Written by
S.L.SAILOVA
Haulawng
KELKANG A LA ALH ZEL - 2
Vanglaini, 19 June, 2015 khan ‘Kelkang a alh zel’ tiin ka ziak tawh a. Mi tam takin Kristian sakhua hi a zuih ral mai dawnin an sawi ṭhin. Hetia ngaih dan an siam chhan chu Kristianho zingah Pathian awm ring lo an pung tial tial a. Muslim sakhaw bia an pung zel bawk si a. Muslim sakhaw bia an pun chhan chu nupui neih tam vang te, family planning vang leh Muslim nih tawh chuan chhuahsan a hlauhawm vang te, heng vang hi a ni ber.
Pew Research-ten an thil hmuh chhuah ka rawn sawi a. Tun hnaiah an hmuhchhuah thar an rawn tichhuak leh a, America ramah pawh tun hma ai chuan Kristian an tlahniam leh tawh. Kristian nia inchhal za zela 12 kum sawm kal ta chhung khan an tlahniam leh tawh a. Piangthar intite pawh zaa 19 ni ṭhin kha tunah chuan zaa 16 an ni. Heti a ni chung hian khawvel ram hrang hrang thlirin Kristian an pung zel zawk a, zam tur reng ka ni lo ve ti zawngin rawn sawi leh ka tum a ni.
Ringtute hian Pathian beisei ang hi kan phak lo ṭhin. Kan nun dan leh kan awmdan zawng zawngte hian duhthu a sam ṭhin lova. Chuti chung chuan Pathian chuan a thil tum chu a tipuitling tho tho dawn tih a chiang. Lungtum te tal a au chhuah tir mai dawn a ni. Muslim aṭangin, Buddhist aṭangin, sakhaw ngaihsak ṭhin lote zing aṭangin leh Juda ringlote aṭangin Kristian sakhua an rawn pan sup sup tho si a. Ezekiel bung 37-38 sawi lawk ang leh Rome bung 9 -11 sawi anga Israel zawng zawng chhandam an nih dawn thute kan chhiar hian tunlai thil thleng mekte hi kan samzai pakhat tla leh chawngzawng lo thi belte hrevektu chuan a hmu chiang ngei ang.
China ramah Chairman Mao-a khan kum 1957 chho khan Cultural Revolution a ṭan a. A bik takin Kristiante an chep. A ṭhen an martar a, tam tak chu China ram aṭang hnawhchhuah an ni. Mao-a chuan ‘China ram hi Kristian awm lohna ramah ka siam dawn a ni’ a ti riap mai a nih kha. Chairman Mao-a chu September 9, 1976 khan a thi a. Kristian sakhua erawh a nung ṭha hliam hliam khawp mai. Tunlai khawvelah China ram anga Kristian pung tamna a la awm lo. Nitina Kristiana inlet zat hi sing tam an ni. Tun ang zela a kal chuan USA mipui aia tam Kristian an awm thei dawn a ni.
Tunah chuan Kristian awm zat hi maktaduai 54 vel a ni a. Chung zinga maktaduai 39 chu protestant an ni. Prostestant missionary, Werner Burklin leh International Christian Organization-ten mi 7409 ruaiin ram pumah survey an nei a. Chu bakah Liu Zhongyou, East China Normal University, Shanghai hian a hrangin survey a nei bawk. A hranga survey nei ni mah se an thil hmuhchhuah hi a inang hle; Kristian tam lam an sawi hi rintlak tak a ni. Eng pawh ni se, China ramah hian Kristian tam tak chu a ruka Kristian an nih bakah biak in ni lova a ruka inkhawm ṭhin an ni. Survey pahniha Kristian zat ai hian a tak takah chuan nuai sawm velin an tam zawka rin a ni.
Khawvel ram khata Mulim tamna ber chu Indonesia a ni a, a dawt lehtu chu India a ni. Pakistan aiin India ramah Muslim an tam zawk. Pakistan hmun ṭhenah Kristian sakhua a vung hle! India ramah anniho hi an harh ve rih lova, Kristiante hian eng kan ti zo ta nge ni le? Indoneisia-ah Sorkar mang ti ang khawpin Kristian sakhua an bawh a, ring tharte hi hlim sang tak tak vek an ni an ti. A hmuna hmutute chuan Evangelical-te leh Penticostal-te hnathawh rahah an ngai. Kum nga kal ta khan muslim firfiakte an rawn pawng thar a, mahse tunah chuan an chuai leh ta. Tun hmain Indonesiaah Kristian biak in a awm lo tih tur a ni. Tunah erawh chuan Jakarta, an khawpuiah chuan biak in lian pui pui, USA rama Texas state a awm zawk awm pui pui, 40 lai a awm tawh. Kum 2007 khan Isua lim Asia rama lim sang ber a ding luah tawh bawk.
Eng vangin nge Indonesia ramah Kristian thurin hi an ngaihven viau tia zawhna an chhanna ber chu, Muslim sakhua anga mipui sakhua ang ni lova mimal chhandamna thurin hi ṭha an ti a. A huhova chhandamna, ram pakhata muslim tamnaa an sakhuain engkima thuneihna a chang hi pawm harsa an tih vang niin an sawi. Iran rama Kristian an pun chhoh dan hi a ngaihnawm hranpa khawp mai. Shah of Iran lal lai kha mipuite an zalen viau. Mahse Ayatollah Khomeini’in a rawn paihthlak aṭang khan Mulim sakhuain kawng emkimah rorelna a chang a. Mimal zalenna a bo a, sakhaw dang biak phal a ni lo. Kristian tan pawh, Iran-a an fa piang chu Kristian anga enkawl pawh nise, a birth certificate-ah chuan muslim anga dah a ni ang a. Sakhaw dang a vuan thei tawh lo a, a vawn chuan sakhaw phatsan, apostate a ni ta a, thah theih a ni tawh ang.
Hmeichhe dinhmun a tihniam a, hmai khuh lova chhuah phal a ni lo. Hetiang a ni chung hian ring thar an tam chho zel a. A ruka mi ina an inkhawm lai hi youtube-ah a hmuh theih. An hmel erawh chu an tilang lo a, chuti lo chuan sorkarin an man chhuak ang a, an man chuan a ṭha berah Evin tan inah an khung ang. He tan in hi khawvela tan in hrehawm chungchuang a ni. Heti chunga Pathian thuawih an pung hi thil mak a ni. Heng Kristian sakhaw zuitute hian muslim kalphung ang lovin hotuah hmeichhiate an ṭang a. Ram pum huapa Kristian pawl/ organization awm lovin an Kristian ṭha viau ringawt mai zuk nia. Dalton Thomas-a sawi dan chuan “Iran ramah mosolman biak in (mosques) te chu a ruak huai a,” a sap ṭawnga a sawi danin i ziak chhuak mai ang:- “Mosques are empty inside Iran. No one follows Islam inside Iran. ...The church owns no property, no buildings, no central leadership and is predominantly led by women.” (Dalton Thomas: ‘Sheep Among Wolves’)
Israel lam i thlir ang. Judate’n Pathian an ti thinrim a, ram 80 aia tamah hnawh darhin an awm. An awmna apiangah i ti mai ang, huat leh tihduhdahin an awm a. Pathian erawh a thutiamah a ding nghet a, kum 1948 khan Israel chu independent ram a lo ni leh ta. Independent an ni chungin East Jerusalem chu an chang lo a, Palestine hnuaiah a awm a, Independente ti lovin Arab/ Mulim ṭang rualin an do nghal. Ralthuam pawh nei hek lo. Mahse mak takin an ram an chhan thei hram a. An Prime Minister David Ben Guriana hovin Jerusalem an thlir a, ani chuan a ban dinglam Jerusalem lamah a phar a, “Aw, Jerusalem, ka theihnghilh che chuan ka kut ding lam hian a thil thiam hi theihnghilh ve rawh se, ka hriat reng loh che chuan ka lei hi ka dangah bet tlat rawh se,” tiin a au va. Kum 1967 kum indonaah kha chuan a hmasa berin Jerusalem an la ta a nih kha.
Kristianna lamah ve thung chuan za pawh an tling meuh lo an ti. Isua hi Pathian tirh Messia-ah an pawm lova. Pathianthuah Thuthlunghlui chauh hi an pawm. Thuthlung Thar hi Gentail-te tan chauh a ni an ti bawk. Mesia chu rem len tir tura lokal a ni dawn a, Isua lo kal hian remna a rawn thlen lo. Mesia a ni lo tihna a ni mai an ti. Kristianna darh zauh dan kan sawiin Israel ram chhunga ringtu thar chanchin kan sawi a ngai si a. Zo ṭawngin Isua hi sap tawng aṭanga lain Jesus kan ti lova, Isua kan ti hi a fuh khawp mai. Hebrai tawng pawhin Yeshuah an ti a ni. Yeshuah hi Messiah a ni a, Pathian tirha fapa ni a, krossah khenbehin a awm a, ni thum hnuah a tho a, amahah chhandamna a awm tih ringtute hi Messianic Yeshuah zuitu kan ti mai ang chu.
Judate zingah hetianga piangthar leh mi ṭangkai hi an rawn chhuak ta phawk phawk a. Chung zinga pahnih Dr. Michael Brown (drmbrown.org) leh Joel Rosenberg (author of The Last Jehad, Kremlin Conspiracy, The Ezekiel Option, The Damascus Countdown, The Persian Gamble etc). He mite pahnih hi mi hrat khawkheng leh ropui an ni a, an chanchin i sawi thawi hlek teh ang. Joel Rosenberg hi sawi hmasa ila. Juda mi a ni a, a sawi danin nupuiah Gentile mi a nei. Tuna USA Vice President ṭhian a ni. Israel ramah an pem chho tawh a, Jerusalem-ah USA embassy thar bulah in a nei. ‘The Last Jehad’ lehkhabu hi New York in sang thlawhtheihnaa an sut hma thla kuaah a ziak zo va. Muslim firfiakte tih dan kha hre lawk ang maiin a ziak a, a lehkhabu chhiartuten zawlnei a ni ang an tih phah a ni.
In sang thlawhtheihna hmanga an tihchhiat leh khaw hmingte phuahchawpin a ziak ni mahse chhiartuten mitthlain “hei hi a sawi tum a ni’ an ti thei. Lehkhabu dang sawm aia tam a ziak tawh a, a ṭhen chuan New York Times best seller te a ni hlawm. Kremlin Conspiracy, The Ezekiel Option, The Damascus Countdown, leh a dangte a ziak. A lehkhabu kan han ziak chhuahte aṭang khian Middle East a muslim ram chanchin Bible-a a landan aṭanga a ngaihtuahna hmanga a chhe thei ang bera thil thleng thei hi thawnthu angin a ziak mai niin a sawi. Olive tlang hi a thusawina aṭangin a lang a, he tlang hi Isua lokal leh huna a rah phel tur kha a nih hi a ti. A ṭhianpa King of Jordan hian kar khat ngawt Jordan-ah a mikhual a. Egypt rama ISIS hotute pawhin a thusawi hi an ngaisang hle. Jerusalem khawpuia a tuallai thusawi hi youtube-ah a awm.
Dr. Michael Brown hi kum 1972 ah a piangthar a. A hma chuan tleirawl sual tak, drug chi hrang hrang ti nasa, LSd, cocaine addict a ni. Music lamah drums a thiam hle a, Jimmy Hendricks, Led Jepellin, the Who zingah a tel ṭhin. Hengho hi an vaiin drug chi hrang hranga sal tangte an ni. Mak takin Michael Brown hi inkhawmna pakhatah a ṭhianten an sawm avangin a inkhawm ve a. Hmeichhe pakhatin a diary-ah vawiin chu Setana a inkhawm ve tiin a ziak. Mi 60 aia tlem inkhawm an awm a, Pastor-in a thusawi tawpah sawmna a siam a, a va kal chhuak ve a. Chuta ṭang chuan a rilru a inhnialin a tawpah chuan yeshua hi Messiah a ni, tun hnuah chuan ka taksa hriau-in ka chiu dawn tawh lo... a ti a. Hlim em emin Messiah hnung a zui ta a ni.
LSD kalsanin Ph.D a zir a, New York University aṭangin a pass ṭha hle. Judate hnena thusawi theih nan Hebrai ṭawng a zir bawk a. Nitin Bible chang sapṭawng leh Hebrai ṭawngin a vawng ṭhin. Khawvel ram 150 aia tamah rawng a bawl tawh. India ramah pawh vawi 23 rawngbawlin India chhim lamah a zin tawh. Kumina a rawn kal leh tur hi a vawi 24-na a ni ang.
Askdrbrown.org i thlir chuan Bible bung leh chang zawng zawng hi a vawng vek emaw tih tur a ni. Thawhṭan aṭanga Nilaithawhṭan thleng he radio program-ah hian duh duh zawh theih a ni a, a chhanna ngaithlatu an tam ṭhin khawp mai. Zirtawp aṭanga Chawlhni thleng thu sawiin a hun a hmang ṭhin a. Lehkhabu 35 aia tam a ziak tawh. Article hi kar tin pathum aia tlem lo a ziak. Vawi tam tak Juda puithiam Rabbite nen TV-ah inhnialin hun a hmang ṭhin.
South India-a a thil tawn a sawi chu ring thar baptisma chang tur hnena an thil zawh ṭhin, Mizoramah pawh hengte hi zawh ṭhin an ni a, anni erawh chu a tawp berah Isua tan i nun i pe ngam ang em? tih an zawt tel ṭhin a, pe ngam e ti chauh an Baptist ṭhin a ti. Vawikhat chu Kristian nupa thingtlangah an zin a. Rei vak lovah an hnathawh dan Hindu kulmukten an hmuhin an hnenah, “That tur chein kan lokal a ni,” tih an hrilh a. Ani chuan hlim hmel takin an hnenah, “Thi turin kan lo kal a nia,” a ti a. Tih ngaihna hre lovin an kal bo leh ta dial a, a ti.
Kum 1967 hnu lam aṭang khan Israel ramah Messianic Kristian an pung chho ṭan a, tunah maktaduai ruk vel an awm tawha hriat a ni. Census number lakhawmtute hian Juda sakhua betute, Yeshua ringtute leh hnamdang awm ve kristiante hi an hre hrang lovin a lang a. Eng zat nge awm tih hi hriat a chakawm hle. Ṭum khat chu Michael Brown-a hian Judate inkhawmah thu sawiin “All Israel shall be saved” tih a changthlan a. A tawpah ka ṭawngṭai zawhah sawmna ka siam dawn e, a ti a. Thu tlar khatin a ṭawngṭai a, sawmna a siam nghal a. TV-a a lan dan chuan mi zawng zawng mai kha sawmna chhangin a tlanin an tlan a. Israel mi zawng zawng chhandam an nih a rinawm khawp mai.
India ram chhim lam, Chennai leh a chhehvelah Kristian an pung nasa a. Africa ram pumah nasa takin an pung bawk. Africa-ah hian Roman Catholic an pung nasa ber. Brazil, Argentina, Middle East ram hrang hrangah pawh hian tam lam an pan zel. USA ram chhim lamah Penticostal ho an nghet reng a, Southern Baptist tia kan hriatho hi eng pawl pawh ni sela an hlimsang hlawm hle.
Ṭum khat chu WhatsApp-ah ‘Denomination hi abomination a nih ber hi’ ka ti pek a. Ka ṭawng sual em aw ka ti a, a dikna a awm tho ka ti leh ta. Chungnung berin a thiltih mak a rukin a zo vek. Mahse kan vaia hmuhin engkim hi chiang taka phochhuah vek a la ni tho tho vang. Kristian sakhua hi mingote ta bik ni lovin mi eng leh mi hangte sakhua a ni thuai ang.
- S.L.SAILOVA, Haulawng