Written by
- H. Lalchhuanliana

THIL ṬHA TIH INHMUHPUI THIAM

Tirhkoh Paula chuan Thessalonika khuaa mite hnenah infuih tawna intichak tawn ṭheuh turin a chah a (1 Thes. 5:11). Mihring hi infuih leh intihphûr ngai kan ni vek mai a, kan ṭhatna lai inhmuhsaka kan infuih tawn hi thil ṭha tihna kawnga min tichaktu a ni ṭhin. Thil ṭha ti tura siam mihringte hian kan thil ṭha tihte kan inhriatpui ṭhin hian min tichak ṭhin a lo ni.

Mizote hi hnam vannei tak mai kan ni a, kan pi leh pute hun aṭang tawha hnam inpawh tlang tak, chhiat ṭhat thlenga inṭawiawm ṭhin kan ni a. Fak phute chu infak mai ṭhin, 'pâwi fak' tih thlenga ṭawngkam nei hnam kan ni. Mahni infak erawh chu kan pi leh pute zia kha a ni lo a ni ang, ‘Mahni infak leh sakhi ngalah engmah a bet lo’ tih chu kan pipute thufing a ni tlat. Fak phute kan fak a, chawimawi phute kan chawimawi hian phûrna leh thathona a pe a, thil ṭha tih zel duhna a hring ṭhin a ni.

Hnam tlemtê, chîmral tham lek kha tlang ram chhengchhe karah kan awm a, chimral kan nih mai loh nan Sap hovin min lo humhalh ṭha em em bawk a. Vawiin thlenga kan la ngaihsan reng Sap ho kal tlangin chatuana nunna chanchin ṭha kan dawng a ni. Chanchin ṭha min thlentute’n A AW B min siamsak a, hun rei lo te chhungin ziak leh chhiar kan thiam a, India rama ziak leh chhiar thiam tamna ber state kan lo ni ta hial a ni. Mi ṭhenkhatin Sap ho min lo awp dan kha sawisel deuh ṭhin mah se, tisa mai bakah, vanram kawng min kawhhmuhtu tura Pathian hmanrua an lo ni reng mai a, kan lawm hle tur a ni ang.

District council hun aṭanga union territory leh state puitlinga hlankai kan nih thlenga kan hmasawnnate hi tam tak sawi tur a awm a. India ram chak taka ṭhang mek zar zovin kan ṭhang ve zel a, state intodelh lo leh a bik taka enkawl ngai kan la ni reng erawh hi chu ṭan lak a ṭul hle mai. Kan CM hlui Pu Hawla khan châwm hlâwm state kan ni a tih fo ṭhin kha a la dik reng a, hmasawnna tur a la tam hle a ni. Sawrkar lehna tur ngawt ngaihtuah lo va, intodelhna lam hawi zawnga hmalak hi kan politician-te inelna ber a nih hi a hun tawh em em a ni. Chutiang tur chuan thil ṭha tih kawngah ṭan kan lak a ṭul a, central sawrkar aṭanga kan sum hmuh pawh a theih chin chinah intodelhna ngelnghet lam hawia kan hman a pawimawh a, mimal leh pawl anga hlawkna têl lo tum chi a ni lo ang. Châwm hlâwm state nih reng mai hi zah nachang hriat a hun tak zet a; rambuai avanga state dang kan ûm pha lo kan tih fo ṭhin pawh hi thawhrimna aṭang chauha ûm phak chi a ni ang.

Mizote hi inchawimawi kawngah chuan a khawchhuak ang leh pawl hrang hrangte hian chawimawi âwm nia ngaih lem loh thlengin kan inchawimawi em aw tih tur khawpin kan uar a tih theih awm e. Chutihrualin, politics huangah erawh chuan mahni party mite thiltih a nih loh chuan party dang thil ṭha tih hi an infaksak ngai lo hle a; hei hi party politics ruih chilh zia, ze ṭha lo tak a ni.

Politics-ah hi chuan kan Zo nun ze mawi kan sawi ang hi a langsar lo khawp mai a, hei hi kan politics ṭobul fuh tawk loh vang a ni thei ang a, siam ṭhat ngai lai pawh a ni awm e. Ram hmangaih vanga politics huanga lut tan chuan party dang thil ṭha tih pawh ni se, va fak mai âwm tak a ni a, chutihlaia sawisel tur ringawt lo zawn hi ram hmangaih zia niin a lang lo. Ram tana thil ṭha titute hi chawimawi thiam ila, thil ṭha ti zel turin phûrna a pe ang a, a chawimawitute’n fak an hlawh zawk dawn a ni.

Party politics ruih chilh lutuk avanga party dang thil ṭha tih fak thei lo, sawisel tur ringawt zawng ṭhinte hian mipui (neutral) rilru an hneh ngai lo tih an hriat a ṭha ang. Ram tana party dangte thil ṭha tih lawmpui thei hauh lo, ram hmangaih ber anga insawi ṭhinte hi thil inkalh tlat niin a lang e. Opposition role kan tih fo hian insawisel ngawr ngawr hi a kâwk lo va, ram tana thil ṭha tur kawhhmuh te, thil ṭha tih fak te hi a tel vek a ni.

Kan sawi tak ang khian, kan ram hruaitute’n anmahni hun ṭheuhah thil ṭha tam tak an ti a, an infaksak loh thil tam tak kha kan sawi sêng lo ang. Tunah chuan mithiam kan nei tam zel a, kohhran pawhin bâng lovin ram rorelna ṭha a awm theih nan an ṭawngṭai zel bawk a. Kan politics kalhmang pawh hian zawi zawiin hma a sawn ve zel a, hma a sawn zel pawh beisei ila. Thil ṭha tih kawngah hian kan politician-te hi intlansiak se, an thil ṭha tihte pawh hi infaksak ṭhin ngat se chuan, state dang aṭang pawhin chanchin ṭha kan zu hril ṭhin hi hei ngei hi a lo ni e, min ti mai ang a!

Tun hnaia sawrkar thil tih ṭhat avanga lawmthu sawi ka hmuh leh hriat tlemte hi a entawn tlaka ka hriat avangin han tarlang ila (politics rawng kai zawng ni lovin).

1. MUHCS vanga lawmthu sawina

Kumin March ni 23-a Vanapa Hall-a ZPM party kal khawmnaa Rev. Dr Vanlalbela lawmthu sawi kha a fakawmin a entawn tlak hlein ka hria. MUHCS avanga damdawi ina Dialysis a lakpuite’n a thlawna enkawlna an dawn tur an lawmzia thu a damlohpuite aiawha a sawi kha lawmthu dik tak niin a lang. Politics rawngkai lo leh MUHCS kha mi harsa zawkte tan a lawmawmzia, an chhungkua ngei pawhin an nghahhlelhzia a sawi mai niin a hriat a; khatiang lawmthu sawi ang kha politician-te pawh hian entawn se a duhawm hle a ni. Pu Bela khan inthlahrung tak a, tu pawi mah kan sawi em lo vang a, a ti khan amah leh a dam lohpuite lawmna nasatzia kha rilru thianghlim takin a sawi mai niin a lang a ni.

2. Sawrkar hna lak hi zaa za (100%)-in a tih dik theihin ka hria – K Sapdanga

Kumin hian Presbytarian Kohhran chuan Puitling Sande Sikul zirlaiah "Kristiante leh ram rorelna" tih kan zir a, zirlai ṭha tak a ni. Sande Sikul enlâwkna hunah a chunga mi, sawrkar hna lak chungchang khi kan Home Minister leh khatih laia DP&AR changtu ni bawk Pu K Sapdanga sawi a ni a, a fakawm hle mai. Sande Sikul zirtirtu mi hrang leh political party hrang hrangte awmhonaa a sawi a ni a, khitianga a sawi ngam chuan amah leh a thawhpuite an dik tihna a ni a, kan fak mai tur a ni ang.

3. Taxi driver thusawi

Sawrkar hna lak chungchanga lawmawm ti em emtu ka tawn, taxi khalhtu pakhat thusawi hian kan Home Minister hmalakna dikzia hi a nemnghet hle awm e. Tun hmain a nghet lova sawrkar hna a thawh ve thu leh, tun hnaia sawrkar hna a dil thu tihian a sawi. Tunah chuan hna ruak reng reng hi advertisement chhuah vek leh a tling ngeite chauh lak an ni ṭhin ta hi thinlung taka a lawm thu a sawi a. Amah ngei pawh written exam paltlanga interview-a a tlak thu a sawi a, mahse, a vui loh thu leh, ṭhangthar mithiam tak takte an tling chu a lawmpui thu a sawi tel a ni. A sawi zelnaah chuan, hun hmasa lama an ṭhian pakhat, written exam-a pahnihna la lo va, a hnung fea mi an lak zawk vanga a ṭhianpa rilru nat thu a sawi tel bawk a. Khatianga fair lo lutuk hnuaiah chuan hna a dil leh ngai tawh loh tur thu a hrilh bawk niin a sawi.

4. Operation Trident

Ni 28.10.26 khan Central YMA hruaitute chu an President hovin ruihhlo dona kawnga (Operation Trident) hlawhtlinnaah Home Minister chu a pisaa an va lawmpui tih kan hmu a. CYMA hruaitute hian ruihhlo bupui tâwn darh a ni hi thinlung takin an lawm tih a hriat theih a ni. CYMA-te hi ruihhlo dona kawnga an thawh nasatzia leh an thawh hlawkzia kan hria a. Kan HM-in hemi kawnga an hlawhtlinna kha a thawhpui CYMA hruaitute a sawipui hi a lawmawm hle mai.

Hetihlai hian, political party dangte aṭang erawh chuan Operation Trident hlawhtlin avanga lawmpuina thu hi a la awm lo niin a lang thung a. A hma lama kan sawi tak, party dangte thil ṭha tih kha party dangte hian an la inlawmpui hleithei lo zel rih niin a lang. Ram kan hmangaih tak tak a nih chuan party lam sawi lovin, thil ṭha apiang hi inlawmpui mai ila, chu chu hmangaihna dik tak a ni ang.

Kan Mizo nun ze mawi chhawm nung zel chung hian politics hi kalpui ila, ringtu kan nih ang hian infuih tawnin intichak tawn ṭhin ila a duhawn hle mai. Insawisel ngawt lova infuiha intichak tawn tur kan ni tih hi Paula zirtirna pawh a ni e.

- H. Lalchhuanliana