SYNOD FIMKHURNA TUR
Kan veng khabe sep thiam Tluanga’n a tia lawm, “Health Care Scheme, MUHCS chungchangah sorkar leh Synod Hospital te chu a rûk a râlin mual hranah a fâlin an khurbîng niin an sawi sup sup mai a. An hnung thakte pawh an inhiah tawnsak a ni mai thei. Kan hriat chin a thui lo, RTI hmanga an dil ngawr ngawr pawhin lungbang sut ang hlauh a ni an ti tlat. A piah mual aṭangin damdawi in dangte’n tel ve châkin chutia an intêltual lai chu chilthli tla zawih zawihin an thlir reng a, mahse, an tel ve a rem lo, an châk thlawn a ni ber,” zuk ti a.
Durtlang Hospital hotu hmasate rilru tur ni awmte ka phak tawkin ka dap a, khua a har ru deuh. Mawi leh mawi lo pawh thlu thei tawh loa sum ringawt hmanga hmasawnna te, sum khawvela hlutna value kan tehna khawvelah hian kohhran damdawi in chuan ethical value bakah, Biblical value leh Christian ethics nena inremin thutlukna a siam tur a nih ka ring a. Chumi kawngah chuan mi dangte entawn tlak ni se tih chu kohhran ho duhthusam a nih hmel e. Inkhawmpuia rorel ṭhin kohhrante pawh hi a lu bawra hotute integrity leh Bible-a innghata dinna nghet, Biblical rooting an neih dan azirin thil hi a danglam hlei ta hle ni ten ka hre mai mai a ni. A duh tan chuan kohhran kalphung nghetah pawh loophole a awm thei zel, tisual lui duh tan kawng a awm zel, hotu ni tur chuan fel leh zei ringawt a tawk lo, mi piangthar, Pathian hlautu nih a ngai.
A pawi lai tak chu Synod Hospital hi party politic tuinu hmanga inbeihna hmanrua a ni ta hial a; tih fuh tawk loh chu kan nei a ni. Hetiang atan hian tumahin an phal a rinawm si lo. Mahse, tunah chuan politics-a inbeihna lian tak a ni ta si a, a vanduaithlak khawp a ni. A mualpho hi Pathianin rem a ti em ni aw a tih theih rum rum a ni. AMC inthlan dawn ṭêpah kher kher PWD-in Synod Hospital compound chhunga kawng an siamsak avanga synod lawmthu sawina, a hmutu turte’n an hmuh hnuah file ṭhat mai tur ni awm tak chu social media-ah a darh vak kher a, lawmthu sawi hun pawh kha a dik tawk lo hrim hrim, tih luih a ang, sawi neuh neuh a hlawh.
Hetiang teh nuaih hi chu kan kohhran hruaitu hmasate hunah khan a awm lo niin a lang. Kan hotute kha lehkhathiam lo zawk an ni mai thei a, an hming bula Dr. dah thei pawh an tam lo ang. Mahse, an fimkhur bakah an rinawm tlat, kohhran awmzia an hre tlat, thuhnu dawn takin thil an ti ṭhin a ni, an nihna an hre chiang tlat mai a ni. Kohhranah hian party politic kan tih ber hi a luh hun chu zawi zawia kohhran kan inṭhen darh hun tur a ni hrim mai dawn a ni, chumi vengtu tur chu kohhran hruaitute an ni, mipuite kan ni lo.
Politician chuan an tum pui ber chu inthlana tlin a ni ringawt mai a, inthlana tlinna tur leh minister nih theihna tur a nih dawn chuan tuifim leh tuinu an thliar hrang lem lo han tih deuh khawl hi a na deuh a nih pawhin thu dik a ni. Mihring hi kan inang lo a, integrity nei leh nei lo kar pawh a hla. Belhchian dawl lo zet zet lah kan awm. Austerity measure sawi mek laia Bangkok-a medical joy ride-a lo zin dur dur bik tlat te, kan ti ve lo ang an tih zinga langsar thingtlangpa ho lo inzawntir leh bik tlatte hi a nuihzatthlak riau a ni.
Hmanrua atan kohhran hial hmang hreh lo an awm tih chu Synod Hospital chungchangah pawh hian a lang chiang a ni. He thil hian kohhran a tithangtlawm riau mai a, ṭha awm taka lang, zau zawka thlira felhlel si, tute emaw hlawkna tur ni si hi kan fimkhurna tur a ni tlat mai a. Hetiang hi thleng tawh lo se a duhawm hle mai. Tun hma aṭangin tun thlengin politic hmanrua atana kohhran meuh pawh hmang hreh lo leh hman tum ngar ngar zawk hi an awm ṭhin a. Heng hi kan kohhran hruaitu hmasate’n theihtawpa an lo ven ṭhin leh an fimkhurna a ni ṭhin a, kan pal vel ta mai mai niin a lang tlat mai hi a hlauhthawnawm a ni.
Kohhran sawiseltu nih hi huaisen a ngai khawp a, tun hma aṭangin a la ni reng mai, a ṭhen chuan an martar phah hial ṭhin a. Mahse, kohhran hi sawisel bo a nih loh avangin sawiselna hmanga inseamṭha ṭhin a ni tlat a, chu chu kohhran nghehna leh ropuina a ni zel thung a. Mi tam takin chu chu kan hrethiam lo. Sawiselna positive criticism hmanga inseamṭha thei lo hotu nei kan nih chuan kan chapona a tlang a sang hle tihna a ni, fimkhur a ṭul ang.
Kan tupa chu MZU-a zir ṭhin a ni a, an zir ve lai khan an zirtirtuin survey a tihtir ṭhin a, an phur zel a. An zir lai khan an ṭhianza ho khan anmahni senso intum chawp, self-funding angin survey hrang hrang kha an ti ta zel a. Sorkar office-te an fang kual a, thawktute’n office dawrtute an lo dawnsawn dan, Public Interaction Survey an tih chu a rukte’n an zir a. Sorkar office bakah kohhran office-te a rûkin an fang kual a, chhuanlam hrang hrang siam chawpin, naran taka incheiin kohhran hrang hrang office an dawr kual a. Tun hnua ka hnena kan tupa sawi danin, kohhran office zingah khang lai khan Synod Office dawr an hrehawm ber an ti tlat mai a, a mak khawp mai. Tun hnuah chuan an dinhmun ka hre lo, hma an sawn ka ring, ka dawr ve ngai lo a.
Ṭhangtharte rilruah chuan kohhran hmuh ropuina a la nasa hle tih a hriat khawp mai a, kohhran an beisei sanzia a lang chiangin ka hria. An tih lai khan Aizawla kohhran office-te leh Lunglei Serkawnah Baptist office-ah te pawh kan leng vek a ti a, an lo bei nasa khawp mai a. Kan tupa chuan tun hnua min hrilh dan chuan, kohhran lian ber office, Synod Office an hmuh dan kha survey analysis an tih hnuah khan zêp nei loa ziah ṭulin an hre ta hial a, tualchhung chanchinbuahte chhuahtir an tum ta hial a. An thuziak chu chanchinbua an pek hmain mi ṭhenkhat an râwn ve a, Synod employee hlui, pensioner pakhat phei chuan huaisen takin ziak vek rawh u a lo ti a ni awm e. Mahse, an zirtirtupa hlui, an zah tak khan hetiangte chuan tichhuak reng reng suh u, a tih chi loh a lo tih sak tlat mai a. A siamṭhatsak vak a, a thupuite pawh a dengkhawng lutuk tiin a thlaktir a. Fiamthua Synod office signboard hawrawp kim lo an hrilh chu, ‘Chungte chu a thupuiah hmang mai mai zawk rawh u’ te a tihsak a. A dang ziak tawh suh u min ti a, venthawn nei ni awm takin a siamṭhat hnu chauh chu a computer-ah a hmuh lai ngeiin min thawntir bawk a ti a. Ani kan lo rawn kher kher chu kan inchhir khawp mai a ti hial.
Ka ngaihtuahnaa awm ta daih zawk chu, Martin Luthera, siamṭhatu ropui a ni a, ani khan, “ti suh u, ziak suh u, in ziak na lutuk” tia khap bettu nei se kan kohhrante hi chu a lo piang lo hial mai thei a ni. Kei chuan tumah ka dem lo a, an zirtirtupa chu ka dem tihna pawh a ni lo a, kan tluk loh tur an ni zawk. Mahse, a chhe lai siamṭhatu kan tih vak vak laiin keini pawh hi inseamṭhat kan ngai ve tho tih hi i pawm ngam ang u.
Hna zawng zawng hi rawngbawlna vek a nih vek laiin kohhran office a thawkte phei chu kan hmu rawngbawltu bik tlat mai a, an lakah kan thikthu pawh a chhe deuh thin a ni mai thei, kan dahsan vang chauh zawk a ni. Kan tupa sawi danin, an survey report chu chhah takin an compile ta tho a, copy 10 vel an siam a, a duh tan chuan chhiar pawh an phal tho thu min hrilh a, keipawh copy 1 min pe ve a. Kohhran mi nihna aṭangin chhiar nuam lo laite pawh ka hmu. Mahse, heng hi thup a ṭul ka ti lem lo a, an zirtirtupa rilru ang chu ka pu pha ve lo a ni e.
Kohhran hi tlawmngai pawl a ni lo a, tlawmngai pawl nen tehkhin chi a ni lo kan ti ṭhin a. Kohhran hi kan dah hniam lo hle tihna a ni. Kohhran hnuaia thawktute phei chu rawngbawltuah mipuite’n kan ngai chiang a ni. Anmahni hian rawngbawltuah an inngai ve em tih chu ka hre lo a, chutiang rilru pua thawk an ni em ka hre lo. Office hnathawk pangngai angah an inngai mai ang tih a hlauhawm a ni. Sumdawng rilru pua chance neih chuan ti ve duh mai nih a pawi ang, Pathian pawi sawina a ni.
Sawrkarin min nawr nasa lutuk a tih te, min thlem thiam lutuk a, tihte pawh chhuanlam a tling lo. Lalna duh politician ho advantage atana nawr mai mai theih kohhran hruaitu nihte hi thil zahthlak a ni. Christian conviction avanga danglam bik ṭhin rawngbawltu hi kan ram mamawh a ni. Kohhran thil zawng zawng hi Pathian tana serh hran vek a ni, a te ber thlengin. Chumi awmzia hrethiam lo leh political party tute emaw advantage avanga palzut pawisa lo kohhran hruaitu kan neih hun chu kohhranah zawi zawia inṭhen darhna hri a luh hun a ni ang. Kohhran zahawmna chu a thawktute kutah thui tak a innghat.
- H. Lalhmingliana, Chaltlang