Written by
- Dr. C. Lalrampana

VIP CULTURE TIHTAWP A NI TA EM?

VIP culture tih awmzia chu sorkar hotute, thuneitu leh sum neite chu mi pangngai aia chungnung leh hamṭhatna bik neia ngaihna nunphung a ni. Hetiangah hian thil pahnih thliar hran a pawimawh: VIP protocol chu himna leh hnathawhna atana ṭul, dan hmanga ruat a ni a, VIP culture chu nihna baka inchawimawi leh tihlenna, mipui suma mahni nuam tih zawng zawnna a ni.

2023 inthlan campaign lai khan kan CM Pu Lalduhoma hian mipui hmaah, "VIP culture kan nuai bo dawn. Intih-VIP em em, motor-a designation plate tar chunga Biak Ina inkhawm te, khawhar ina kal te, designation plate an tar chuan, 'E, hei mi naran ka ni lo, minister ka nia aw' tiin kawng tluanin an tlangau ang a ni," tiin a au chhuak ṭhin. Social media-ah a darh nasa hle.

December 8, 2023-a CM atana lak luh nia press briefing-ah, "Mizoram sorkar sum dinhmun a chhe hle. Sorkar enkawlnaah sum hman ralna tihniam zawnga fimkhur taka kalpui dan (strict austerity) kan kalpui ang. Minister tin hnenah motor pakhat leh a thlakna atan motor pakhat (backup vehicle) chauh pek an ni ang. Mipuite ka ngen duh chu, hun hman nazawngah minister-te leh MLA-te khuallian atan sawm lo turin ka ngen a ni,” a ti.

December 12, 2023 khan Assembly-ah, "My government would strictly follow austerity measures, including discontinuation of certain facilities enjoyed by legislators earlier," (Ka sorkar chuan sum hman ralna tihniam leh sum hman dan fimkhur taka kalpui dan chu uluk takin a zawm ang. MLA-te’n an hman ṭhin mamawh leh hamṭhatna ṭhenkhat an lo hman tawh ṭhin pawh tihtawp a ni ang) a ti bawk.

Hengte hi a tawp ta em? Hnai lo tak a ni. Kum 2 leh thla 10 an sorkar ta a, a zual zawk emaw tih tur a ni. CM zin chhuah apiangah Thar + Scorpio + Bolero + Pilot car 3/4 laiin an inzui duah duah a, khuangruang angin an inzui luih luih a, chief guest nih nuam an ti tual tual bawk.

Austerity kan tih kha khawiah nge?

ZPM sorkar tirhah ‘Bungalow chei that loh, lirthei lei loh’ tiin an puang. Mahse, PWD tarlan danin CM, Speaker, minister 2, dy speaker leh adviser 3-te chenna chei ṭhat nan Rs vbc 2.27 hman a ni.

CM adviser 4, OSD leh personal staff hrang hrang lak belh an ni a, hlawh leh senso a pung.

Finance Dept data-ah travel expenditure 2024-25-ah a pung nasa. State function leh thil lawmna senso sang tak tak a tam. Police motor Rs vbc 33.8 ASUMP hnuaia Centre sum 90% a ni.

VIP culture tihtawp nan eng nge pawimawh? Minister pakhatah motor 1+1 bak hman loh, pilot car a ṭul lo. Lehkhabu tlangzarh, YMA Day, infiamna hawng tura minister sawm kher ngai lo. State ralmuang ber pawl kan ni, India ramah CM convoy tlem ber kan ni thei. Dan zawm–VIP-in signal bawhchhe lo se, toll pe ve se, airport-ah line-ah ding ve se. Mipui pawh kan dik lo. Sorkar mi kan beisei sang lutuk a, pangpar leh zai nen kan lo hmuak a, VIP nih nuam an tizual ṭhin.

VIP hamṭhatna zawng zawng paih tur tihna a ni lo. Mamawh tak tak, hnathawhna atana ṭangkai chauh vawn tur a ni. ZPM ministry hian VIP protocol leh VIP culture a hre hrang lo nge, a hre hrang duh lo zawk?

- Dr. C. Lalrampana