ila, thu dik an sawi em, thil dik leh ṭha an ti em, tihte kan hriat chian loh leh kan hmuh tam loh pawhin, hmalam hun atan ring ngam thlang zawk ila, the benefit of the doubt i pe rih phawt ang u.
A pêk loh pui pea insawia uangthuang chu, ruahtui pai lo chhûm leh thli ang a ni.
Thufingte 25.14
Pathian hnêna thu i tiam chuan ngaihthah suh; mi â chu a lâwm si lo. I tiam chu hlen ngei rawh. Thu tiama hlen si loh ai chuan tiam loh law law i tân a ṭha zâwk. I kâ chuan tihsualtîr che suh se; vântirhkoh hmaah pawh, “Tiam sual palh a nih kha,” ti hek suh. Eng atân nge i âwkâ chhuakah Pathian a thinur ang a, i kutchhuak thilte a tihboral ang le? Mumang a tam poh leh thu lawi lo a tam a ni si a. Pathian chu ṭih zâwk rawh.
Thuhriltu 5.4-7
In thusawi chu ‘a ni’ chu ni, ‘a ni lo’ chu ni lo ni mai rawh se; chûng aia chuang aliam chu sual laka chhuak a ni.
Mathaia 5.37
- Laiu Fachhai