Written by
- Lalremliana Pachuau
FEMSE zirtirtute u, Zam hlek suh u!
Thou shalt not muzzlethe ox when he treadeth out (the corn) tih hi Israel-te Pathian thuchhuak rumra zet mai a ni. Kan mi thiamte lehlin danah hian sawisel tur awm hran lo mah se, Mizo nunphungah chuan, ‘Buh seng laiin hnathawktu kut phuar suh’ tia lehlin tur niawm tak a ni.
Tun dinhmunah hian sawrkar sikul hrang hrangah SSA leh RMSA zirtirtu mi 2190 lai an awm a. An zinga ṭhenkhatte phei hi chuan kum 15-20 dawn lai a tira an hlawh ngai kha an la la char char nia! Mizoramah hian ngam zawng nei sawrkar hlir kan la hrawn hi a buaithlak takzet zet a ni. SSA/ RMSA kan sawi hian Mizoramah chauh zirtirtute hian buaina an tawk bik lo. Punjab state-ah te chuan zirtirtute hian thla 7 zet hlawh lak loh ṭum te an nei a, an hlawh aṭanga 65-75% dawn pawh hek sakin Regular taka hlawh an lak duh chuan Rs 15,000-a lungawi mai tura thuneitute’n an nawr thute pawh kan hriat kha!
Mahse, Punjab sawrkara Education Minister OP Soni vek hian Oct 2018 khan zirtirtu SSA/ RMSA 13,728 chuangte chu a ngheta lak an nih tur thu Press Conference-ah a sawi lang a nih kha. State ṭhenkhatah pawh zirtirtu indaihlohna a awmin SSA/ RMSA zirtirtute hi a ngheta lak luh an ni mai zel bawk. Kei ni ve thung chuan zirtirtu lak chungchangah pawh politik khelh nan zirna kan la hmang thiam ṭawk thung a! Mizorama sawrkar zirna in hrang hrang hi tun thlenga mumal taka an la kal theih chhan chu kha leh chen phunnawi lo va an mawhphurhna hlentu SSA/ RMSA zirtirtute vang liau liau a nihzia hi a hmuna kal chuan kan hre vek awm e! An thutlukna ang hian chawl ta chiah se, High Sikul achin hnuai lama zirna bahlah nasat dan tur hi rapthlak a tling thei hial awm e.
State dangah chuan hmalakna rorum tak, dân hnuaiah an nei thei mai a. Kan ṭhenawm Meghalaya angahte chuan hetiang hian thu an chhuah hmiah mai a ni. ‘The posts of teachers sanctioned under SSA teachers are regular posts and should have been created by all states including Meghalaya in state education department with same salary, allowances and service conditions as of regular teachers’ tiin! Ram hmasawnna leh hmasawnna ruhrel nghet sawi uar viau laia Education ber, naupang infiamna ang leka kalpuina he Zoramah hian zirna uar kumte hi puang eng ang mah ila, kalphung mumal leh dik a awm theih si loh chuan kumpuan thawrawng kan puang vel mai mai dawn a ni tihte hi hriat a hun ta. Tun ang hunahte hian a ni dawn lawm ni, YMA Kumpuante hi bawhzui hun tur chu?
Sawrkar hmalaknaah inrawlh loh ni se, tia ro kan han rel lawi site kha ngaihtuah chian chuan tih tak tak tumna awm lo, kumpuan neih loh hreh vang vel mai maia hmalakna a ang thei dawn dawn a nih kha. Ram leh hnam humhalh kumpuana neiha sawrkar hmalakna ral thlir tih nen danglamna a awm chuang em ni? Kan ram kalphung ṭhenkhat hi zawng a nuihzatthlakin kan inbawl kual vel mai mai ni hian a lang fo! Tin, central lam aṭanga zirtirtute hlawh pêk tlem a han nih khan MNF lam chuan hlawh pangngai reng an pêk tur thu an chhuah a, a lawmawm hle a nih kha. Mahse, kum 20 dawn a liam tawh hnu pawha hlawh pangngai lak rengna ramah hian chhut chian chuan kan lawmna kha chauh thubarawh lawmna ang lek a nih kha. State dangah chuan an hlawh hi a pung zawngin a ni an kalpui ṭhin ni.
Ram hmasawnna hnukpui chu zirna kan tih mek lai leh an hlawh tihpun kan harsat em em laiin kan MLA rualte lah chuan cheng nuai chuang hlawh turin inlungrual em emin ro an han rel leh mai thei lawi a! Tun lai ṭhangthar tam zawkte hnenah i pa, i nu, i patea, i chhûngte’n eng hna nge an thawh tih zawhna an chhanna pakhat chu politik tih zuk ni a! Kristian dazât tam em emna, Pathian ni chiaha piangthar rual awmkhawmna, eng emaw tihpui awm hleka ṭawngṭaina nena hun hman ching, berampute’n sum thianghlim lo an hlan ngamna, Sam ziaktuin, ‘Chhûngril lamah takna ka duh si a’ tih zawm thei awm mang bar lohna, zak miah si lo va Kristian ram inti he Zoramah makzia hmangin kan thu i khar dawn teh ang.
A taima apianga an thawkrim thlawn a. Sawrkar kalphung pangngai ang taka thil thlen hun nghak apiang an beidawng bawk. Thawk tlem apiang an intodelh a, nitin thlantui nena feh chhuak ṭhinte’n ei khawp an thawh chhuah ṭawk
ṭawkna ram, biak ina lawi reng chunga a thlawna thil dawn beiseia ring fan duak duak reng, hnam dang hmuha lemchan thiam ber hnamah kan chhuak ta a nih hi. Transfer leh posting chungchangah te, hna dil kawngah te, sawrkar aṭanga hamṭhatna awm thei ang ang dawn tumna kawngah he Zoram chhûnga inti Kristian tam berte’na an biak Pathian an han hmuh nepziate hi sawi tam a hun ta.
Engkim titheia aia Minister leh mi thiltithei nia kan hriatte chunga innghah duh zawk, Pathian hnena rorelna dik leh fel a lo thlen theih nâna Amah fiah tum awm meuh lohna, ṭhian ṭha berte hnen aṭanga Pathian hnena dilna inthlenpui aia mihringpuite insawipuitir duh zawk chenna ramah hian engkim mai hi a fel lo vel nuaih a lo nih tak hi!
- Lalremliana Pachuau