WHAT THE BIBLE SAYS!
A hmasa berin kan Bible hian kar khat chhunga ni (day) pawimawh bik awm leh awm loh thu hi hetiang hian a sawi, "Mi pakhatin ni khat hi ni dang aiin a ngai hlu bik ṭhin a, mi dangin ni zawng zawng hi inang ṭheuvin a ngai a ni. Mi tin mahni rilruah inhre chiang rawh se," Paula’n a ti (Rom 14:5). A awmzia chu mimal tinte ngaihtuah fel turah a dah. A tir phat aṭanga kan hmuh tâk chu, kan Pathian hian nî (day) pawimawh kan serh emaw, kan hman tur emaw pek bik min nei tawh lo tihna a ni nghal hmiah mai. Pathian hian ni bik min pek nei se la, Paula hian a hre ngei ngei ang. Mahse, mimal tinte’n an ngaihtuah felah a dah tih a lang ta zawk a nih hi. Rom bung 14 hi nî (day) thu leh ei turah thiang leh thiang lo awm leh awm loh thu sawina a ni. Ei lam thuah chuan Tirhkohte Thiltih bung 10 thua tehkhin thu, van atanga rawn inkhai thla leh Petera hrilhfiahnate kha telh ila. Rom bung 14-a Sabbat emaw, Sunday emaw a sawi lang hauh lo hi chhinchhiah tlak a ni phawt mai.
Tunlaia evangelist pakhat thusawi avanga Sabbat lar ta hluai hian a sawitu tum loh thleng thlengin thil a kal pawh a ni thei. Sabbat serh duh pawlte pawh an rawn inlâr ta nual nual mai. Heng karah hian New Testament zirtirna hi kan hriat thiam a ṭul hle. Thuthlung Hlui hun lai aṭanga Thuthlung Thar hun pawha ding tlang zak zirtirna tam tak a awm a. Thuthlung Thar a lo awm veleha tawp ta pawh an awm a, chu chu thliar thiam tur a ni. Kan thu hi point tlem hmangin lo thlirho ila.
1. A hmasa berin Sabbat hi Israel-te pual, an hnena pek a ni, Jentailte an lang ve lo. Pathian thu chuan, "Lalpa’n Mosia hnenah Israela thlahte hnênah chuan, ‘Ka Chawlhni te hi in serh ngei tur a ni, in thlahte thlenga keimah leh nangmahni inkâra chhinchhiahna a ni si a.... keimah leh Israelte inkarah hian kumkhuaa thuthlung chhinchhiahna a ni," tih kan hmu (Exodus 31:12, 13, 17). Pathian leh Israelte inkar thu a nih chu; Jentail-hote lo va tei luh ve ringawtna tur a awm lo phawt.
2. Sinai tlang Dan hi Lal Isua’n a tibâng tawh e! Heti hian kan hmu, "Krista chu a ring apiangte tan felna an hmuh theihna tura Dan tibângtu a ni," (Rom 10:4). Lal Isua’n Dan a tibâng tawh, a chhan chu vanram kaina dâltu a nih vangin. Hmun dangah chuan, "Batna lehkha thupeka ziak, kan chunga awm, min dodal ṭhina chu a thai bo tawh si a: chu ngei chu krawsa khengbetin a la kiang ta a," tih a ni (Kol 2:14). A la kiang ta tih a nih hi. Sabbat serh thu hi Dan zinga mi a ni si a, tihbân ni lo thei a ni lo. Lak kian a ni tawh a nih chu. Thuthlung Thar hunah pawh Apostol-te khan an zirtir nawn ta miah lo a ni. Judate chawlhna nî a nih avanga rawngbawlna neih remchan hun a nih avanga an va kal tih loh chu an hnuchhawn tawh a ni. Dan nei mite hnênah Dan nei mi angin, Jentail Dan nei ve lote hnenah Dan nei lo angin a tih Paula rawngbawlna policy a nih chu (I Kor 9:20,21).
3. Dan zawng zawngte hi inzawm vek (unified) an ni a, dan ṭhenkhat tihbâna dan ṭhenkhat tihbân ve loh a awm thei lo! Apostol Paula leh kan Lal Isua nau Jacoba awka chu hetiang hi a ni: "Tu pawhin Dan zâwm kim mah se la, kawng khata a tih sual si chuan, a zaah chuan thiam loh changin a awm tawh a ni," a ti (Jacoba 2:10). He lai BSI-in min dahsak dan hi, ESV leh RSV dah dan pawh ni se, a Mizo ṭawnga a awm dan hi chu a buai deuh. "Dan zâwm kim mah se la, kawng khata a tihsual si chuan," han tih si hi ṭawngkam fel lo a ni; a zâwm kim lo tihna a ni sa reng alawm. Mahse, Today's English Version chuan, "whoever breaks one commandment is guilty of breaking them all," tia a dah hi sêl tûr a awm lo sa. Hei hian Dan, a ṭhen bâna a ṭhen zuah a awm theih lohzia a pho lang chiang phawt.
Tirhkoh Paula pawhin Galatia rama Kristiante a zilhhaunaah chuan mahni hming chham meuhin, "Kei Paula hian in hnena ka sawi hi, serh in tantir chuan... Dan thu zawng zawng zâwm tûra batu in ni," a tih hi! (Gal 5:2 & 3). Judaizer-te’n Isua rin chauh a tawk lo, Mosia Dan pawh zawm tel tur, nangni Jentelte chuan serh in tan a ngai, tia thiam taka an lo thlemna chu Paula’n a pawi thui tûrzia sawiin, "Serh in tan chuan dan dang zawng zawng in zawm vek a ngai dawn asin!" tiin a hau a ni. Dan zawng zawng hi inzawm vek leh pumkhat an nih avangin a ṭhen zawma a ṭhen zawm loh kha thil theih a ni lo. Pakhat zawm lohvin a dang zawng zawng zawmna pawh a thai chhe vek angin (Jacoba 2:10), pakhat i zawm chuan a dang zawng zawng zawm vek i bâ a ni (Gal 5:2,3).
Heti hi a nih avangin, Dan zinga pakhat Sabbat serhtu chuan a serh pawh a tan a ngai tihna a ni! Dan thu zawm tur thu sawi sawite hi a tih chi loh asin! Hetiang hi a nih avangin, "Dan ânchhia" tiin Paula chuan a sawi rêng a ni (Gal 3:13). A hlauhawm a nia! Thuthlung Thar puang darhtu chak ber, van chhawng thumnaa lak chhoh, Pathianin thu pawimawh zawng zawng a lo hrilh Paula hian Dan thu Sabbat serh hi in zawm chuan in mipate an serh tan rawh se a tihna a nih hi!
4. Dan hi civil law kan tih ang chi - inawp khawmna lam chi te, ceremonial law - inthawina lam chi te, moral law - mihring ṭhatna atana dan te a awm. Civil law leh ceremonial law te a tibâng a, moral law hi chu a tibâng lo la ti ṭâlh an awm. Dante hi inzawm vek (unified) an nihzia Paula leh Jacoba ruaiin kan sawifiah tawh kha. A ṭhen zawm a, a ṭhen bân a theih loh hrim hrim! A nih ṭhatna dante kha tihbân vek em ni! Tihbân leh bân loh ṭawngkam ni lovin, "Ṭhatna dan, moral law chu pek dan danga pek kan ni." Mosia Dan kha chu, ‘He dan hi zawm la, Pathian i tilawm ang,’ tihna a ni. A tawi zawngin sawi ta ila, "Ti la, i nung ang" tihna a ni.
Thuthlung Thar, khawngaihna hunah erawh chuan "Pathian khawngaihna (phuloh duhsakna) in chan tâk avang hian Pathian hnenah inpe rawh u," tih a ni ta (Rom 12:1). Thuthlung Hlui huna ‘duty’ anga an tih kha Thuthlung Tharah chuan fa nihna responsibility a lo ni ta! Dan hnuaiah chuan, chu chu Thuthlung Hlui hunah chuan tihna, "Ti la, chatuan nunna i nei ang" tih a ni. Lal Isua hnena tlangval pakhat chatuan nunna zawngtu hnênah pawh khan, "Dante chu zâwm ta che," a lo tih kha (Matt. 19:17). Thuthlung Tharah chuan, "I aiawhin Lal Isua’n i dan zawm ngei ngei tur kha a zâwm zo vek tawh e. I sual vanga i thihna tur pawh Amah ngei chu krawsah a thi tawh a. Pathian hmaa mi fel vanram kai tlâk i nih theih nan a Fapa tho leh nun chu a pe tawh a che. Pathian khawngaihna avang chuan i taksa i nun kha hlan ve rawh le," tia sâwm kan ni ta.
Sabbat serh hi zawh loh nghawngkawl inbahna a ni.
- F Lal Thanzuala, 9436141242