KAN HIM TA LO

‘Ralmuanna hmun reng hi a awm lo, Lalpa hnên kan thlen hma hi zawng,’ tih hla kan sak ṭhin ang maiin, hmelma lakah kan him viau laiin, kan Mizopuite laka erawh kan him zo ta lo. In beih rawnna, tualthihna kil tina a thleng chamchi ta mai hian, a ram pum huapa kan buaipui ṭhin Kristian chhungkaw din, tih chu kan hlawhchhamzia alang leh ṭhin. Mahse, kan buaipui nasat zual zel chu a ngai si.

Sual kan do a, sual lo kan awm si lo. Mi fel leh ṭha ni tûrin mi fate nih a ngai a, kan chhungkua rel fel hmasa lovin, rawngbawlna kan kalpui a. “Kei leh ka chhungte erawh hi zawngin, Lalpa rawng a ni kan bâwl dawn ni,” tih thu ziak lah kan hnar tlukin kan vawng a, a taka nunpui erawh vàr lam arsi ang pharh kan ni. Kan ram hi suam hmang pûkah a chang zo ta.

Beiseina thâmral leh ṭhin kan politician-te hian dâwta eizawn tumna rilru min puttir zo tawh a. A thuin ram an hmangaih a, mipui hriatah a langin sumin sual an do a, thu dik phena biru chung hian kan ram hi kan siam ṭha ngai lo vang.

Khawvel tiralkheltu Covid-19 lên lai kha kan ram dinhmun ṭhat lai ber a ni ang. Sumdawnna hmunpui zawng zawng khâr a ni a, thlawhna ṭumhmun leh khawpui thawm ri a reh ṭhiap a. Hmâna kan pi leh pute nun hlui thinlaia lo tharin, ṭhenawm khawvengte ngaihsakna a lo piang a, mite ṭanpui theitu an inlar a; Zo fate hmangaihna par ang a vul a nih kha. Khatihlaia kan ram nun kha tawng leh tak ang i maw? Rukru, insual rawn leh ruihhlo leh ngawlhveite an tawmim zo va, thingtlang lamte’n khawpui zawkte chawhmeh an thawn a, a hlimawmin a lawmawm lutuk kha, hnuk no a kai chhuak hial a nih kha. Kha kan inhmangaihna tawn hun lai khan a va ngaihawm tak em.

Tlanchhe ve ngai tawh lo tura kan ngaih ram ropui tak takte leh ralthuam nei ṭha tak takte pawh an tlanchhe duai duai a. Mi hausa leh mi ropuite’n tih theih an nei hek lo. Mit lâwng pawha hmuh theih loh, hri têtaktê mahin khati khawp khan khawvel kalphung a tidanglam thei a nih chuan, kan Pathian hi a ropuina nêna inthuamin lo kal ta se la, khawvel hi a va tlawm nasa dawn tak em.

Mizote hian harsatna leh manganna, thlaphanna hmun aṭang chauh hian kan nun hi a kal dik chauh ṭhin a nih chuan, inen let kan ngai tihna a ni ang. Sual kan do a, hum chin kan nei leh a. Jail-ah kan indah lut a, lak chhuah tumin kan buai leh a. A tawpah ruihhlo doin, kawngzawh kan huai hawt leh si a nih hi.

Raldo tûrin sipai kan mamawh lo va, kan tu leh fate duh zawng do tûrin hma kan la a. Kan do ta chêng a, a zuartute lamah kan ṭang leh a, kan lainat a, social media aṭangin an thlavang kan hauh leh si a. Ruihhlo hi zalen taka zawrh leh tih hi kan phalrai dawn a nih loh chuan all NGO leh sorkharin action lakte lakah hian kantu leh fate tan hian ngawih i chuh tawh ang u hmiang.

Aw le, kan ram khawi hmunah mah hian himna hi a awm ta lo em ni? An hmangaih an chhungte leh an ram thlahlel a, hmuh châk ngawih ngawih sipaiin nunna hial a chân tak hi. Insawisak hlum hialna tûr khawp eng sual nge a tih? Heng thil sual titute chhan chhuak tûr hian tumah pên chhuak lo se la, an phu tawk hremna an tuar chhuah hma chu kut kuangkuahin thlir teh ang u.

Nang leh kei avang hian kan ram hi a himin a him lo thei a. Kan ram leh hnam kalphung siam ṭha tûr hian tu dang mah an ngai lo; sorkhar leh kohhran a ngai chuang lo, keimahni hi kan pawimawh ber, tih kan hriat hunah kan ram hi a him chauh ang.

Tunah zawng chhungkua a him lo va, khawtlang a him zo lo va, khawtlang tana pên chhuak ṭhin ruihhlo do pawl aṭang pawhin kan him zo tawh hek lo. Râlṭitna ramah kan lêng a, ṭawngkam thiam apiangte thiam channa hmun, lem chang thiam apiangte dinchanna ram, eiru ṭhinte sum kan dawnna, ruihhlo hralhna pawisa kan hnawl ngam lohna kohhran a din chhung hi chuan, tlang sawn theihna khawp rinna nei mah ila, engmah kan ni chuang lo vang.

Thisen chhuak khawpin sual hi do mah ila, keimahni ngei kan inchinfel hma chuan kan ram hi a him ngai lo vang.

- Zothansanga, Chhiahtlang Kawnveng - 9612333536