Written by
- Hausanga Hauzel

MIZOTE U, RUIHHLO DOIN AU VAK VAK RAWH U

Ruihhlo kan tih hi kum 1980 bawr velah khan Mizoramah a rawn lut ṭan a, Mi neinung fate rawn bitumin, nun hlimna thuruk niawm taka inlan-in a rawn chhimbu dawi a, kan mi hausa fate chuan intithei takin ruihhlo chu an ti ta a, an meng si chiai a, thawveng leh enghelh nei awm lo takin an awm a. Chu chu awt-in rawlthar leh ṭhalaite chuan an intihhmuh ta sup sup mai a ni. Chutichuan, mi tam tak a dawi a a, A tel loa awm theih loin a zuna uai an tam ta em em mai a. Nimahsela, nun hlimna reng reng a lo ni awkawng lo mai, hmelma hlauhawm lutuk mihringte tichhe vek theitu a lo ni reng si a. Mizote hian ruihhlo hlauhawmzia leh lo hmachhawn dan tur kan lo inzirtir lawk si lova, tlang hrileng ang maiin ruihhlo chuan kan ram a fan chhuk rang kher mai. He ruihhlo hian kan khawlaiahte chuan ngampa takin a leng vel a, in tinah lutin a seh theih theih chu a seh ta mawlh mawlh mai zel a ni, Kan ṭhalai tam tak nunna a la ta mai a, mi tam tak a hliam a, eng mah tithei loin an awm nghek nghuk mai bawk a. Nu leh pa tam tak ṭapin an rum vawng vawng a, Puitu tur zawngin an van ruai ruai ta mai a ni. Mizo mipuite chan chuan Maian chan pawh a tluk ta lo kan ti thei awm e.

He hmelma chimawm tak hian kum eng emaw zat chu Mizoram hi min chenchilh tawh a, Mahni seh seh mualah Kohhran leh mi ṭhahnemngaiten an theih tawkin do ṭhin mah sela, kiam lam pan loin zual lam a pan zel mai si a, Mi tam takin ruihhlo chu sumdawn nan hmangin, hausak phah nante an hmang ta hial a nih hi. Mi hausa ngaisang Mizote chuan, eng anga hausa nge tih pawh ngaihtuah hek lo i, mi hausa apiang chu kan pak huam huam zel mai si a, Chuvangin, ruihhlo hmangin kan hnam hi min suat mang mai ang tih hlauhawm khawpin min sawp ta mai a ni. Sawrkar kal tate lah khan beihlet leh han do chu sawi loh, mit a siai khum emaw tih mai turin an awm tlat a. Sawrkar tel lo chuan kohhran leh tlawmngai pawlte pawhin eng vak mah a tih tak tak theih si lo va.

Chuvangin Mizoram chu ruihhlo tawlh rukna kawng lun ber kan ni ta hial mai awm e, tih mai tur kan ni hial a. Sawrkar chuan ruihhlo hi a hming chuan a man ve ṭhin tak na a, heng a man sakte hian hremna mumal tak pawh an tuar kan hre bawk hek lo, rei loteah zalen takin khawlai an leng leh mai ṭhin a ni. Thil sual tihmel leh inthiam lo hmel pawh an pu eih lo va. Kan khawtlangah leh kohhranah an tlatlum phian zel mai si nen, Hengte vang hian, ruihhlo chu a hlawm hlawmin a rawn lut ta ruih ruih mai a, kan ram zimteah hian a kilkhawr ber thlengin min fan chhuak ta vek a nih hi. Nimahsela, Pathianin kan hnam boral chu a phal lo a ni chek ang chu, ZPM Party a rawn sawrkar ta hlauh a, tunah chuan Mizote tan beiseina kawl a rawn eng leh ta e. Sawrkar chu pa ber chanchangin kohhran leh tlawmngai pawlte thawhpuiin ruihhlo do beihpui an han thlak ta a, India ram State zinga ruihhlo do nasa ber kan ni hial ta a ni. A va ropuiin a va lawmaw tak em.

Tunah hian han hawi vel teh, kan ram dung leh vanga ruihhlo zalen taka leng vel ṭhin kha, tawm himna tur zawngin a vir buai ta hle mai. Tanrual hi chakna a ni kan tih ṭhin kha, lungrual taka hma kan lak zel chuan Mizoram aṭangin ruihhlo hi kan umbo ni a la awm ngei ang le, Chuvangin, kan ṭhalai tam tak an nih tur ang ni thei lova siamtu leh dinhmun chhe taka dahtu, ṭah leh rumna hmuna kan ram siamtu hi kan ram hmelma lian ber a nih hi. A te ber aṭanga a lian ber thlengin thapui thawin ruihhlo do beihpui i thlak zel ang u. Tlang tin mual tina awm Mizote u, ngawi renga awm mai mai loin ring tak takin, au tuar tuar ula, Ruihhlo ṭhat lohzia hi nasa takin puang chhuak rawh u. Ruihhlo nun titawitu, Tlan san rawh, Ruihhlo tel lovin, Kan hlim thei, Ruihhlo laka fihlim hi, Hlimna a ni, tiin, kawngpuiahte chhuak khawmin kawng zawh ula, Mizote u, ruihhlo doin au vak vak rawh u.

(He article hi October ni 2 2026-a Ruihhlo do kawng zawh tur puala ka ziah a ni e.)

- Hausanga Hauzel