Changkanna nge kan thlan ang dam khawchhuahna?
He zawhna hian vawi tam tak min bei tawh a; chhânna pêk dân tlânglawn tak bâk chu ngaihtuahnaah a kal ral zing hle. Tawi fel zâwka sawi i han tum teh ang.
Globalisation chungchang leh a ken tel thu leh hla tam tak hmanga mihringin changkanna anga kan chhâl ṭhenkhat hi (changkanna kan tih chuan awlsamna lam kâwk bera ka ngaih avângin) changkanna tak tak lam aiin, dam khawchhuahna lamah chuan kawng harsa lehzual siam belhna a ni daih si ang. Tun huna khuanu ruat awlsamna tam tak hi he changkannaa kan chhâl tam tak hian a tichhe mêk a; kan harh chhuah meuh chuan harsatna namenlo a lo chang tawh ngei ang le.
Entirna pakhat lek aw. Tlâng rama khawsa kan nihzia hre reng chungin phai ram anga kawngpui zau tak neih ve kher châkna 'changkanna' hian tlâng rama kan khawsak chhung zawnga kan dam khawchhuahna tûr thil tam tak a tichhe tam hle. Hmun zâwl nuam takte chu tlang rama chêngte tan chuan awhawm tak zawng a ni ngei e. Amaherawhchu, tlang rama chêng ni na nâ nâ, phai ram anga khawsak châk tlat kha, tlâng rama dam khawchhuahna kawng tipingtu a va ni lehzual tak êm!
Kan ram boruak nawm chhan hi thil dang a ni lo, thing leh mau nêna kan inhnîk hnaih vâng a ni khawp ang. Keini hriat phâkah ngawr ngawr pawh, heti tak maia ram boruak inthlâk danglam tam hmanzia hi.
Lui pawh hi 'lei' dawh tlang rau rauvah, lui tui luang chunga lei dawh chu a boruak a danglam hlei tak tak a nia. Thing kung hnuaia boruak danglamzia hi ziaka chhiar aiin, phai ram khaw lumah a takin a chiang zâwk!
Phai rama mual pâwng awm ang angte chu a ram mite khuan keini ram ang bawkin kawng kual chho kawi tak tak siamin, a zau zâwl thui lam neih phêt lam aiin, kawng zim, kãwi kual bawk si pawh ni raw sek sek, a zîm ang anga kawng chin erawh lirthei rah ngam leh rah tlâka ṭha êm êm siin zu han cheibâwl peih tlata maw le. Phai rama chêng kan nia, i nawr zawl vek law law teh ang tih lam an mitthla lo a nih hmêl hle. Anni tân chuan hmun zâwl a tam zâwk miau a, mual pâwng leh tlâng awm ang ang kha khualzin hip beh nân, sum peipun nân zu han hmang hlauhva maw le.
Chu chuan nghilh har zet hian keini ram angah te hi chuan, kan kawngpui neih vete chu zîmin kawi sawi kual viau ang hmiang, tlâng ram a ni miau alawm. Amaherawhchu, a zim deuh pawhin ṭha tal se la, chhuk chho deuh pawh ni se, thing leh mau tichereu lo thei ang berin kawi zeng zung zâwk se la. Phai lam aiin tuialhthei hman ral lama kan lo inseng ta deuh a nih pawhin, zo tui thiang leh buannel ram dai, chhêm dam thli lêng vêl hi tangka suma lei rual loh, kan dam khawchhuahna tûra malsawmna a nihzia i inhrilh nawn mawlh mawlh zâwk ang u.
Nawmsakna aiin, awlsamna aiin, dam khawchhuah alawm kan thlan tûr chu.
- Samuel Laldinsanga