INṬHEN THEI KAN NI LO

Social media-ah kan Kuki unau, nula hmel ṭha takin, Kuki hla an phuah, Mizo ṭawnga an lehlin, thiam tak maia a rawn sak chu, an rawn pho chhuak nawlh mai a. A hlathu chuan min hneh lo thei lo a ni. Unau inṭhen hi a natzia rawn auchhuahpuiin; 

- Hmangaihna thlifim lo leng vel la,

Kan unau sam ang kan inṭhen kumkhua dawn em ni,

Ka kohna kumkhua rei tawhin,

Banpharin ka rawn pan che.

Min chhang leh tawh dawn lo em ni?

tiin inṭhen kumkhua mai hi hrehawm a tihzia a rawn auchhuahpui a. Kan thawnthute pawh, hmanah chuan a inzawm vek a, tuna kan thawnthu erawh chu a inpersan ta lutukte chu pawi tiin;

Inṭhen thei kan ni lo, aw ka unau

Engvang kan thawnthu tui ang a rual theih loh hi,

I tel lo chuan ka nung thei lo.

Nang pawh i tlei thei bik em ni le?

Hmangaihna kutin min lo kuangkuah la.

Siktui angin kan luangza leh ang.

Kan lenna ram hi muanna a awm lo,

Kan khawvel ramah hmun nghet tur kan la nei rih lo

tiin, Zo hnahthlak unaute ram hmun khata kan la luan theih lo avanga a rilru nat thu pawh a rawn aupui zui bawk. A chang chuan Zo hnahtlak chhungkuaah, ral ang maia indo chang kan nei a, zalenna hmu lova, nun ralṭia kan insiam hunte a awm ṭhin chu pawi tiin; 

Bawih leh ral anga tang mekin,

Zalenna kan la hmu lo,

Doral ang mai maw kan nih le

tiin a rilru nat thu a auchhuahpui zel a. Phengphehlep nupa inngai tak, hun rei lotea ral dun leh mai ṭhin angin, kan inunauna pawh rei daih lo tura ngaih ngawt mai chu, a dik lo tiin;

Hmanlai phengphehlep nupa iangin,

Engmah lova boral mai turin maw i dawn ṭhin;

Lairil a dam thei lul lo maw.

Hmatiang kan nun kawng tur hi,

Thlirin lo dawn kir leh hram rawh

tiin beiseina nung nei zawk turin mi a sawm a ni. Ram dang, hnam dang mi ka tih leh ngawt ṭhinte kha, kan lunglenna a dang hauh si lo. Hakha nula hmel ṭha tak, Iang Len Sung chuan, ka ṭhianpa Rev. Remlalfaka hla lehlin, - I ṭap thawmah i Lalpa a tho ta - tih hla ngei mai kha, mawi lutuk maia sain, YouTube-ah a rawn upload a, ngaihnawm tak a ni. Mi tam takin hmu ve se tih duhna avangin, ka download a, FB ah ka post mai chu, mi sang tam takin thiam an tihzia an rawn lantir a. 

Heng mite hi kan unau ngei an ni e, tiin caption ka dah hial a. A ni ngawt asin, unau na na na chu kan lunglenna hi a inpersan thei lo. Thliarkar rilru: He rilru hi kan put chang a awm fo mai. Mizoram bial chhungah chauh hian Mizote kan awm emaw tiin, kan unau Mizo ṭawng pai tawh phawtte chu, hnam dang hmuhin kan hmu a, an ṭawng paite chu nuihza siam nan kan hmang a, Mizo two tiin kan hmu hrang tlat. Unau hmel hai kan nih reng kan inhre lo. 

Naga-ho chuan...: Hnam inunauna hi a dawhthleng an siam zau khawp mai a, Nagaland-ah sawn hnam chi hrang hrang an kat nuk a, an ṭawng in hre pawh lo pawh, Naga ka ni, an tih chuan an pawm mai asin. Thil pawi tak mai chu, kan Zo hnahthlakte ngei Kom kan tihte pawh hi, Manipur ram chhunga Kuki leh Naga an intihbuai avang khan, an sa himna zawngin, Naga hnam lamah himna an zawn avangin, Naga tribe nia inhriatna an neih hunte awm ni awm tak a ni. Tunah hian eng hnam nge an awn tak ka hre lo. Mary Kom pawh lo tih Mizo viau kan tum a, mah se Mizo niah a inngai meuh lo chu a nih kha. Kom ṭawng leh kan Mizo ṭawng (lusei) chu inhnai tak a ni. 

Naga nen chuan inhlat tak a nih laiin, kan unaute hian harsatna an tawh laiin, tuamhlawm nachang hre lovin, ral khatah kan lo thlir a, kan hnena raltlante chauh kan ngaihsak a. A muang chi zela kan chet ṭhin avangin unau ngei pawh kan in hum zo lo chu a nih hi. An ai thawm chu...: Zophai-ah Mizo ṭhalai rual MZP te khan, chawlhbuk an sak kha, Assam Vai police ten an sak zawh tuk lawkah, an vuak chhiatsak nghal a. Chu chu Mizo val rual chuan kan ram ngei a ni e, tiin din thar leh an tum lai khan, chhantu nei lovin, dimdawihna nei miah lovin vai Police ho khan an lo vua a. Silaiin an kap bawk a, kan ṭhalaite thisen chhuak chu ral khat aṭangin kan unau zo hnahthlak hrang hrang khan min lo lak natpui ve khawp mai a. An theih tawkin min support-zia an rawn auchhuahpui a nih kha. Khatih hun khan indona chhuak chu nise, kan ram hauh nana thisen sen an hreh lohzia an rawn auchhuahpuite kha kan bengah cham ve reng rawh se. 

Ram buai lai khan...: Mizoram Independent kan sual lai khan, MNF a ṭang kha tute nge ni, tuna hnam dang tia i melh tawhte zinga mi hi MNF-ah khan an lut ṭeuh asin. An thisen mai ni lo, nunna hial chan ta pawh an awm nual tih hi theihnghilh suh ang che. 

Ram buai a reh a, Greater Mizoram kan sawi hmuh kha kan sual chhuak zo ta si lo. Mizoram chhunga awm ve ta lo chu, rambuai laia lo tuar vete khan, chhawmdawlna pawh dawng ve phak lovin, he ram tan hian an lo tuar ve tawp mai a ni tihte hi theihnghilh suh. 

Mizo nihna hi ṭawng khat hmang chhungah chauh i khung a nih chuan, i unaute hian an rawn au zel tho ang che. Tunge i unaute chu, i chhehvela cheng, Gangese luia lungleng ve lo, Seki khawnga i chaipui theihte zawng kha, i unaute chu an ni e. 

- Lalrinliana Colney