Written by
Lalramhmuaka Fanai
Hmuntha

Hruaitu huaisen

He kan ram zimte hi, kan pi leh puten lu chhum ban chhum huam leh nunna thapa ṭan khawha an lo humhalh a nihzia kan in hrilh chhawng zel a. 

Kan pi leh pute hunah khan mi huaisen an thla­muan­puiin mi huaisen an ngaihsanzia kan hriain kan in hrilh chhawng zel bawk. Ṭhangtharte pawh kan harh ve zel a, pi pute sul­hnu humhalh leh hnam nun chawisan kawngah hma kan la thar ve ta zel a, a ropui teh e. 

Chu tih mek lai chuan, hnam huaisen thlahte hian thlahtute huaisenna ang erawh kha chu kan nei ta lo niin a lang. Ram tana nun chan ngam ngat phei chu kan ram hruaitute zingah pawh hian zaah pakhat pawh ka zawng huphurh viau mai ka ti. 

Lal huaisen rorelnaah chuan tlangval huaisen leh pasalṭha an chhuak hnem a, khua leh ram a ralmuang ṭhin. Lal fing chuan mifing leh taima a chher chhuak a, khua an in todelh ṭhin. Tun kan ram dinhmunah hi chuan kan rorelna pûm in hian mi dawihzep leh thatchhia a chher chhuak hnem hle ang tih hi thil hlauhawm tak leh thil awm palh thei niin a lang ta. Kan ram thlir hian kan pi leh pute chu hnam huaisen an ni tih a hriat ta hauh lo. Kan pi leh pute ruang daiin a chawm len thing leh maute leh ram pawh hnamdang kut ata kan chhuh ngam ta lo chu a nih hi. Tawlh duai duai hnam ni chung si a, Tawlhlohpuan neitu hnam nih hi i zak teh ang u - Tawlhlohpuan hi mi huaisente tan a ni si a. 
Mithiam pui pui an lo pung a, mah se hnam chhan ngam mi huaisen erawh kan nei tlem tulh tulh emaw tih tur a ni ta. Tlawmngaihna lam hi sawi duah ka tum lo, thupui hran nei tham khawpa sawi tur tam a ni, kan sawi hman lo. 
Mizote hi lal rorelna hnuaia khawsa ṭhin kan ni. Lal huaisen khua chu an chak a, ṭhenawm khuaten an tichhe ngam lo ni mai loin an tlawn hial zawk ṭhin. Khang mite thlah kal zel kha kan la ni si a, eng vangin nge kan huaisen tak loh em em bik? roreltu huaisen kan neih loh vang a ni mahna. Mipui hi chu hruai kan nuam viau asin, kan rilru hmin zan lo mah se kan khawtlang hruaituten khawtlang tana ṭha zawk tur an tih chu hnial loin kan zawm mai ṭhin. 

Roreltu huaisen, ram hmangaih tak taktu, sum leh hmingṭhat duh vang chauha politics khel ni lo, inthlan leh huna tlak huam khawpa dikna ṭan ngam hruaitu huaisen hi kan mamawh chu a ni. Tuna mipui kan thatchhiat zual tak em em chhan pawh hi thawk hah lutuk lova sum hmuhna awlsam, dinchhuah pui tham si lo min sih chhuah fo vang hi a ni. Rim taka kan thawh ni lo rah chu a hman ralna a lo ho in kan nun pawh a lo in thlahdul nge nge a. Tisa mai ni lo, kan sakhuana thlengin kan hnufual phah chu a nih tak hi. 

College kan kal ve lai pawh khan kan mamawh tur sum thawk chhuakin zan lamah mi insakna bungrua te, lei leh thildang thiarin kan inhlawh a. Rim taka thawh chhuah na na na chu ho mai maiah kan khawhral phal ngai lo. 
Thingtlanga zin ṭhin chuan an hmu ve in ka ring. Khawtlang hruaitu taima leh fing awmna khua reng reng an tia pui khawdang aiin an changkang tlangpui zel. Roreltu nih hi huaisen a lo har viau zawk nge ni, kan ram history thlir kir ila, kan sawrkar kalphungah hian, sawrkarna fawng chelh lotu zawk hi an huaisen zel nia mawle! An sawrkar hnuah erawh hmui ṭhui pin sak ang chauh an ni leh fo si. 

Ṭhangtharte hian hetiang kalphung hi sawrkar kal dan turah kan ngai ta mai ang tih a hlauhawm khawp mai. Vai lal lo kal te zawk tawlhlohpuan kan bah tir fo a, Mizote kan tawlh zawk ta te pawh a ni mahna. Kan ram hruaitute hi tawlhlohpuan bah tir tlaka huaisen hian awm a va hun tehlul em. Mi dawihzep chuan hnung zuitu huaisen neih ngaihna a awm lo. Vai kan bah tir fo, Tawlhloh puan hi Mizote bah tur zawk a ni a, vai kan lo khim tir leh mai ṭhin. Thangchhuah diar te hi Zoram tana thangchhuahtute khim tur a ni zawk dawn lo’m ni? Kan tlai lam lek lek tawh chu a ni, nu leh pate u, in fate thinlungah huaisenna chi dik chu tuh hram hram rawh u. In fate kha kan ram hruaitu tur, khaichhuak theitu tur awmchhun chu an ni asin. 

Tling lo inti viauin, hruaitu nei ṭha lo inti viau mah ila, hnamdang thuhnuaia kun tur erawh chuan kan in phal ngai dawn chuang lo. Hun rei tak chhung zui tlak loh, ram leh hnam humhalh ngam lo nia kan ngaih kan lo zui tawh pawh a ni thei e. Tun aṭang chuan keimahni hi zui tlak ni turin hruaitu huaisen ni ngei turin i in siamthar leh ang u. 

- Lalramhmuaka Fanai, Hmuntha