Written by
- Zirsangkima
BIDEN-A Thu sawi 10
Trump-a ṭanin ka ṭang ṭûng lo a; Biden-a ka ṭan viau lam pawh a ni hauh lo. Tin, mahni ram rî pawh ching fel zo thei lo Mizo ka nih inhriaiin mahni ram vei rùn chungin khawvêl ram ropui leh thil ti thei ber, kan economy innghahna ni ve tlat US Prseident thar lawmluhna inkhawm (US Prsedential Inauguration) chu, nizân (January 20/21) khan ka en ve a; min men hrep lehnghâl a à!
Keini Mizotena kan thlan tlin ṭhin, ninawm lam dâwn dâwn khawpa in lal chhawk sekho Raj Bhavan-a thu tiam ngawt leh thlan tlin an nih a, tiam hrep lam uar nekho thu sawi ai chuan a ropui deuh e! Hnam ropui zia chu kan va la tlin lo êm!
Thu danga pakai chiam loin, US President 46-na ni tûra an lawm luh thar, Pu Joe Biden-a thu sawi, ka rilru khawih zual point 10 chauh ka’n kai târ lang ve te’ng.
1. ‘Duh tak, ka American puite u..., vawiin hi ni danglam bîk “America-te Nî” a ni e. Vawiin hi mipui thlan tlin rorêlna - Democracy Nî a ni. Vawiin hian, kei, in candidate ve mai ni loin, mipuite chakna kan lâwm a ni e. Mipuite rorêlnain ro a rêlna ropuizia chu fiahin a awm leh ta - engkim hnehtu a nihzia hi vawiin hian a chiang leh ta!’
2. ‘Inpumkhatna leh inunauna chungchang ka sawi hian mi ṭhenkhat chuan, duh thu sâm pâwtpui satliahah min ngai maithei; chhûng lama min beitu hi thil ril leh thûk tak mai a ni a; mahse, a tak an ni bawk si. Tin, thil thar a ni lo tih pawh ka hria.’
3. ‘Kan ram chanchin hlui (history)-ah chuan American chu, sùal leh dò nei reng kan nih kan hre vek ang. Kan inpumkhat theihna tûra kan tuar chhuah ve atâna dùan sâ, hêng thil tenawm teh hrep - chi leh chi inthliarna te leh hlauhnate hian, hun rei tak atâ tawh kha min la chên chilh ta fan a. Kan tuar chhuah ve atana duan sâ rêng an ni e; mahse, ‘hnehna’ chu tiamin kan awm reng tih i hria ang u.’
4. ‘Ram chhûnga indona (Civil War), Great Depression, Indopui te leh 9/11 tuar tawh ram kan ni. Mahse, Pathian hian angel rawn inlârna hmanruaah a hmang vek zêl. Kan zâa hma lam pana kê min pêntîrtuah an ṭang vek thung ṭhin a nih kha… Mi tin mai inunàu tawn kan nihna min tih nghehsak a, hmêlmaa inen aia inṭhenawm hnai zuala min ṭantîrtute an ni zâwk ṭhin. Inzah tawnna leh dikna din chan ngam khawpa min ti huaisentute an ni zâwk a nia…’
5. ‘Inpumkhatna tel lo chuan 'zalènna tluantling' chan theih a ni ngai lo; inhuatna leh thinrimna mai a thlen ṭhin. Hmasawnna a thleng thei ngai lo a; nunràwnna bâk a thlen ngai lo. Ram a ṭhang thei lo a, ram te tak tê (state) inhaw tak bak a hrin lo ang.
‘Hei hi harsatna chi hrang hrangina a tih buai ṭhin, kan ram leh hnam din chhuah chhan bulpui chu a ni zâwk - harsatna hi chonaa kan hman ṭhinna leh kan inpumkhat tlatnate hi.’
6. ‘Vawiin inlawm luhna inkhâwmah hian Vice President atâna Kamala Harris kan han nei thei te hi… “Thil tih theih loh leh thleng thei lo a awm lo,” tih min hrilh nawntuah i hmang ang u…’
7. ‘Mipuite min tithlabâr tûr leh kan democracy zahawmna min tih bawrhbânsak tumin, hman nî lawk pawn tharum nên chêt an lâk leh tâk kha. Mahse, keini chu kan dinna ngaiah nghet takin kan ding tlat a, mipuite lalna dîptu dodâla hneh chhuah tumin, hlauhna hneh tum ṭâng ṭâng ṭhin kan ni tlat a. “Min hneha min ngamtu hi a thleng lo. Niminah pawh; vawiinah pawh; engtikah mah, kumkhua pawhnin a thleng ngai lo ang,” tiin kan ṭang ṭhin.’
8. ‘Min thlawp lotu zawng zawngte hriata’n, hei hi ka’n sawi teh ang : “Hma lam pana kê kan pên thâwm tal hi min ngaithla teh u. Kei leh ka thinlung hi min teh ula, tling loa min la puh reng a nih chuan - in thû alâwm! Chu chu democracy ram, America ze dik tak chu a ni miau si a. Zalèn tûra inlungrual lohna chiah hi alâwm.… he America ram chakna hnâr pakhat chu!”
9. ‘Kâr hmasa leh thla liamtate khan zirlai pawimawh tak, na taka min fah kan nih hlawm kha! Dikna leh dâwt chu a kal ṭhiang reng ṭhin. Dâwt chuan thil tih theihna leh hlâwk tumna lam kawng min kawh hmuh a. America khua leh tui kan nih ang hian, kan zâ mai hian mawhphurhna hlen tûr kan ni vek mai.… a bîk takin hruaitu ni chin phei chu - dikna vawn nuna dâwt hnâwl ngamtu nih ngamna hi.’
10. ‘Hei hi hringnun awmzia chu a ni : Ho tê têa i ngaihruatna avâng mai maia hruai sual hlâwk lohzia i hriat thiam ngamna hi. Engtik nîah emaw 'tu emaw ka la mamawh dâwn,' tih inhriat ngamna te; 'engtik nîah emaw, mi ṭanpuitu kan nih ve nî a la awm dâwn,' tih inhriatnate hi. Chu chu nun kal phung chu a ni. Chu chu a tûa-te pawh inmamawh tawn kan nihzia târ langtu chu a ni.
Kan 'pûte' ang chuan ‘tiam’ leh ‘sem’ lam zu sawi aih lo a - US President ni pha ve meuh hian! 'nuai thum sem' emaw, 'SEDP' emaw 'NLUP' lam te, kawng chhâwng leh ‘He term ka chelh chhûng chuan…’ tih lam emaw a sawi ve hlek lo mai - mâwl kan ti ngawt ang!
- Zirsangkima