Meizuk do kawngah Pi Rii leh Dr. Jane-i an fakawm

Mizote hi kan pi leh pu aṭanga meizuk uar kan ni. Mahse, kum 10 chuang liam ta aṭang khan puipunnaah kan zu khu hluah hluah ta lo va, a lawmawm hle.

Hmanah chuan lo neia hlo thlo mi kan ni a, thosi leh vaihmitê laka him nan leh min seh loh nan invenna atan tak an lo hmang a, meizial khû khan a hnawt bo a ni chêk ang chu, hlo thlawh laia mei zu lo an awm ngai meuh lo.

Hun a kal zel a, khawhar inah tlaivarin ṭhalai an han zai a, a tukah nulate’n chhuat an han phiat a; meizial bung, kuhva eina sarâng ruak leh bawlhhlawh phiah chhuah tur a va tam ṭhin tak em! Khang hun lai khan zai hruaitute nen lam khan meizial zûk chawlh an han ti a, an rél lú ta hluah hluah mai ṭhin a. An meizial khu tihchhuah lo hîptu in chhunga awm ve, mei zu lo mite khan a zute ang thovin an lo ‘second hand smoke’ ve a, hrisel bik vak ngaihna a awm lo.

Pu Lal Thanhawla chief minister a rawn nih khan first lady Pi Lal Riliani khan zuk leh hmuam do kha thupuiah a rawn nei a. Pawl ṭha tak Indian Society on Tobacco and Health, Mizoram Chapter kha a din a, thawhpui ṭha tak tak a nei bawk a. Sorkar lamah Mizoram State Tobacco Control Society hotuah Dr. Jane R. Ralte, hma a lakna lam apiang chu su kaw chak tak kha ruat a ni ta bawk.

Pi Rii leh Dr. Jane-i ten hma an la dun tak tak a, thua sawi mai piah lamah sorkar office leh puipunna hmuna mei zu an awm leh awm loh te vaiin, Anti-Tobacco Squad drive neih a ni chàmchí bawk a. Office leh puipunna hmunah mei zu an tlem tial tial a, tunah tak phei chuan tih chi miah tawh loh, zahthlak chan a chang ta a; kan hmel pawh a mawi phah ta hle a ni.

Dr. Jane R. Ralte khan media a hmang ṭangkai thiam em em a, media mite pawh phûr takin zûk leh hmuam doin an pên chhuak ṭhin a. Anti Tobacco Squad khan puipunna hmuna mei zu tam tak an man a, phal lohna hmuna mei zu chu Rs. 200 thleng chawitir theih a nih angin, pawisa an chawitir ṭhin bawk a. Khang pawisa tling khawm kha state revenue-ah chhûn luh a ni ṭhin. Anti Squad Drive khan kawngro a su em em a ni. Hospital area chhungah chuan security duty-te’n meizuk khapna an kengkawh zui a, hospital area-ah chuan mei zu hmuh tur an awm tawh lo hle.

Pi Rii pawl leh Anti Tobacco Squad khan mei zu vai chauh ni lovin, zirna in leh hmun hrang hrangah anti-tobacco awareness campaign an nei ṭhin a. Pi Rii’n vaihlo ṭhat lohzia ṭhahnemngai em em maia a’n sawi ṭhin te, Pu V.L. Bela, Electric Vengin hmanhmawh hauh lova vaihlo ṭhat lohzia a’n sawi dap dap ṭhin te, Dr. Jane R. Ralte-in vaihlo khapna dan COTPA, 2003 pawimawh zual laite leh Global Adult Tobacco Survey (GATS) report behchhana ngaihnawm leh bengvarthlak tak bawk sia thu a’n sawi ṭhin te kha, theih ni se ngaihthlak nawn fo atan a ṭha khawp mai maw le.

State Tobacco Control hotua Dr. Jane R. Ralte a awm loh hnuah hian kan vaihlo do thâwm hi a zâwi ta khawp mai a, a ri chhuak zo ta meuh lo emaw tih tur a ni ta. Pi Rii ber awm tawh bawk si lo. Vaihlo zûk leh hmuam hian dotu a nei tawh lo ang mai a ni ta hial em le?

Hetihlai hian, tunlai khawvelah hnam changkang leh vai ho thleng pawhin zu in ai chuan meizial zûk a pawizia hi an hria niin a lang a; Kristian ngat phei chu meizial zu an hmuh chuan an en tlawk tlawk mai ṭhin a. Chuti khawp chuan meizûk hi an hrethiam lo viau a lo ni.

Kan doctor thiam Dr. Hrekima hian thu a sawinaah meizûk leh zu tih pawlhin chawkawng cancer a siam hmazia a sawi kha a ṭha e mem a. A thusawi awih pawh an tam ang, kei pawh awihtu zingah ka tel ve nghe nghe a, meizûk ka sim phah daih a, ka lawm khawp mai.

Pi Rii leh Dr. Jane R. Ralte te ṭhahnemngaihna ang nei kha tunah hian rawn chhuak thar leh se ka ti ngawt mai. Khati khawpa keimahni taksa tichhe thei ti lo tura an campaign ngat ngat mai kha an va fakawm em. Pi Rii berin mual min liamsan tawh si a, Dr. Jane-i tal hi vaihlo do pawl hotuah han awm leh se, kan hnam hian kan mamawh hlein kei chuan ka hre ṭhin. Ani a awm lo a nih pawhin, tun aia vaihlo zuk leh hmuam kan do nat leh theih nan a vei tak tak mi awm thei se a duhawm ngawt mai.

- Lal Rinmawia