Written by
- Prof. Malsawmliana

YMA tana mi hlu C. Vulluaia

Rambuai avanga YMA-in hun thim a tawh hnua YMA din thar a nih theihna atana ngaihtuahna sengtu leh Central YMA-in pisa mumal a neih theihna tura sûlsutu C. Vulluaia chuan Khuangchawi Thla ni khat ni khan min her liam san ta. YMA khawvel a ngui ruai a ni ber e.

Pu C. Vulluaia hian kawng hrang hrangin Mizo mipuite hmelhriat a hlawh a, politics-ah phei chuan ṭum thum lai MLA a lo nih tawh bakah, minister hial a lo ni tawh bawk a. Mizote zinga solfa thiam hmasa, Zosap hnuaia zir leh College of Music London-in certificate a pek a ni a, Mizo zaipawl chanchinah sulhnu langsar a hnutchhiah. Chanchinbumi a ni a, dan hremi a ni bawk. Mizote hmasawnna tur hian a phak tawkah ngaihtuahna a seng nasa a, hnam tan pa chhuanawm takte zinga mi a ni.

Kum 1965-1968 chhung khan Mizoram buai avangin Central YMA pawh a kal hlei thei lo va, member pum huap inkhawmpui (General Conference) pawh an nei hlei thei lo va, hruaitu pawh inthlan theih a ni lo bawk nen. Hemi kum 4 chhung hian hruaitu ngaite’n an hruai tluan ta a. Kum 1969-ah hruaitu thlan ṭhat a ni a, Pu C. Vulluaia chu Finance Secretary atan thlan a ni. Anni hunah pawh rambuai avangin duh angin thil a kal tluang thei bik lo nge ni, kum 1969–1971 chhung hian hruaitu ngaite’n an hruai tluan leh bawk.

YMA hi mimal emawin an duh anga an kaihhruai pawl a ni lo va, huhovin a kaihhruai pawl a ni a. Thu ngaihtuah tur reng reng hi Committee-in a ngaihtuah a, an rel ang angin YMA chu a kal mai ṭhin. Tun ṭuma Pu C. Vulluaia’n YMA tana a lo beih ve tawhnate tarlan kan tumah pawh hian hruaitute’n an rel ang zela hma a lakna leh YMA tana mimalin ngaihtuahna a lo sen tawhnate tarlan kan tum dawn a ni.

Central YMA-in pisa nghet a neihna tura sûlsutu:

A hma lam aṭang tawhin YMA General Conference-ah YMA pisa nghet neih an lo rel tawh ṭhin a, a hlawhtling hlei thei lo va. Kum 1972 Conference-ah chuan pisa nghet leh thawktu nghet neih an rel leh a. Hetihlai hian Pu C. Vulluaia hi Assistant Secretary a lo ni tawh a, Nehru Yuvak Kendra (NYK)-ah Youth Coordinator hna a chelh mek bawk. NYK hian Aizawl Theatre Hall (tuna Vanapa Hall) chungah office an nei a, an hotupa CYMA Assistant Secretary a lo ni bawk nen, remchang deuhin NYK office-a pindan pakhat chu Central YMA pisa atan a ruahman ta a. Tichuan, Central YMA-in pisa nghet a neih ve theih phah ta a ni. Chu mai ni lovin, Pu Vula hian hun eng emaw chen chu CYMA pisa-a thawktu hlawh chanve a tum sak nghe nghe a ni. CYMA pisaa thawktu nghet atan Pu H. Zoliana lak a ni a, May 1973-ah a thawk ṭan a ni.

Theatre Hall-a NYK office behchhana kum 4 vel lai an awm hnuin vanduaithlak takin May 17, 1977-ah thliin an office chu a nuai chhia a. MacDonald Hill-a Pu Lalchungnunga inah NYK office chu an sawn a, CYMA pisa pawh a keng tel ta zel a. Hemi hnuah Vanapa Hall hnuaiah insawn lehin, April 4, 1992 khan tuna Central YMA Office, Tuikhuahtlangah hian sawn a ni ta a ni.

YMA history ziaktu Pu C. Vanlallawma chuan heti hian a ziak a, “Hetia office a nei hi YMA chuan a hahpui lem lo. Sorkar lamah Pu C. Vulluaia’n ṭan a la a, Central sorkar Social Welfare Department aṭangin pisa enkawlna tur a hai chhuak a, 1974 aṭanga 1984 thleng khan Central sorkarin a rawn enkawl a. Kum 1985 aṭanga tun thleng (1996) hian Mizoram sorkarin YMA pisa hi a enkawl ve ta thung a ni. Thawktute hlawh chungchangah sorkar puihna avangin YMA ko a zâng deuh ngei a, pisa sak lai erawh hi chu YMA-in a hahpui hle,” tiin (YMA History 1935-1996, p.57).

YMA-in pisa nghet a neih hnuah thawktute kha ‘YMA worker’ tih an ni a. Sawrkar hna hming LDA/LDC han tih ve mai awm tak kha a ni a, mahse, Zoram puma YMA member singthum chuang zet tana thawktu tur a nih avangin “’YMA Worker’ tih kha a mawi kan ti a, kan hmang zui ta a ni, a ti.

YMA Chanchinbu bul ṭantu

Tun hmain YMA hian a hranpain chanchinbu a nei lem lo va; Kristian Tlangau-ah te, MZP Chanchinbuah te leh mimal chanchinbuah te a bet ve mai ṭhin a. Hetianga mi dang chanchinbua beh reng hi a lo remchang reng thei bik lo va, kum 1971-a YMA General Conference chuan YMA Chanchinbu chhuah an rel a. General Cnference rorel bawhzui chuan Central Executive Committee chuan ruahmanna siam turin One Man Commission a din a, Pu C. Vulluaia an ruat a ni.

One Man Commission – Pu C Vulluaia ruahmanna siam chu:

i) Chanchinbu chu October 1973 aṭangin chhuah ni se.

ii) Khawl – press-a chhut ngei ni se.

iii) A hmingah ‘YMA Chanchinbu’ tih ni se.

iv) Pu C. Vulluaia leh Pu H. Zoliana’n bul tum se.

v) Thla tin chhuah nise

He a ruahmanna hi August 25, 1973-a CEC ṭhukhawm chuan a pawm a, chumi ang chuan October 1973 aṭangin YMA Chanchinbu chu chhuah a ni ta a. Amah C. Vulluaia chu Editor hmasa ber a ni a, kum 1976 December thleng Editor-ah a ṭang a ni. Hetihlai hian Central YMA-ah General Secretary a ni bawk. Tun thlengin YMA Chanchinbu hi thla tinin a la chhuak ta zel a, a ruahmanna siam anga kal a nih avangin a hming ‘YMA Chanchinbu’ pawh hi ama phuah tih tur a ni ngei ang.

YMA Life Member 2-na

Kum 1973 June thlaah YMA Life Member nih theihna dan siam thar a ni a, Life Membership fee pawh Rs. 25 bituk a ni. A thih nía a chanchin an ziahnaah Pu Vula hi ‘YMA Life Member rawt chhuaktu’ tiin ziak a ni a. An rel kuma YMA General Conference-a an khuallian Pu PB Nikhuma, Minister chu Life Member hmasa ber an nih tir a, June 11, 1973-ah ziah luh a ni a, Pu C. Vulluaia hi a pahnihna niin, ni 20.06.1973-ah a inziak lut a ni.

Man a tâwk

Rambuai lai a nih avangin mipuite lakah sipaite an inluling nasa ṭhin a, pawisawilo kutthlak chingte pawh an awm bawk a. Ni 18.10.1974 zanah Pu C. Vulluaia, Central YMA General Secretary chu a chenna inah man a ni a, ani bakah hian mi dangte pawh an man bawk a. A tukah an chhuah leh mai thung a. Mahse, hetianga mipui tithlabâr zawnga chêtna duh lohna leh an mi mante chhuah tura ngenna atan Central YMA, MZP leh AMSF ten Joint Meeting an nei a, ni 23.11.1974-ah Aizawl khawpui chhungah kawng an zawh a. Central YMA President Pu Lalnuntluanga’n Prime Minister hnenah lehkha a thawn nghe nghe a ni (C. Lalropuia, YMA Chanchin, 1985, pp.54-55).

Sub-Hqrs YMA, Lunglei dinna kawngah

Central YMA Committee-in a rel angin Lungleiah Sub-Hqrs YMA din dan tur ngaihtuahin Pu C. Vulluaia chu General Secretary a nih angin November 22, 1973-ah an tir phei a. Hemi ṭum hian adhoc-in Sub Hqrs YMA chu an din ta a, hruaitute pawh an inruat nghal bawk a. A kum leh YMA Day–June 15, 1974-ah Sub-Hqrs YMA, Lunglei chu hawn a ni ta a; a hawnnaah pawh hian Central YMA aṭangin amah bawk a va tel leh nghe nghe a ni.

YMA emblem chungchang

Pu C Vulluaia vuinaa a chanchin ziahnaah, “YMA emblem hi a kutchhuak a ni a, Central YMA hmun humhalhtu leh ramri kham feltu,” tiin ziak a ni a. Kum 1972-ah YMA emblem atan rawtna khawn a ni a, lawmman atan Rs. 300 an phal bawk a. Mi eng emaw zatin an duang a, engineer-te pawh duang ve turin an sawm hial a. Pu Vula chuan, “A tawpah chuan duty-a ka zin, Serchhip khuaah tuna kan nu ni ta te inah ka châm muang a. Chutah chuan emblem tuna kan hman tâk hi ka thai chhuak ta a ni,” tiin a sawi (C. Vulluaia, YMA leh Kei, YMA Chanchinbu Ruby Jubilee Souvenir, 2013).

A bik takin Central YMA-ah chuan General Secretary hi office hmun ṭhu leh lehkha lut leh chhuak te, inrelbawlna kawng engkima a khaipa an ni zel a. Pu Vula pawh hi ngaihtuahna sêng mi a ni a, YMA inrelbawlnaah pawh hian langsar lem lovah pawh hnûhma a nei nualin a rinawm.

Pu C. Vulluaia hian Central YMA office bearer mawhphurhna kum 9 lai (Finance Secretary 1969-1971, Assistant Secretary 1972-1973, General Secretary 1973-1977) a chelh chhung hian YMA kaltlanga ram leh hnam rawngbawlna kawngah a theihtawp takmeuh a chhuah a. Khatihlaia hruaitu a nihpuite nen an thawhhona a ṭha bawk a, inlungrual takin rambuai avanga YMA chau tawh chu din thar leh hna an thawk a ni. Mimal anga YMA tana a thawh hi sawi tur tam tak a awm a, a hruaitu nihpui tuna la damte pawhin sawi tur an nei tam ngawt ang.

YMA tana mi hlu, kawng tam taka YMA tana sûlsutu Pu C. Vulluaia kan hre reng ang a, a hmingah YMA a dai tawh lo vang.

Heng thu tawi hmang hian YMA tana sûlsutu Pu C. Vulluaia hi ka’n han thlah ang e.

- Prof. Malsawmliana