Written by
Dr. Laldinpuia
Assistant Professor, Department of Geology, PUC

AMC SITE DEVELOPMENT & SLOPE MODIFICATION REGULATIONS 2017 THLIRLAWKNA

India rama d^n la awm ngai lo leimin kan tuar ṭhin av^nga d^n thar lo piang, ‘The Aizawl Municipal Corporation (Site Development and Slope Modification) Regulations 2017’ chungch^ng hi han thl$r ho ila. He d^n hi kum 2017 April ni 4-a The Mizoram Gazette (Extraordinary)-a tihchhuah a ni a. AMC Board of Councilors Meeting-in a hma lamin a lo pawm tawh bawk. A tak taka hman a nih theih nan AMC-in thuchhuah a la siam lo a, tun aṭanga hun rei vak lo-ah hman ṭan a nih a rinawm. Mipuite in hrilh hriat nan leh lo inhmakhua theih nan a tlangpui han sawi zau ta ila.

He beiseina d^n thar lo pian chhuah n^n hian Geo Hazards Society-te an thawh hl^wk hle a. Kum 2013 April ni 25 khan Mizoram sorkar n>n leilung chhiatna- lirnghing liantham thleng thei laka ta him theihna at^na hmal^k n^n thuthlung an ziak a. State sum pai s>ng miah lovin, Munich RE insurance company ṭanpuinain US mithiam leh ram chh<ng miten kan ram an zirchiang a. Hemi kal z>lah rawtna hrang hrang h>ng- Landslide Policy Committee for Aizawl City te, Landslide Hazard Map (Leimin awm theihna leh zia deuhna hmun tarlanna) te, Geologic Review Board te, training buatsaihte leh Building Regulations hman lai tichak lehzual turin d^n thar siam te an rawt a. 
H>ng an rawtna te hi AMC-in tihlawhtlingin, California lama inhmun laih leh buatsaih kawnga  an d^n en chungin, d^n thar hi a lo piang ta a ni. 

Leimin kan tawh ṭhinte a lo reh a, a lo ziaawm theih n^n, inhmun emaw, eng emaw hmun siam n^na lei laih ngai a nih chuan Geologist-te endik leh phalna a ngai tawh tur hi he d^nin a tin z^wn ber pakhat a ni. AMC d^n tharin a sawi ṭhenkhat hi han lawr dan dan ila. 
    Thil tha rawm:
?    Geologic Review Board: AMC staff te b^ka pawn lam mi, thiam b$kna nei leh tawnhriat ngah tawh, mi pathum aia tl>m lo awmna. Dilna lo endiktu tur. 
?    Landslide Policy Committee for Aizawl City: AMC Mayor Chairman-na hnuaiah din a ni. Ṭum nga (5) an ṭhu tawh. 
    D^n tharin a huam lohte:
?    Map-a leimin hlauhawm lohna hmun (Low Hazard Zone) a tarlan te, in sakna hmun tur awih z^wnga 24o aia z^l. (Hei hian in zawng zawng- Assam type, concrete building, etc. a huam.)
?    In hmun laih leh sak phal sak tawhna hmun, a tlawhpawhna tur kawng laih ngaiah, a s^n z^wnga 1m p>l lo emaw lei v<ng 10m volume tling lo emaw a nihin. Hei hian v^ntlang kawng a pawh ang, a kawi ulh tur a ni lo. 
    Thlanlaih
?    AMC enkawl bawlhhlawh paihna hmun laih khuar
?    Hmun laih tur s^n z^wng 1m kh<m lo emaw, in hmun pakhata lei v<ng 10m volume tling lo emaw a nihin. 
?    Hmun fal leh reh, lei laih av^nga v^ntlang tana harsatna awm lo tur, AMC official-in a remtih pui chuan. 
?    Rikrum thilah- mi nunna leh in leh lo hlauhawma a awm a, chhan chhuah leh tiziaawm tura lei laih ngaiah. 
?    Defence Ministry tih loh, Central leh State sorkar, Semi- Government Department leh NGO-ten an hmun siam n^na lei laih a ngai a nih chuan, phalna l^k phawt a ngai.
?    Hriatturte: Regulations hmasa a ngaih sak phalna p>k tawh pawh, a sak belh d^wna lei laih ngai a awm a nih chuan, phalna l^k nawn leh a ngai. Hmun laih av^nga v^ntl^ng leh mimal thil hlauhawma a awm loh n^n a d^wlna/ danna siam tur a ni. Hetiang siam lo emaw, siam tho, chim leh si av^nga v^ntl^ng leh mimal thil-in a tuar a nih chuan AMC Commissioner lungawina ang thlapin a siam ṭha tur a ni. 

?    AMC-a dilnaah Local Council leh in sakna tur hmun (LSC) hualtu zawng zawngte aṭangin laih an remtihna, No Objection Certificate (NOC) l^k a ngai a. Geologic Review Board-in a phalsakna, NOC a ngai a, lei laih a ngaih th<k z^wng leh a v<ng z^t leh a laih d^n tur a lem a tarlangin thil tel a ngai. In sakna tur hmunhma lang thei tura chiang tak tarlangin, 5m huam chh<nga in emaw, kawngpui emaw pawh chhinchhiah tur a ni. Hmun s^n z^wng leh awih tl^n awm dan te, tui luan kawr dinhmun leh kawr awm hnai ber pawh ziah tel a ngai. 
•    Regular Site Development: D^n tharin a huam lohte sawina ṭawngkam hi a ni. Hmun z^l leh rem a ni ber.  Lei v<ng 200m3 aia tam lo pawh a d^wlna siam ngai lo hmun a ni. A d^wlna- lungrem, etc. siam a ngaih chuan ‘Engineered Site Development’ tihna a ni thung.
•    Engineered Site Development: Landslide Hazard Map-a leimin thlen mai theihna leh hlauhawm a tarlan- Moderate, High & Very High Zone te hi a ni a, awih tl^n hret 24o aṭanga a aia awih zawng hmun hi a ni. Low Hazard Zone ami pawh kha ni se, lei laih ngai kha 3m aia s^ng a ni emaw, 200m3 lei v<ng a tling emaw, lungrem, etc. a ngai a nih chuan hemi hnuaia dah hi a ni. Hetiang ang hi Aizawl hmun tam berte hi a ni; hengte hi AMC-a in sak dil d^wnin thil tel a ngai ang. 
•    Local Council leh in sakna tur hmun (LSC) hualtu zawng zawngte aṭangin laih an remtihna l^k a ngai a. Local Council te hian a hmunhma him loa an hriat chuan NOC an pe lo thei. Hemi av^nga lungawi lo chu Geologic Review Board-ah phalsak thei turin an dil thei thung. 
•    Lei laih d^n t<r leh a v<ng awm thei awm z^t chh<t chhuah a ngai a. AMC hnuaia endik phalna nei Engineering Geologist emaw Geotechnical Engineer emaw ruaiin, in sakna tur hmun report a ziah a ngai. Ani hian, lei emaw lung emaw laboratory-ah a test tir leh a ngai a (Geotechnical investigations); hmunhma dinhmun chiang takin a lem a ziak ang a, laboratory test a azirin a ṭul angin himna d^n t<rin rawtna a siam nghal ang. He a report hi Geologic Review Board-in a thlir nawn leh ang. 

•    In sakna at^na hmanraw hman tur b$kte ziahna thil tel a ngai. Tui luan kawr siam d^n tur leh, a luan z>lna tur tihlanna te, inthiarna leh thli dang chhuahna tur pawh ziah tel a ngai. 
•    Hmunhma siamna tur hian in zawng zawng- Assam type, concrete building, etc. a huam. 
•    AMC-in ruahsur hunlai chuan lei laih phal lohna thuchhuah a siam mai thei a. Fur lai chuan in hmun laih a remti lo thei. 
•     In hmun laih phalna p>k hman theih chh<ng hi kum khat a ni (calendar year). 
•    D^nin a ph<t anga ṭul hrang hrang in sa turte endik/ enpui tur, an chhawr turin Professional licence holder hrang hrang- Engineering Geologist te, Civil Engineer leh, Soil/ Geotechnical Engineer te ni tura dil thei chin, mawhphurhna, leh ṭul dangte tarlan a ni. 
He d^n aṭanga chiang tak chu, eng in pawh a huap vek av^ngin in sa tur chuan thil ṭul a tam hret d^wn a, Geologist mawhphurhna a s^ng bawk ang. Tun dinhmunah chuan, Directorate of Geology & Mineral Resources-a Geologist terin tur an nih hm>l. Nikum (2016) October ni 7-a The Mizoram Gazette-a Geologist rawih man leh, lei/ lung test man te hi a tl^ngpui chauh han tarlang leh ila. 
•    Geological mapping siam man (1:25,000): Rs. 2,500/- per 50 m2
•    Lei chh<ng verh ngai a nihin (bungraw phurhvelna, a hmuna awmna siam, etc. a ruaitu tum tur): Metre khata th<kah Rs. 600/- 
•    Geotechnical investigation titu ni khat lawmman: Rs. 7,000/-
•    Geotechnical laboratory charge, lei (soil):- Rs. 4,000/- per sample (Test pathum, tih ṭul ngei tur a huam)
•    Geotechnical laboratory charge, lung (rock):- Rs. 10,000/- per sample (Test panga, tih ṭul ngei tur a pawimawh zual a huam) 
Geotechnical investigation hi tih ngei ngei ngai tur a la ni dawn. Tun dinhmuna test theihnate chu- Central PWD Lab. (Zuangtui), Dir. of Geology & Mineral Resources (Luangmual), Dept. of Civil Engineering, MZU (Tanhril) leh Dept. of Geology, PUC (College Veng) te a ni. Engineering lama senso t<r chh<t tel lovin, Assam type emaw, pucca building emaw pawh ni se, in pangngai sa turin d^n ang thlapa tih chuan Rs. 20,000- 50,000 s>n a ngaih hm>l. 
Hemi hnu hian in sak phalna kan hmu ngei d^wn em tih a la chiang lo a, Engineer leh Architect rawihna a ngai leh ang. Tin, kan leilung dinhmun azirin kan duh d^n ang pawhin a sak theih loh hial maithei bawk. Kan himna z^wk tur a ni tih hriain, zawm thei tura kan inkau deuh pawh a ṭul ang. 
Dan tharin behchhan bera a neih tur, map hman tur tak hi tihchhuah a la ni lo. Tun hnaiah he dan pawhin a behchhan theih mai tur chu September ni 19, 2019 khan kan Minister zahawm tak, Dr. R. Lalthangliana’n a tlangzarh a. Hei hi Directorate of Geology & Mineral Resources buatsaih ‘Delineation of Urban Development Zone with special reference to Landslide Risk and Slope Stability: Aizawl city, Mizoram’ tih a ni. NEC hnuaia project aṭanga buatsaih a ni. 
Kum 2014-ah bul ṭanin, tehkhawng chi hrang hranga hmanga teha uluk taka zirchianna te neih hnuah, Aizawl khawpuia leimin hlauhawmna hmun hi chi hrang panga-ah an ṭhen a. Very High Hazard Zone (VHHZ) hnuaiah sq. km. 51.42 (29.41%) zet awmin, hmun awih leh kham chhengchhia niin, in leh hmalakna lian tham dang siam a him lo a. High Hazard Zone (HH) awm leh in, sq. km. 80.16 (45.86) zet hei hian a awh. 

A leilung chak zawng leh dinhmun dik tak en fiaha zir hnuah, mithiamte (Geologist & Engineer) rawn ang thlapa hmalak a nih loh chuan, in lian leh hmalakna lian tham neih nan a him lo-ah dah a ni. A hnuaiah, Moderate Hazard Zone (MH) awmin sq. km. 40.50 (23.17%) a awh a, hemi huam chhungah hian a leilung dinhmun enfiah hnuah hmalak a ngai ang a, in lian thamah chuan inven l^wkna ṭha tak siam a ngai thung ang. 
Low Hazard Zone (LH) in sq. km. 2.7 (1.54%) chauh a awh a, leilung dinhmun thlir chungin lei laih ngai pawh laih ni se, tih a ni. Kan leilung hian a zir lo a, a veng ang z^wnga hmun him tia han sawi chu a harsa a, in leh lo lei duh leh sa duh tan chuan, leilung dinhmun hria han r^wn chu a ngai tho d^wn a ni. 

He d^n, kan hman theih tura la chhawp chhuah mai tur hi AMC Buil­ding Regulations tifamkimtu tur a ni a. Aizawl himna at^na a hre z^wkte duan a nih av^ngin zawm thei tura lo inbuatsaih kha kan tih theih chu a ni.
Mipuiten harsatna kan tawh theihte hre reng chung siin, kan himna at^na d^n hi siam a ni tih i hre reng ang u. 

- Dr. Laldinpuia, Assistant Professor, Department of Geology, PUC