ZIRTIRTUTE MAWHPHURHNA

Mihring ṭha leh ṭha lo an awm a, zirtirtu-ah pawh zirtirtu ṭha leh ṭha lo an awm. Zirtirtu ṭhenkhat chu mahni thiama thiam tak ni si, zirlaite hnêna zirtirna pe thiam lo an awm. Ṭhenkhat erawh chu thiamna lama sawi tham nei lo, mahse zirlaite hnêna zirtirna pe thiam tak, an rilrua awm ang ang sawi chhuak thiam zirtirtu an awm bawk. Zirtirtu ṭha chauh kan sawi dâwn a, kan sawi lan loh tur lehlam pang (opposite side) zawng hi zirtirtu ṭha lo lamah kan ngai ang. 

Zirtirtu ṭha ni tur chuan, "Pathian ṭih mi, zirlaite entawn tlak nungchang ṭha nei a ni tur a ni. Mi rinawm, zâidam tak a ni tur a ni a, mi inzir peih a ni tur a ni." 

Khawvêl thiamna aṭânga teh chuan zirtirtu ni tura zirtirna kan dawn hun chhûng hi kum reilo tê a ni. Mahse, zirlaite thlarau kalna tur thleng hian zirtirtute hian mawh kan phur a ni. Henry Brooks Adams-a chuan, "Zirtirtu hian chatuan thlengin mi a hneh thei," a lo ti diam tawh a ni. School naupangte zirtirtu chauh hi zir­tirtu an ni lo. Kan nihna a zir zêla nun dân kan thiam a ngai. Kan pian ni aṭânga kan thih ni thlengin kan inzir a. Hringnun hi zir zawh theih loh zir loh theih chuang si lo a ni. Zirtirtute hian Sikul (school) lian tak tak pathum kan nei. Chungte chu chhûngkua, kohhran leh khawtlâng an ni. Taksa, rilru leh thlarau a inzawm tlat ang hian chhûngkua, kohhran leh khawtlâng te hi an inzawm tlat a ni. 

Chhûngkua zirtirtu chu kohhrana zirtirtu kha a ni a, kohhrana zirtirtu chu chhûngkuaa zirtirtu tho kha a ni. Chutiang zêl chuan, khawtlânga zirtirtu pawh. Zirtirtu pakhat hian nihna pathum a chelh thei a, heng sikul pathumah hian a rualin a thawk thei a ni. Zirtirna sikul inang ni si, danglamna tlêmte te nei a nih avângin zirtirtu chuan zirtir dân a thiamin zirtir dân an thiam tur a ni. Chhûngkua hi khaw­vêla zirna School hmasa ber a ni a, Prin­cipal hmasa ber chu chhûngkaw pa a ni. Miss (madam) hmasa ber chu chhûngkaw nu a ni a, School naupang hmasa ber chu unau zînga upa ber hi a ni. 

Chhûngkaw inzir­tirna ṭha tak aṭânga chhuak mi hmanthlak lo an awm ngai lo. Hruaitu leh zirtirtu, zirtir nei a ke pên hmasa, a lo dai hmasa apiang zirtirtu ropui an ni. An zirtirte'n an hnung an zui fo bawk.

Henrietta C. Mears-a'n, "Zuitu ni thiam lo chuan hruaitu nih a thiam ngai lo," a tih ang khân, "Zirtirtu thiam lo leh zirtir ṭha duh lotu zirtirtu chuan zirlai naupang ṭha tak a chher chhuak ngai lo," tih a ni. Zirlai ṭha tak ni hmasa lovin zirtirtu ṭha tak a nih theih loh bawk.

Eng pawh nise, "Zirtirtu chuan a mawh­phurhna a hre chiang tur a ni. Zirlaite nung­chang siam ṭhat chu a tum ber a ni tur a ni a, khawvêl thiamna chauh ni lo, mihring nunphung 

leh khawsakzia, Pathian mit hmuh leh kan mihring puite mit hmuha awm dân thiam turin a zirtir thiam tur a ni. Zirlaite hriat thiam mai piah lamah a tak ngeia a zirtirna hnuaia an awm lai leh an awm tawh loh hnu thleng pawha an zawm theih turin an tihtûr leh tih loh tur thliar hrang thiam turin zirtirna a pe thiam tur a ni. 

- Centenary C. Lalzahawma