KOHHRAN PATHIAN BIAK INKHAWM HI
Inkhâwmna ropui takah chuan lâwmthu ka hrilh ang chia:
Mi tam tak zîngah ka fak ang che. (Sam 35:18)
Kan hriat ṭheuh angin hripui avanga kohhranhote Pathian beho tura rei tak inkhawm thei lova kan awm hnuah kan inkhawm leh thei ta mai kha kan lawm hle a nih kha. Biak ina inkhawm hi kohhran hmasate aṭanga ringtute lo tih dan a ni a, van lam tih dan a ni.
Hmangaihna hrui vuanin,
Thinlung hmun khat puin;
Kristian kan lo insuih khâwm hi,
Vân lam tih dân a ni.
Kan Pa ṭhutphah hmaah,
Lungruala kan inkhâwm;
Kan tum kan beisei a luang za,
Lâwmin kan lo khat hlawm.
Isua kha Biak in (Synagogue)-ah a inkhawm ve ṭhin a, thu a ngaithla a, amah pawhin a zawt a, a zirtir ve ṭhin a nih kha. Kohhranhote Biak inah inkhawma Pathian biaa kan fakho ṭhin hi kohhran mipuite rinna kawnga kan chakna hnar ber a nihzia chu hri avanga hun rei tak kan inkhawm thei lo khan a tilang chiang hle mai ti r’u. Khatih lai, hripui lêng avanga kha chen kan inkhawm theih loh hnua kan inkhawm leh theih tur thu kan hriat rual erawha inkhawm châka lawmna au thawm lam ai mah a, fiamthu rawngkai fâwm a, "Nuhovin inkhawm an châk chhan chu innalhsiak leh tawh an châk vang," tih te, "Inkhawm mah ila, thlarau lamah engmah kan sâwtpui tak tak chuang lo vang," ti tea lo iak lo iak pawlte’n thawm an tiring zawk mah erawh kha a mak hle. Ni e, mi tam berte chuan inkhawm lova awm mai mai pawh ngaiah neihin, hahdamthlak tiin kan awm thiam viau hman ni khan a lang a nih kha.
Kan dai ruih a, inkhawm thlakhlelhna pawh nei tawh lo kha kan tam hman hle a. Khang aia rei kha inkhawm thei lovin awm ngat phei ila chuan Hindu-ho sakhaw vawna a hming chauha Kristian-in kan rinna pawh a darhsarh hman viau mai dawn niin a lang.
Ringtu ṭha leh chakte tan chuan chhungkuaa inkhawmho pawh chakna hnar ṭha tak chu a ni ngei ang. Amaherawhchu, inkhawm theih loh pawha chhungkuaa inkhawmna nei hlei thei chuang lo, ringtu chak lo, tâl mai mai sang tam takte tan erawh Pathian Biak in ṭhatna zar zo tura kohhranho Pathian biak inkhawm a awm loh chuan chakna lâkna tur dang a awm lo vang.
I in ṭhatna chuan kan tlai ang, i biak in hmun thianghlim ṭhatna chuan (Sam 65:4). Rinnaa mi chak lo, chak lo nih inhriaa mangan nachang hriate chuan Biak in lovah pawh an thlarau rilṭâm tihtlaina tur an zawn theih laiin, mahnia intichak thei lote tan erawh kohhran belhna tur ber inkhawm a awm loh chuan belh tur dang an nei ṭhin lo a ni.
Hmanlai aṭangin kohhran Pathian biak inkhawm hi kohhran kal tlanga mi chak lote Pathian hnena an tluk luhna ber leh rinna kawnga an intunnunna ber pakhat a ni reng a. Hetiang mi chak lote hi rinnaa chak zawk leh ṭhahnemngaite’n Biak in pawn lamah pawh zawngin an ûm zui ṭhin ngei mai. Chutihlai chuan, ringtute inpâwlhona leh intihchak tawnna tur hmun Biak in berah inkhawmho theih loh a nih tlat reng chuan kan chak lo leh mai ṭhin hlawm si a nih hi.
Pathian Biak in hi Pathian thlarauin a uap reng avangin ringtute’n amah kan biakhona tur chu a ni reng dawn a. Isua ngei pawh kha Biak inah a inkhawm ṭhin a, thu a ngaithla a, a zirtir ṭhin kan tih tawh kha. Temple pawh thîkthu chhe takin a humhalh a, a thian thianghlim a nih kha. "Ka in chu hnam tin tan ṭawngṭaina in an ti ang," (Marka 11:17) a ti ngat nghe nghe a nih kha. Heta 'ṭawngṭaina in' a tih hi thlarauva Pathian biakhona in a tihnaah pawh ngai ila, a sual awm lo ve.
Mi tam tak, kohhran inkhawm hlutna hre pha em em lem lote’n inkhawm leh a huhova kohhranhote chet lakna dangte hi mihring taka inkawmhona, inropuisiakna mai mai leh thlarau lama engmah hnemhnânna tak tak awm lo ang hiala sawiin, in lama chhungkuaa Pathian pawlhona neih hi a ṭha zawk, tiin inkhawm kher ṭul lo angin an sawi dawn dawn ṭhin. Hei hian dikna chen nei thei mah se, Pathian Biak in hlutna tak tak pawh phâk loh vang leh chumia kohhranho inpâwlho chu rinnaa intihchak tawnna hlutna pawh ngaihtuah phak loh vang a ni ṭhin.
Ringtute intihchak tawn nan hian Biak ina Pathian biakho tluk thei chu a awm ngai lo vang. Biak in pawn lama kan rawngbawlna leh inpâwlhona pawh hi Biak ina seng luh a nih zel loh chuan a nung rei thei tak tak ṭhin lo a nih hi. Chumi atan chuan hmasang aṭangin Biak in (synagogue/temple/church) pawh hi lo awm tawh pawh a ni rêng a, sakhaw dang zuitute pawhin an nei vek zel a nih hi. Biak inah chauh Pathian biak tur emaw tih erawh Bible zirtirna kalh a ni leh bawk. Khawi hmunah pawh Pathian chu biak theih a ni tih erawh kan hre ṭheuh awm e.
Kan hriat reng tur chu, Pathian Biak ina inkhawm hi kohhran din tirh ata ringtute inpâwlhhona hlu tak a ni a, Thuthlung Thar kohhran ding tìr pawh kha Biak in la chang rih lo mah se, a huhovin Pathian an pâwlho ṭhin. Chu chu vawiin ni thlenga kohhranhote’n kan vawn nun tlat, khawvel awm chhung chuan ringtute tih makmawh, van thlenga chhawm tur inpâwlhona thianghlim chu a ni. Vanah erawh Biak in bik a awm a ṭul tawh lo thung ang.
Kohhran Pathian biak inkhawm hi a taka ti ve peih lote’n tihhmelhem tumin sawichhe ṭhin mah se, tih tak zeta Pathian betute avangin Pathianin a humhalh tlat a, an tichhe zo chuang ngai lovang tih kan ring a ni.
Hetah lo ṭhiat mah se,
Hmun dangah a din thar;
Pathian ram din tur hi,
A tum a ni.
- PC Hmangaihzauva