Written by
- Prof. Malsawmliana

Mitthi in leh khawhar ina lengkhawm hla sak tam

Tun hnaia YMA Rorel Inkhawm vawi 5-na chuan Mizo khawtlang nuna thil pawimawh tak tak pathum rel a nei a. Chungte chu – “Mizo lengkhawm (khawhar) hlate a ral mai loha mitthi in leh khawhar inah a tam thei ang ber sak a nih theih nan Central YMA-in hma la rawh se,” tih te, “Central YMA-in aia upa zah inzirtirna kawngah tun aia chak zawkin hma la rawh se,” tih leh, “YMA hlate (YMA Hla Bua mi) uar zawka sak a nih theih nan leh thiam kan lo tam zawk theih nan Central YMA-in hma la rawh se,” tih te a ni. A pathum hian sawi zui châkawm tak vek an ni nâin, ‘Mitthi in leh khawhar in lengkhawm zai sak tam chungchang’ hi han sawi zui ta ila.

Mizo khawtlang nunah lusûnte kan inhnemna ber chu zaiho hi a ni a. Lusûnte hnêm turin kan leng khawm a, khawhar hlate sain, thiam ang angin kan inhnem ṭhin a. Hei hi kan hnam ropuina leh kan inchhuanna a ni ṭhin. Tun thleng hian Mizoram hmun eng emaw zatah hian lengkhawm hlaah pawh khuang hnih mai ni lo, khuang khat ngatin an la zai dap dap ṭhin. Lengkhawm hla (khawhar hla) hmangin kan lusûn khawharte kan inhnem ṭhin a ni.

Tun hnaiah hian kan khawsak danglam chho ta zel nen, khawhar lênpui hun te, lumen zan inkaihhruainate kan siam a; ṭhalaite an hah em mai tiin ‘nu leh pa zan’ te kan siam ta zel bawk. Hengte hi chu khawtlangin kan ṭhat dan ber tura a ngaih a nih avangin a ṭha vekah ngai ila.

Lumen zan leh khawhar lenpui huna lengkhawm hla kan sa tam ta lo hi YMA chuan a vei a, kan sak tam theih nan ṭan lak thar a rel a ni. A pawimawh khawp mai. Hemi chungchang hi YMA Rorel Inkhawmah leh a hnu zela a bawhzui dan tur sawihona Central Coordination Committee (CCC)-ah te pawh hmun hrang hrang aṭanga YMA hruaitu kal khawmte vei ber leh an sawi tam ber a ni tlat. Ram pum huap ngaihtuahin a lo ṭul viau tawh pawh a ni mai thei.

Tunlaiah chuan lumen zanah dar 12 vel thleng (a ṭhenin dar 1 vel thleng te) hi chu khuang hnihin lengkhawm hla kan sa hram hram a, a hnu lamah hi chuan rimawi chhep chher chi kim nen solfa hla-in kan chhunzawm thuai a, khawvar thlengin khuang hnih hla kan sa zui tawh lo tlangpui.

Chutah, hmun ṭhenkhatah chuan khawhar hla pawh ni chiah lo, hla lenglawng mitthi ngaih hlate sak kan intihhmuh ta zel a. Entir nan, ‘Hmâna kan nunhlui a chul tawh hnu’ tih te, ‘Lenrual an kim ta lo’ tih te kan sa ta. Khawhar lenpui hunah pawh solfa hla sak kan uar ta zel bawk a. Hetiang a nih zel chuan lengkhawm hla (khawhar hla) hian hmun a chang tam lo tial tial ang a, ṭhalaite hian kan thiam lo tial tial ang tih a hlauhawm. Nakin lawkah kan lengkhawm hla ṭha tak takte hi kan hluihlawn palh ang tih a hlauhawm tak zet a ni.

Mitthi in leh khawhar in hi khawhar hla, lengkhawm zaia kan sakna hmun tam zawk a nih avangin i sa uar sauh sauh ang u. Khawi emaw laia YMA branch ṭhenkhat chuan khawhar inah ‘lengkhawm zai’ chauh sak zan te pawh an siam chho mek a, an entawn tlak fu mai. Lumen zanah pawh dar chuti zat thleng chu lengkhawm zai sak ni se, ti te pawhin ruahmanna a siam theih ang.

Tin, lumen zan emaw, khawhar lenpuina hunah pawh rual u zawkte’n Mizo lengkhawm zai hlutna te sawi fo ṭhin pawh a ṭha khawp ang. Tunlaiah YMA leh pawl dangte tan pawh member inkoh khawm a harsa tawh a, heng chhiat nite hi remchangah kan hmang zel lo thei tawh lo va. Ṭhalai, nu leh pa te kan kal khawmna ber a nih avangin infuihna remchangah te kan hman thiam zel a ṭul ta a ni.

Zan reia ṭhalaite’n solfa hla thiam taka rimawi kimchang nen an han sak ṭhat ṭhat hi chuan lusûn chhungte tan pawh a thlamuanthlak veng veng ṭhin. Ṭhalaite tan thiam mang lova lengkhawm hla sak ai chuan a nawm pawh a lo nuam zawk bawk a. Chutihrualin, Mizo lengkhawm hla ngei mai a, khuang khata an han zai dap dap mai pawh a ‘khawhar hla’ bik riau bawk a. Pu PC Rosiama, President, Sub-Hqrs YMA, Khawzawlin a sawi danin, “Khawzawlah chuan khawhar inah khuang khatin kan zai dap dap ṭhin a, ralkhat aṭang pawhin kohhran lengkhawm zai leh khawhar in zai chu a hriat hran theih ṭhin,” a ti. Khuang khat tih hian (kan hriat tho angin) solfa zai lam ni lovin, lengkhawm hla kha khuang pakhat hmangin an sa a, khuangpuin khuang kha an beng dap dap a, tui takin an zai ṭhin a ni.

Tun hnaiah social media hrang hrangah thingtlang lam khawhar lenpui tui taka taka an zai lai te hmuh tur a awm nual a, hmuh an nuam ṭhin khawp mai.

Heng kan han sawi tak leh YMA rorelte hi solfa hla hnualsuatna lam ni lovin, mitthi in leh khawhar inah lengkhawm hla (khawhar hla) kan sa tam ta lo hi nakin zelah a pawi thei a, i uar zel ang u tihna lam zawk a ni a. Kan ṭhalaite’n lengkhawm hla an hriat belh zelna tura ṭan lakna a ni.

Lengkhawm zai hi Mizote ro hlu, hnam dangin an neih meuh loh, Mizote ti-Mizotu a ni a, kan chawi nun reng a ṭul tak meuh. Tunlaiah phei chuan lengkhawm hla hi an phuah ngai ta lo va, hla thar pawh a awm tawh lo. Chutihrualin, kan neih sa erawh Pathianin a la hmang em em a, sak sen loh erawh kan nei thung. Mizote kan vannei tak zet a ni.

YMA thurel pual hian Central YMA level-ah emaw, Sub-Headquarters YMA emaw, Group YMA level-ah te pawh lengkhawm zai intihsiak te pawh buatsaih tum hlawm ila a ṭha phian awm e.

- Prof. Malsawmliana