MUHCS KHUA A VÂR DAWN HNAI E
Thil thleng leh hmuh apiang sawi ve ṭalh tum, sawi loh chuan tâwt deuh up up nia inhriatna râu hi mihringah hian a awm ve a. Sawi lova kim lo riauva inhria, sawi avânga thâwl ta deuh hawk, a tak takah chuan engmah nih phah chuang lo ang chi hi tûnlaiah chuan kan tam ta hle mai. Hetiang râuvin min chên chilh tawh hi chuan kan hriat tam leh tlêm lam ngaihtuah tak tak theih a ni lo va; hriat ang chhun chhun han thlasik mau puahpui ve hrim hrim hi a chakawm tlat a ni. MUHCS chungchang phei hi chu thlirna tlâng hrang a tam leh lutuk a, party leh kohhran rim nam hauh lovin mahni veina zâwnah sawi ve tawp ila, fuh lo tak tak a awm awm lo ve.
Keini ang duangin health insurance kan hriat ve ṭanna chu Prof. Siamkima’n America rama min zinpui ṭum, ‘Anni leh keini’ kha a ni mai a. He thuah hian a sawi fiah lem lo nâ a, zirtirtute sawi zauhna azarah hetiang thil a awm tih kan hriatna hmasa a ni âwm e. Mizoramah pawh kum 2008 aṭang khan mi harsate damdâwi in bill tumsak nan Mizoram Health Care Scheme kalpui ṭan a ni a, a ṭangkai nghal êm êm rualin, bul ṭan tir leh inzir chawpa kal a nih avângin duhthusama hmalak chak theih a ni lo. Kum 2019 October thla khan a hming leh kalpui dan tlêm siam ṭhain hma a sawn leh hret a; Mizoram State Health Care Scheme hmingpuin chhûngkaw pakhat tan cheng nuai 2 thleng pek a ni ta a.
Bul ṭan aṭanga kum 18 zet hnua ZPM sawrkhâr tharah chuan Mizoram Universal Health Care Scheme (MUHCS) tih a ni ta a, hma a sâwn chak hle a; pawisa pêk pawh ngai tawh lova (cashless) kalpui an ni ta hi mumang ram ang mai niin thil lawmawm tak a ni. AB-PMJAY (Golden Card – Central Scheme) nen thlun zawmin, cheng nuai 5, sawrkhâr hnathawk tan phei chuan bituk awm lovin kalpui a lo ni ta hial a nih hi. He hmasâwnna hi mi rethei zâwkte tan a lawmawm êm êm rualin, a khawsa thei zawkte tan pawh thil ropui a ni. Natna a pung a, inenkawlna a hautak telh telh a; sum leh paiah indaih tih awm thei lo ta chu healthcare kalpui ṭhatna hmuna chêng mipuite an vannei telh telh ta mai a nih hi.
Healthcare lama hma kan sawn mêk lai hian mipui lamin harsatna lian tak kan tawh chu MUHCS hmanga inenkawlna tur damdâwi in kan indaih zo lo hi a ni. Mihring kan pung a, natna pawh a pung a, kan hrisêlna lam kan ngai pawimawh tial tial bawk a. Tûn hmaa ni mai mai rawh se kan tih ṭhin khan kan taksaah zung ṭha lo a kaih thei tih hriain inenkawl uluk nachang kan hre ta a. Hei vang hian damdâwi in pan kan uar ta a, kan indaih ta lo hle a ni.
Tûn dinhmunah chuan MUHCS leh Golden Card neitute’n dam loh nikhuaa kan tinzâwn ngar ngar chu Synod Hospital, Civil Hospital leh Falkawn Referral Hospital te a ni a. Kan sawi tak ang khan, tlâng hriatin kan indaih ta lo hle a ni. Hmân zân kan u pakhat stroke avangin Synod Hospital rang takin kan panpui a. Thlen veleh hnathawktute’n motor aṭanga inhlan thlak zawng zawng nen min buaipui a, an fel êm êm mai a. CT Scan min tihsak hnuah min admit mai dawn emaw kan tih laiin, kan result avanga super specialist enkawl ngai kan nih tâkah chuan Ebenezer damdâwi in lam min biaksak ta a. Anmahni zawk kha an inthlahrun hmêl zawkin a hriat hial a; MUHCS leh Golden Card hman theih lohna hmuna min kaltir tur kha chu min ngaihtuah tih a hriat reng mai; keini lah CT Scan tihna lamah kan inhmang kâwt titih dêr mai bawk nen.
Tlângkam titia kan hriat langsâr tak pakhat chu, kan private damdâwi in lian pathum – Ebenezer Hospital, LRM Hospitak leh Trinity Hospital te hian MUHCS an zawm ve duh lo tih hi a ni a; MUHCS tel lo pawha enkawl tur indaih lo khawp an neih vang a ni, an ti. Hei hi thil ni thei awm tak pawh a ni; a chhan pawh an rate pangngai aia tlâwm zâwk daih hman chu damlo enkawl tur an nei lo tih pawh ni hlei lo chuan. Damdâwi in lian an ni a, sumdâwng ve tho an ni a, chuvangin, an dinhmun thlir chuan an zawm duh lo pawh hi thil mak viau a ni hran lo ve.
Mahse, hetiang a nih mêk lai hian beisei loh takin MUHCS la zawm ve lo damdâwi in lian tak tak pariat, Non-Government Hospital Association of Mizoram (NGHAM) chuan 2nd September 2026 khan thuchhuah siamin, sawrkhârin rate ṭha pangngai tak, kohhran hospital ṭhenkhat leh hospital dangte pawh a pêk ang emaw, phâi lama hospital tam takte a pêk ang emawa an tihsak ve theih chuan MUHCS zawm an hnial loh thu thuchhauh an siam kha a ni a. Kha thuchhuah khan mipui tam tak beiseina ṭha zawk min neihtir a, sawrkhâr nen inremna thu an ziah thuai pawh kan lo beisei ve nghal êm êm mai a ni.
Tuna MUHCS kan hman lai hi pawisa ngai lo (cashless) a nih miau avangin mi harsate tan a hlu êm êm mai a, hahîpa fak loh theih pawh a ni lo. Dik tak chuan, kan dam loh rual ruala inenkawlna man chu sawi loh, lirthei kalna tur ngaihtuaha rilru hah nghal tan chuan kan sawrkhâr hmalâkna hi fak loh theih pawh a ni lo. Chutihrualin, sawi leh sawi hnu, damdâwi in indaih lohna erawh chuan mi tam tak min vaw na êm êm a, min tibeidawng rum rum hial a ni. MUHCS leh Golden Card thlamuang taka hûm ṭha ve rauh rauh, Civil Hospital, Synod Hospital, Falkawn ZMCH lam ni se, rilru hah leh buaina nei lo tur kha khum chan loh leh thil dang avanga hmun dang pan ngaih takah chuan, tling ṭhelh apiang pawi tih a zual an tih ang deuhin thawpikna a zual bik a ni.
October 14, 2026 khan Non-Government Hospital Association of Mizoram (NGHAM) hnuaia MUHCS la zawm lo damdâwi in lian pathum–Aizawl Hospital, Ebenezer Medical Center leh Trinity Hospital te chuan sawrkhârin Synod Hospital a thawhpui rate ang a nih chuan zawm an hre loh thu an sawi ve leh a. Heti a nih chuan, a pawisa thawh tam sawrkhâr hnathawkte thil ngiat pawh a hlawhtling tihna a ni ang a, kan sawrkhâr tan pawh hlohna tur a awm bik chuangin a lang lo. Sawrkhârin mipui mamawhna hria leh hmakhaw ngaiin ruahmanna thar a neih thuai beisei ila, healthcare lamah khua a vâr tak tak dawn niin a lang e.
- R.Lalfakawma Seling